Showing posts with label Kiran Rao. Show all posts
Showing posts with label Kiran Rao. Show all posts

Monday, July 4, 2016

મલ્ટિપ્લેક્સ: બેડ, અગ્લી અને શોકિંગ

Sandesh - Sanskaar Purti - 3 July 2016

મલ્ટિપ્લેક્સ

બોલિવૂડમાં તદ્દન ફૂવડ કક્ષાની સેક્સ કોમેડીથી માંડીને દિલ્હી બેલી જેવી પ્રમાણમાં વેલ-મેઈડ કહી શકાય એવી ફિલ્મો બનતી રહે છે. જુદા જુદા માધ્યમોને કારણે ફિલ્મમેકરો સામે હવે એટલી બધી મોકળાશ વધી ગઈ છે કે આપણે ત્યાં એક્સટ્રીમ સેક્સ કોમેડી નામનો નવો પ્રકાર ઈન્ટ્રોડ્યુસ થઈ ગયો છે. વેલ, ઓલમોસ્ટ. 'બ્રાહ્મણ નમન' ને આ પ્રકારની પહેલી ફિલ્મ ગણી શકાય.  જો ડિજિટલ મીડિયામાં આ ફિલ્મ  હહુ જોવાશે અને ચર્ચાશે તો એક્સ્ટ્રિમ સેક્સ કોમેડી જોનરમાં આ પ્રકારની ફ્લ્મિોની તડી બોલવાની છે. અમુક લોકો માટે આ ગુડ ન્યુઝ છે, અમુક માટે બેડ ન્યૂઝ અને અમુક માટે અગ્લી! 





રાતનો સમય છે. સમજો ને કે બાર-એક વાગ્યા હશે. અઢાર-વીસ વર્ષનો એક કોલેજિયન છોકરો પથારીમાંથી બેઠો થાય છે. પોતાના કમરામાંથી ધીમા પગલે બહાર આવે છે. ઘર મધ્યમવર્ગીય અને જૂના ઢબનું છે. પરસાળની પેલી બાજુ મમ્મી-પપ્પા એમના કમરામાં સૂતાં છે. પપ્પાનો નસકોરાંનો એકધારો અવાજ આવી રહૃાો છે. છોકરો હળવેથી મમ્મી-પપ્પાના બેડરૂમનું બારણું બહારથી બંધ કરે છે. છોકરાને જોવાવાળું ઘરમાં હવે કોઈ નથી. જુવાનિયો ક્ચિનમાં આવે છે. ફ્રીઝ પાસે જાય છે. પછી લેંઘાનું નાડું ખોલીને એ શરીરનો નીચેનો ભાગ ખુલ્લો કરી નાખે છે.

એક મિનિટ. આગળ વધતાં પહેલાં એક ક્ડક ચેતવણીઃ હવે પછીનું લખાણ સુરુચિ ભંગ થાય એવું છે. આથી જો તમે સુગાળવા હો તો મહેરબાની કરીને અહીં જ અટકી જજો. જો તમારી સુરુચિ લોંઠકી હોય તો જ આગળ વાચજો.
ઓલરાઈટ. તમે આગળ વાંચવાનું નક્કી  કર્યું જ છે તો સાંભળી લો કે પેલા અડધા નિર્વસ્ત્ર થઈ ગયેલા છોકરાને પોતાનો કામાવેગ શમાવવો છે. રેફ્રિજરેટરનું બારણું થોડુંક ખુલ્લું રાખીને એ ફ્રીઝમૈથુન કરે છે. પછી હળવોફુલ થઈ પોતાના ઓરડામાં જતો રહે છે.
'બ્રાહ્મણ નમનનામની ફ્લ્મિનો આ પહેલો જ સીન છે. ખાસ્સો લાંબો સીન છે આ. ઓડિટોરિયમમાં બેઠેલું આમંત્રિત ઓડિયન્સ પહેલાં તો સ્તબ્ધ થઈને જોયા કરે છે. આ શું ચાલી રહ્યું છે સ્ક્રીન પર? સીન પૂરો થતાં જ ઓચિંતા બધા ભાનમાં આવ્યા હોય તેમ હાસ્યનું મોજું ફરી વળે છે. અફ કોર્સ! આ કયુ નામના માથાફરેલા ભારતીય ફ્લ્મિમેકર ફ્લ્મિ છે. એ ય પાછી સેકસ-કેમેડી. આ તો શરૂઆત છે. આગળ આ સીનને સભ્ય અને સહ્ય ક્હેવાં પડે તેવાં અને અહીં લખી ન શકાય એવાં ખતરનાક દશ્યો આવે છે. આપણને થાય કે રાઇટર-ડિરેક્ટરનાં ભેજામાં આવા વિકૃત આઈડિયા કયાંથી આવતા હશે!
આ આખી વાતને 'વિકૃતશબ્દના લેન્સમાંથી જોતાં પહેલાં સમજી લો કે રેગ્યુલર ફ્લ્મિોના રસિયાઓ માટે કયુનું નામ ભલે અજાણ્યું હોયપણ સમાંતર ભારતીય સિનેમાની દુનિયામાં એ ખાસ્સા જાણીતા ફ્લ્મિમેકર છે. ભલે નાની સખ્યામાં તો નાની સંખ્યામાંપણ કયુના ચાહકો  જરૂર છે જેમને એમની તમામ ગતિવિધિઓમાં બહુ રસ પડતો હોય છે. 
ગયા સોમવારે મામી ફ્લ્મિ ક્લબ દ્વારા મુંબઈનાં એક ફેન્સી મલ્ટિપ્લેકસમાં એમની આ 'બ્રાહ્મણ નમન' નામની ફ્લ્મિનું પ્રિમીયર યોજાયું હતું. 'મામીએટલે 'મુંબઈ એકેડેમી ઓફ મૂવિંગ ઈમેજિસ'નું શોર્ટ ફોર્મ. ઊંચી પ્રતિષ્ઠા ધરાવતા મુંબઈ ફ્લ્મિ ફેસ્ટિવલનું આયોજન દર વર્ષે આ મામી દ્વારા કરવામાં આવે છે. મામીવાળાઓએ વિચાર્યું કે ફ્લ્મિ ફેસ્ટિવલ તો વર્ષમાં એક જ વાર યોજવાનો હોય. બાકીના દિવસોનું શુંઆથી આ વર્ષે 'મામી ફ્લ્મિ ક્લબ'ની સ્થાપના કરવામાં આવીજે રાઉન્ડ-ધ-યર જુદી જુદી ઈવેન્ટ ર્ક્યા કરશે. જેમ કે સિનેમાને લગતી  વર્કશોપ્સટોચના ફ્લ્મિમેકરો - એક્ટરો - ટેક્નિશિયનો સાથે માસ્ટરકલાસ (એટલે કે જાહેર ઈન્ટરવ્યૂ - પ્રશ્નોત્તરી)દુનિયાભરની ઉત્તમ અને અનસેન્સર્ડ ફ્લ્મિોનું સ્ક્રીનિંગ વગેરે.
મે મહિનામાં મામી ફ્લ્મિ કલબની પહેલી ઈવેન્ટ થઈ. બ્રિટનથી સર ઈઆન મેક્કેલન જેવા મોટું નામ ધરાવતા સિનિયર એક્ટરને ખાસ તેડાવવામાં આવ્યા (આપણે એમને 'લોર્ડ ઓફ ધ રિંગ્સ', 'એકસ-મેન'  વગેરે જેવી કેટલીય ફ્લ્મિોમાં જોયા છે). આ ઈવેન્ટમાં આમિર ખાને સર ઈઆન મેક્કેલન સાથે જાહેર પ્રશ્નોત્તરી કરી હતી ત્યારે  ઓડિયન્સમાં આખું બોલિવૂડ બેઠું હતું. મામી ફ્લ્મિ ક્લબની બીજી ઈવેન્ટ એટલે આ 'બ્રાહ્મણ નમન'નું ઇન્ડિયન પ્રીમિયર. અહીં 'ઈન્ડિયનશબ્દ જરૂરી છેકેમ કે 'બ્રાહ્મણ નમન' આ વખતના સનડાન્સ ફ્લ્મિ ફેસ્ટિવલ (અમેરિકા)માં ઓલરેડી દેખાડાઈ ચૂકી છે. અનુરાગ ક્શ્યપ બ્રાન્ડ ફ્લ્મિો યા તો ક્હો કે ફ્લ્મિ ફેસ્ટિવલ ટાઈપની સ્મોલ બજેટ ઇન્ડિયન ફ્લ્મિો સાથે સંક્ળાયેલા કેટલાંય ક્લાકાર-ક્સબીઓસિનેમાના સ્ટુડન્ટ્સઅઠંગ ફ્લ્મિપ્રેમીઓ અને મીડિયાની હાજરીને કારણે પ્રિમીયર ખાસ્સું હિટ-એન્ડ-હેપનિંગ પુરવાર થયું.   
Cast and crew of Brahman Naman

આમિર ખાનનાં પત્ની કિરણ રાવ 'મામી'નાં ચેરપર્સન છે. 'બ્રાહ્મણ નમન' આવતા શુક્રવારે નેટફ્લિકસ દ્વારા ડિજિટલ મીડિયમમાં રિલીઝ થવાની છેપણ એની પહેલાં મોટી સ્ક્રીન પર એનું સ્ક્રીનિંગ થઈ રહૃાું હોવાથી કિરણ રાવ ઉત્સાહથી થનગન થનગન થઈ રહૃાાં હતાં. 'બ્રાહ્મણ નમન'નો મેઈન હીરો શશાંક અરોરા છે. શશાંક અરોરા એટલે પેલી ખાસ્સી ચર્ચાયેલી 'તિતલી' ફ્લ્મિમાં જેણે ટાઈટલ રોલ ર્ક્યો હતો એ કઢંગી બોડી-લેંગ્વેજ ધરાવતો એકટર. 'તિતલી' જોયા પછી જ કયુએ શશાંક્ને આ ફ્લ્મિ માટે કાસ્ટ ર્ક્યો હતો. કયુનું આખું અને સાચું નામબાય ધ વેકૌશિક મુખર્જી છે. કૌશિક્નો સ્પેલિંગ જોકે તેઓ વિચિત્ર રીતે કરે છેઃ કયુ-એ-યુ-એસ-એચ-આઈ-કયુ. કયુની આખી પર્સનાલિટી જ વિચિત્ર છે. 'બ્રાહ્મણ નમન'નાં પ્રિમીયરમાં તેઓ લેધરનું સ્લીવલેસ ટીશર્ટ અને પીળી ફ્રેમવાળાં તોતિંગ ચશ્માં પહેરીને આવ્યા હતા.  
બંગાલી બાબુ કયુ મૂળ તો એડવર્ટાઈઝિંગ ફ્લ્ડિના માણસ. એમની 'ગાંડુ' (૨૦૧૦) નામની ફ્લ્મિે ફેસ્ટિવલ સરકિટમાં ખાસ્સા તરંગો સર્જ્યા હતા. બંગાળી ભાષામાં બનેલી અને ફ્રન્ટલ ન્યુડિટીવાળાં ગ્રાફિક સેક્સ સીન્સ ધરાવતી આ ફ્લ્મિને ન્યુયોર્કમાં યોજાયેલા સાઉથ એશિયન ઈન્ટરનેશનલ ફ્લ્મિ ફેસ્ટિવલમાં ગ્રાન્ડ જ્યુરી પ્રાઈઝ અને બેસ્ટ ડિરેક્ટરના અવોર્ડ્ઝ મળ્યા હતા. ઊભરતા ફ્લ્મિમેકરોએ બનાવેલી લો-બજેટ ઈન્ડિપેન્ડન્ટ ફ્લ્મિોને પ્લેટફોર્મ આપવા માટે સ્લેમડાન્સ ફ્લ્મિ ફેસ્ટિવલનું આયોજન પણ અમેરિકામાં થાય છે. તેમાં પણ 'ગાંડુ'એ ધ્યાન ખેંચ્યું હતું. સ્લેમડાન્સ ફ્લ્મિ ફેસ્ટિવલનું ય સારું નામ છે. ક્રિસ્ટોફર નોલન ('ઈન્સેપ્શન', 'ઈન્ટરસ્ટેલર') જેવા હોલિવૂડના ધરખમ ફ્લ્મિમેકર સૌથી પહેલાં આ ફેસ્ટિવલમાં ડિસ્ક્વર થયા હતા. 
કયુએ આઠેક ફ્લ્મિો બનાવી છે. આમાંની મોટા ભાગની બંગાળી છે. 0બ્રાહ્મણ નમન અંગ્રેજીમાં છે. શું છે ફ્લ્મિમાં૧૯૮૦ના દાયકો છેદક્ષિણ ભારત ફ્લ્મિનું લોકાલ છે (કારણ કે લેખક નમન રામચંદ્રન સાઉથ ઇન્ડિયન છે). ફ્લ્મિનો નાયક નમન જનોઈધારી તામ-બ્રામ અર્થાત તમિલ બ્રાહ્મણ છે. જુવાની ફૂંફડા મારી રહી હોવાથી કામાવેગને શાંત પાડવા દિમાગ કામ ન કરે એવાં અખતરા એ કરતો રહે છે. નમનના  દોસ્તારો પણ એના જેટલા જ મહાડેસ્પરેટ છે. ર્સ્ક્ટ પહેરેલી છોકરીને જોઈને તેમની ડાગળી ચસકી જાય છે. પોતાની વર્જિનિટીનો ભંગ કરવા તેઓ ઘાંઘા થયા છે. આ ટોળકી આમ પાછી ઈન્ટેલિજન્ટ છે. ક્વિઝ કેમ્પિટિશનમાં હંમેશા અવ્વલ આવે છે. તેથી છોકરીઓમાં તેમની છાપ સેફ છોકરાઓની છે! આ નમૂનાઓ છે ય એવા. દર વખતે અણીના સમયે ફસકી પડે છે. એક વાર તેમને નેશનલ લેવલની ક્વિઝ કેન્ટેસ્ટમાં ભાગ લેવાતેમને ક્લકત્તા જવાનો મોકો મળે છે. એમના મનમાં હવે બે જ વસ્તુ છે- ક્લકતા જઈને ક્વિઝ જીતી આવવાની અને કોઈ પણ ભોગે ખુદના કૌમાર્યનો ભંગ કરી આવવાનો. 
ફ્લ્મિમાં ઘણી બધી કન્યાઓ છે... અને સરપ્રાઈઝસરપ્રાઈઝ! રાજમાન રાજેશ્રીઇંગ્લેન્ડ નિવાસી શ્રી શ્રી વિજય માલ્યાનો સુપુત્ર સિદ્ધાર્થ માલ્યા પણ છે. ફ્લ્મિમાં ગાળોસેક્સિએસ્ટ ડાયલોગ્ઝ અને નગ્નતાની ભરમાર છે. આવી ભમરાળી ફ્લ્મિનાં ટાઈટલમાં જ બ્રાહ્મણ શબ્દ વપરાયો છે એટલે ક્ન્ટ્રોવર્સી પેદા કરવાનો ભરપૂર મસાલો પણ છે. ફ્લ્મિ જોકે કંઈ સતત કોમેડી કરવામાં સફળ રહેતી નથી. બૌદ્ધિક બનવાની લાહ્યમાં ફ્લ્મિના ડાયલોગ્ઝમાંથી ઘણી વાર કૃત્રિમતાની વાસ આવતી રહે છે.      
કોઈને ગમે કે ન ગમેપણ સેક્સ કોમેડી સિનેમાના અનેક પ્રકારોમાંનો એક પોપ્યુલર પ્રકાર છે એ તો સ્વીકારવું પડે. ભારતીય સિનેમામાં સેકસ કોમેડી અને ડબલ મીનિંગ ડાયલોગ્ઝ સંભવતઃ મરાઠી એક્ટર-પ્રોડયુસર દાદા કોંડકેએ પ્રચલિત કર્યા હતા. છેક ૧૯૪૦ના દાયકમાં બનેલી 'ધ મિરેક્લ ઓફ મોર્ગન્સ ક્રીક' હોલિવૂડની પહેલી પ્રોપર સેક્સ કેમેડી મનાય છે. આપણે ત્યાં બોલિવૂડમાં તદ્દન ફૂવડ કક્ષાની સેકસ કોમેડીથી માંડીને 'દિલ્હી બેલીજેવી વેલ-મેઈડ રમજી સેક્સી ફિલ્મો બનતી રહે છે. હવે કયુએ 'બ્રાહ્મણ નમન' બનાવીને ભારતીય સિનેમામાં એક્સ્ટ્રિમ સેકસ કોમેડી નામનો નવો પ્રકાર ઈન્ટ્રોડયુસ કરી નાખ્યો છે!

કયુની વેશભૂષા ભલે વિચિત્ર હોયપણ પ્રિમીયર વખતે સ્ક્રીનિંગ બાદ થયેલી પ્રશ્નોત્તરીમાં એમણે ઓડિયન્સને મજા કરાવી હતી. 'હું મારી જાતને ફ્લ્મિમેકર માનતો જ નથી,' તેઓ ક્હી રહૃાા હતા, 'મેં જે ક્ંઈ બનાવ્યું છે તે ક્ંગાલિયતમાં બનાવ્યું છે. ન પૈસા હોય,પૂરતા માણસો હોયઅરેસ્ક્રિપ્ટ પણ ના હોય. આ વખતે પહેલી વાર મારી પાસે બાઉન્ડ સ્ક્રિપ્ટ હતી!'        
'બ્રાહ્મણ નમનજેવી ફ્લ્મિ દ્વારા ફ્લ્મિમેકર શું કહેવા માગતો હોય છેક્શું જ નહીં. સિનેમા અભિવ્યકિતનું માધ્યમ છેસંદેશા આપવાનું માધ્યમ થોડું જ છે! અંતરંગી ફ્લ્મિમેકરો પાસે આમેય સમાજને સંદેશો આપવા જેવું હોય પણ શુંઆ ફ્લ્મિ ભલે અતિ વાયડી અને વિકૃત લાગેપણ એને બનાવનારાઓ ઠાવકા છે. તેઓ જાણે છે કે તેઓ શું બનાવી રહૃાા છે. ડિજિટલ મીડિયાને કારણે સેન્સર બોર્ડની ઉપાધિ કરવાની તેમને જરૂર નથી. કયુની હવે પછીની ફ્લ્મિ અનુરાગ ક્શ્યપ એન્ડ પાર્ટીનાં બેનર હેઠળ બની રહી છે. એમની જ અગાઉની કેઈ ફ્લ્મિની તે હિન્દી રિમેક છે.
જો 'બ્રાહ્મણ નમન' ડિજિટલ મીડિયામાં બહુ જોવાશે અને  ચર્ચાશે તો એક્સ્ટ્રિમ સેક્સ કોમેડી જોનરમાં આ પ્રકારની ફ્લ્મિોની તડી બોલવાની છે. અમુક લોકો માટે આ ગુડ ન્યુઝ છેઅમુક માટે બેડ ન્યૂઝ અને અમુક માટે અગ્લી! દર્શકેનો એક વર્ગ ચોખલિયા કે જજમેન્ટલ બનશે તો પણ ફ્લ્મિમેકરોનો ક્શો ફરક પડવાનો નથી. જે રીતે નવાં નવાં માધ્યમોને કારણે ફ્લ્મિમેકરો તેમજ ઓડિયન્સ સામે શકયતાઓના દરવાજા ખૂલી ગયા છે તે જોતાં ભવિષ્યમાં આ પ્રકારની શોક વેલ્યુ ધરાવતી ફ્લ્મિો માટે માનસિક રીતે તૈયાર રહૃાા વગર છૂટકો નથી.
0 0 0 

મલ્ટિપ્લેક્સ: બેડ, અગ્લી અને શોકિંગ

Sandesh - Sanskaar Purti - 3 July 2016

મલ્ટિપ્લેક્સ

બોલિવૂડમાં તદ્દન ફૂવડ કક્ષાની સેક્સ કોમેડીથી માંડીને દિલ્હી બેલી જેવી પ્રમાણમાં વેલ-મેઈડ કહી શકાય એવી ફિલ્મો બનતી રહે છે. જુદા જુદા માધ્યમોને કારણે ફિલ્મમેકરો સામે હવે એટલી બધી મોકળાશ વધી ગઈ છે કે આપણે ત્યાં એક્સટ્રીમ સેક્સ કોમેડી નામનો નવો પ્રકાર ઈન્ટ્રોડ્યુસ થઈ ગયો છે. વેલ, ઓલમોસ્ટ. 'બ્રાહ્મણ નમન' ને આ પ્રકારની પહેલી ફિલ્મ ગણી શકાય.  જો ડિજિટલ મીડિયામાં આ ફિલ્મ  હહુ જોવાશે અને ચર્ચાશે તો એક્સ્ટ્રિમ સેક્સ કોમેડી જોનરમાં આ પ્રકારની ફ્લ્મિોની તડી બોલવાની છે. અમુક લોકો માટે આ ગુડ ન્યુઝ છે, અમુક માટે બેડ ન્યૂઝ અને અમુક માટે અગ્લી! 






રાતનો સમય છે. સમજો ને કે બાર-એક વાગ્યા હશે. અઢાર-વીસ વર્ષનો એક કોલેજિયન છોકરો પથારીમાંથી બેઠો થાય છે. પોતાના કમરામાંથી ધીમા પગલે બહાર આવે છે. ઘર મધ્યમવર્ગીય અને જૂના ઢબનું છે. પરસાળની પેલી બાજુ મમ્મી-પપ્પા એમના કમરામાં સૂતાં છે. પપ્પાનો નસકોરાંનો એકધારો અવાજ આવી રહૃાો છે. છોકરો હળવેથી મમ્મી-પપ્પાના બેડરૂમનું બારણું બહારથી બંધ કરે છે. છોકરાને જોવાવાળું ઘરમાં હવે કોઈ નથી. જુવાનિયો ક્ચિનમાં આવે છે. ફ્રીઝ પાસે જાય છે. પછી લેંઘાનું નાડું ખોલીને એ શરીરનો નીચેનો ભાગ ખુલ્લો કરી નાખે છે.


એક મિનિટ. આગળ વધતાં પહેલાં એક ક્ડક ચેતવણીઃ હવે પછીનું લખાણ સુરુચિ ભંગ થાય એવું છે. આથી જો તમે સુગાળવા હો તો મહેરબાની કરીને અહીં જ અટકી જજો. જો તમારી સુરુચિ લોંઠકી હોય તો જ આગળ વાચજો.
ઓલરાઈટ. તમે આગળ વાંચવાનું નક્કી  કર્યું જ છે તો સાંભળી લો કે પેલા અડધા નિર્વસ્ત્ર થઈ ગયેલા છોકરાને પોતાનો કામાવેગ શમાવવો છે. રેફ્રિજરેટરનું બારણું થોડુંક ખુલ્લું રાખીને એ ફ્રીઝમૈથુન કરે છે. પછી હળવોફુલ થઈ પોતાના ઓરડામાં જતો રહે છે.
'બ્રાહ્મણ નમનનામની ફ્લ્મિનો આ પહેલો જ સીન છે. ખાસ્સો લાંબો સીન છે આ. ઓડિટોરિયમમાં બેઠેલું આમંત્રિત ઓડિયન્સ પહેલાં તો સ્તબ્ધ થઈને જોયા કરે છે. આ શું ચાલી રહ્યું છે સ્ક્રીન પર? સીન પૂરો થતાં જ ઓચિંતા બધા ભાનમાં આવ્યા હોય તેમ હાસ્યનું મોજું ફરી વળે છે. અફ કોર્સ! આ કયુ નામના માથાફરેલા ભારતીય ફ્લ્મિમેકર ફ્લ્મિ છે. એ ય પાછી સેકસ-કેમેડી. આ તો શરૂઆત છે. આગળ આ સીનને સભ્ય અને સહ્ય ક્હેવાં પડે તેવાં અને અહીં લખી ન શકાય એવાં ખતરનાક દશ્યો આવે છે. આપણને થાય કે રાઇટર-ડિરેક્ટરનાં ભેજામાં આવા વિકૃત આઈડિયા કયાંથી આવતા હશે!
આ આખી વાતને 'વિકૃતશબ્દના લેન્સમાંથી જોતાં પહેલાં સમજી લો કે રેગ્યુલર ફ્લ્મિોના રસિયાઓ માટે કયુનું નામ ભલે અજાણ્યું હોયપણ સમાંતર ભારતીય સિનેમાની દુનિયામાં એ ખાસ્સા જાણીતા ફ્લ્મિમેકર છે. ભલે નાની સખ્યામાં તો નાની સંખ્યામાંપણ કયુના ચાહકો  જરૂર છે જેમને એમની તમામ ગતિવિધિઓમાં બહુ રસ પડતો હોય છે. 
ગયા સોમવારે મામી ફ્લ્મિ ક્લબ દ્વારા મુંબઈનાં એક ફેન્સી મલ્ટિપ્લેકસમાં એમની આ 'બ્રાહ્મણ નમન' નામની ફ્લ્મિનું પ્રિમીયર યોજાયું હતું. 'મામીએટલે 'મુંબઈ એકેડેમી ઓફ મૂવિંગ ઈમેજિસ'નું શોર્ટ ફોર્મ. ઊંચી પ્રતિષ્ઠા ધરાવતા મુંબઈ ફ્લ્મિ ફેસ્ટિવલનું આયોજન દર વર્ષે આ મામી દ્વારા કરવામાં આવે છે. મામીવાળાઓએ વિચાર્યું કે ફ્લ્મિ ફેસ્ટિવલ તો વર્ષમાં એક જ વાર યોજવાનો હોય. બાકીના દિવસોનું શુંઆથી આ વર્ષે 'મામી ફ્લ્મિ ક્લબ'ની સ્થાપના કરવામાં આવીજે રાઉન્ડ-ધ-યર જુદી જુદી ઈવેન્ટ ર્ક્યા કરશે. જેમ કે સિનેમાને લગતી  વર્કશોપ્સટોચના ફ્લ્મિમેકરો - એક્ટરો - ટેક્નિશિયનો સાથે માસ્ટરકલાસ (એટલે કે જાહેર ઈન્ટરવ્યૂ - પ્રશ્નોત્તરી)દુનિયાભરની ઉત્તમ અને અનસેન્સર્ડ ફ્લ્મિોનું સ્ક્રીનિંગ વગેરે.
મે મહિનામાં મામી ફ્લ્મિ કલબની પહેલી ઈવેન્ટ થઈ. બ્રિટનથી સર ઈઆન મેક્કેલન જેવા મોટું નામ ધરાવતા સિનિયર એક્ટરને ખાસ તેડાવવામાં આવ્યા (આપણે એમને 'લોર્ડ ઓફ ધ રિંગ્સ', 'એકસ-મેન'  વગેરે જેવી કેટલીય ફ્લ્મિોમાં જોયા છે). આ ઈવેન્ટમાં આમિર ખાને સર ઈઆન મેક્કેલન સાથે જાહેર પ્રશ્નોત્તરી કરી હતી ત્યારે  ઓડિયન્સમાં આખું બોલિવૂડ બેઠું હતું. મામી ફ્લ્મિ ક્લબની બીજી ઈવેન્ટ એટલે આ 'બ્રાહ્મણ નમન'નું ઇન્ડિયન પ્રીમિયર. અહીં 'ઈન્ડિયનશબ્દ જરૂરી છેકેમ કે 'બ્રાહ્મણ નમન' આ વખતના સનડાન્સ ફ્લ્મિ ફેસ્ટિવલ (અમેરિકા)માં ઓલરેડી દેખાડાઈ ચૂકી છે. અનુરાગ ક્શ્યપ બ્રાન્ડ ફ્લ્મિો યા તો ક્હો કે ફ્લ્મિ ફેસ્ટિવલ ટાઈપની સ્મોલ બજેટ ઇન્ડિયન ફ્લ્મિો સાથે સંક્ળાયેલા કેટલાંય ક્લાકાર-ક્સબીઓસિનેમાના સ્ટુડન્ટ્સઅઠંગ ફ્લ્મિપ્રેમીઓ અને મીડિયાની હાજરીને કારણે પ્રિમીયર ખાસ્સું હિટ-એન્ડ-હેપનિંગ પુરવાર થયું.   
Cast and crew of Brahman Naman

આમિર ખાનનાં પત્ની કિરણ રાવ 'મામી'નાં ચેરપર્સન છે. 'બ્રાહ્મણ નમન' આવતા શુક્રવારે નેટફ્લિકસ દ્વારા ડિજિટલ મીડિયમમાં રિલીઝ થવાની છેપણ એની પહેલાં મોટી સ્ક્રીન પર એનું સ્ક્રીનિંગ થઈ રહૃાું હોવાથી કિરણ રાવ ઉત્સાહથી થનગન થનગન થઈ રહૃાાં હતાં. 'બ્રાહ્મણ નમન'નો મેઈન હીરો શશાંક અરોરા છે. શશાંક અરોરા એટલે પેલી ખાસ્સી ચર્ચાયેલી 'તિતલી' ફ્લ્મિમાં જેણે ટાઈટલ રોલ ર્ક્યો હતો એ કઢંગી બોડી-લેંગ્વેજ ધરાવતો એકટર. 'તિતલી' જોયા પછી જ કયુએ શશાંક્ને આ ફ્લ્મિ માટે કાસ્ટ ર્ક્યો હતો. કયુનું આખું અને સાચું નામબાય ધ વેકૌશિક મુખર્જી છે. કૌશિક્નો સ્પેલિંગ જોકે તેઓ વિચિત્ર રીતે કરે છેઃ કયુ-એ-યુ-એસ-એચ-આઈ-કયુ. કયુની આખી પર્સનાલિટી જ વિચિત્ર છે. 'બ્રાહ્મણ નમન'નાં પ્રિમીયરમાં તેઓ લેધરનું સ્લીવલેસ ટીશર્ટ અને પીળી ફ્રેમવાળાં તોતિંગ ચશ્માં પહેરીને આવ્યા હતા.  
બંગાલી બાબુ કયુ મૂળ તો એડવર્ટાઈઝિંગ ફ્લ્ડિના માણસ. એમની 'ગાંડુ' (૨૦૧૦) નામની ફ્લ્મિે ફેસ્ટિવલ સરકિટમાં ખાસ્સા તરંગો સર્જ્યા હતા. બંગાળી ભાષામાં બનેલી અને ફ્રન્ટલ ન્યુડિટીવાળાં ગ્રાફિક સેક્સ સીન્સ ધરાવતી આ ફ્લ્મિને ન્યુયોર્કમાં યોજાયેલા સાઉથ એશિયન ઈન્ટરનેશનલ ફ્લ્મિ ફેસ્ટિવલમાં ગ્રાન્ડ જ્યુરી પ્રાઈઝ અને બેસ્ટ ડિરેક્ટરના અવોર્ડ્ઝ મળ્યા હતા. ઊભરતા ફ્લ્મિમેકરોએ બનાવેલી લો-બજેટ ઈન્ડિપેન્ડન્ટ ફ્લ્મિોને પ્લેટફોર્મ આપવા માટે સ્લેમડાન્સ ફ્લ્મિ ફેસ્ટિવલનું આયોજન પણ અમેરિકામાં થાય છે. તેમાં પણ 'ગાંડુ'એ ધ્યાન ખેંચ્યું હતું. સ્લેમડાન્સ ફ્લ્મિ ફેસ્ટિવલનું ય સારું નામ છે. ક્રિસ્ટોફર નોલન ('ઈન્સેપ્શન', 'ઈન્ટરસ્ટેલર') જેવા હોલિવૂડના ધરખમ ફ્લ્મિમેકર સૌથી પહેલાં આ ફેસ્ટિવલમાં ડિસ્ક્વર થયા હતા. 
કયુએ આઠેક ફ્લ્મિો બનાવી છે. આમાંની મોટા ભાગની બંગાળી છે. 0બ્રાહ્મણ નમન અંગ્રેજીમાં છે. શું છે ફ્લ્મિમાં૧૯૮૦ના દાયકો છેદક્ષિણ ભારત ફ્લ્મિનું લોકાલ છે (કારણ કે લેખક નમન રામચંદ્રન સાઉથ ઇન્ડિયન છે). ફ્લ્મિનો નાયક નમન જનોઈધારી તામ-બ્રામ અર્થાત તમિલ બ્રાહ્મણ છે. જુવાની ફૂંફડા મારી રહી હોવાથી કામાવેગને શાંત પાડવા દિમાગ કામ ન કરે એવાં અખતરા એ કરતો રહે છે. નમનના  દોસ્તારો પણ એના જેટલા જ મહાડેસ્પરેટ છે. ર્સ્ક્ટ પહેરેલી છોકરીને જોઈને તેમની ડાગળી ચસકી જાય છે. પોતાની વર્જિનિટીનો ભંગ કરવા તેઓ ઘાંઘા થયા છે. આ ટોળકી આમ પાછી ઈન્ટેલિજન્ટ છે. ક્વિઝ કેમ્પિટિશનમાં હંમેશા અવ્વલ આવે છે. તેથી છોકરીઓમાં તેમની છાપ સેફ છોકરાઓની છે! આ નમૂનાઓ છે ય એવા. દર વખતે અણીના સમયે ફસકી પડે છે. એક વાર તેમને નેશનલ લેવલની ક્વિઝ કેન્ટેસ્ટમાં ભાગ લેવાતેમને ક્લકત્તા જવાનો મોકો મળે છે. એમના મનમાં હવે બે જ વસ્તુ છે- ક્લકતા જઈને ક્વિઝ જીતી આવવાની અને કોઈ પણ ભોગે ખુદના કૌમાર્યનો ભંગ કરી આવવાનો. 
ફ્લ્મિમાં ઘણી બધી કન્યાઓ છે... અને સરપ્રાઈઝસરપ્રાઈઝ! રાજમાન રાજેશ્રીઇંગ્લેન્ડ નિવાસી શ્રી શ્રી વિજય માલ્યાનો સુપુત્ર સિદ્ધાર્થ માલ્યા પણ છે. ફ્લ્મિમાં ગાળોસેક્સિએસ્ટ ડાયલોગ્ઝ અને નગ્નતાની ભરમાર છે. આવી ભમરાળી ફ્લ્મિનાં ટાઈટલમાં જ બ્રાહ્મણ શબ્દ વપરાયો છે એટલે ક્ન્ટ્રોવર્સી પેદા કરવાનો ભરપૂર મસાલો પણ છે. ફ્લ્મિ જોકે કંઈ સતત કોમેડી કરવામાં સફળ રહેતી નથી. બૌદ્ધિક બનવાની લાહ્યમાં ફ્લ્મિના ડાયલોગ્ઝમાંથી ઘણી વાર કૃત્રિમતાની વાસ આવતી રહે છે.      
કોઈને ગમે કે ન ગમેપણ સેક્સ કોમેડી સિનેમાના અનેક પ્રકારોમાંનો એક પોપ્યુલર પ્રકાર છે એ તો સ્વીકારવું પડે. ભારતીય સિનેમામાં સેકસ કોમેડી અને ડબલ મીનિંગ ડાયલોગ્ઝ સંભવતઃ મરાઠી એક્ટર-પ્રોડયુસર દાદા કોંડકેએ પ્રચલિત કર્યા હતા. છેક ૧૯૪૦ના દાયકમાં બનેલી 'ધ મિરેક્લ ઓફ મોર્ગન્સ ક્રીક' હોલિવૂડની પહેલી પ્રોપર સેક્સ કેમેડી મનાય છે. આપણે ત્યાં બોલિવૂડમાં તદ્દન ફૂવડ કક્ષાની સેકસ કોમેડીથી માંડીને 'દિલ્હી બેલીજેવી વેલ-મેઈડ રમજી સેક્સી ફિલ્મો બનતી રહે છે. હવે કયુએ 'બ્રાહ્મણ નમન' બનાવીને ભારતીય સિનેમામાં એક્સ્ટ્રિમ સેકસ કોમેડી નામનો નવો પ્રકાર ઈન્ટ્રોડયુસ કરી નાખ્યો છે!

કયુની વેશભૂષા ભલે વિચિત્ર હોયપણ પ્રિમીયર વખતે સ્ક્રીનિંગ બાદ થયેલી પ્રશ્નોત્તરીમાં એમણે ઓડિયન્સને મજા કરાવી હતી. 'હું મારી જાતને ફ્લ્મિમેકર માનતો જ નથી,' તેઓ ક્હી રહૃાા હતા, 'મેં જે ક્ંઈ બનાવ્યું છે તે ક્ંગાલિયતમાં બનાવ્યું છે. ન પૈસા હોય,પૂરતા માણસો હોયઅરેસ્ક્રિપ્ટ પણ ના હોય. આ વખતે પહેલી વાર મારી પાસે બાઉન્ડ સ્ક્રિપ્ટ હતી!'        
'બ્રાહ્મણ નમનજેવી ફ્લ્મિ દ્વારા ફ્લ્મિમેકર શું કહેવા માગતો હોય છેક્શું જ નહીં. સિનેમા અભિવ્યકિતનું માધ્યમ છેસંદેશા આપવાનું માધ્યમ થોડું જ છે! અંતરંગી ફ્લ્મિમેકરો પાસે આમેય સમાજને સંદેશો આપવા જેવું હોય પણ શુંઆ ફ્લ્મિ ભલે અતિ વાયડી અને વિકૃત લાગેપણ એને બનાવનારાઓ ઠાવકા છે. તેઓ જાણે છે કે તેઓ શું બનાવી રહૃાા છે. ડિજિટલ મીડિયાને કારણે સેન્સર બોર્ડની ઉપાધિ કરવાની તેમને જરૂર નથી. કયુની હવે પછીની ફ્લ્મિ અનુરાગ ક્શ્યપ એન્ડ પાર્ટીનાં બેનર હેઠળ બની રહી છે. એમની જ અગાઉની કેઈ ફ્લ્મિની તે હિન્દી રિમેક છે.
જો 'બ્રાહ્મણ નમન' ડિજિટલ મીડિયામાં બહુ જોવાશે અને  ચર્ચાશે તો એક્સ્ટ્રિમ સેક્સ કોમેડી જોનરમાં આ પ્રકારની ફ્લ્મિોની તડી બોલવાની છે. અમુક લોકો માટે આ ગુડ ન્યુઝ છેઅમુક માટે બેડ ન્યૂઝ અને અમુક માટે અગ્લી! દર્શકેનો એક વર્ગ ચોખલિયા કે જજમેન્ટલ બનશે તો પણ ફ્લ્મિમેકરોનો ક્શો ફરક પડવાનો નથી. જે રીતે નવાં નવાં માધ્યમોને કારણે ફ્લ્મિમેકરો તેમજ ઓડિયન્સ સામે શકયતાઓના દરવાજા ખૂલી ગયા છે તે જોતાં ભવિષ્યમાં આ પ્રકારની શોક વેલ્યુ ધરાવતી ફ્લ્મિો માટે માનસિક રીતે તૈયાર રહૃાા વગર છૂટકો નથી.
0 0 0 

Tuesday, December 17, 2013

મલ્ટિપ્લેક્સ : અંતરંગ આમિર

Sandesh - Sanskaar Purti (Sunday) - 15 Dec 2013 

મલ્ટિપ્લેક્સ

આમિર એક લિવિંગ લેજન્ડ છે. પોતાના સમકાલીનો કરતાં બિલકુલ જુદી જ ભ્રમણકક્ષામાં એ એકધારી ઉર્ધ્વગતિ કરી રહ્યો છે. ખેર,પ્રોફેશનલ સિદ્ધિઓ અલગ વસ્તુ છેપણ અંગત જીવનના તૂટેલા લયને પુનઃ સાંધતા પણ આમિરને સરસ આવડે છે.

૧૮એપ્રિલ, ૧૯૮૬નો એ દિવસ. કોલેજિયન જેવો દેખાતો રૂપકડો છોકરો. ગર્લફ્રેન્ડ લગભગ એની જ ઉંમરની. પ્રેમની તીવ્રતા એટલી વધી ગઈ છે કે પોતાના સંબંધને લોજિકલ લેવલ પર લઈ જવા માટે બન્ને કોર્ટમાં જઈને ગુપચુપ લગ્ન કરી લે છે. વિધિ પતાવીને બન્ને ડાહ્યાંડમરાં થઈને જાણે કંઈ બન્યું જ ન હોય તેમ પોતપોતાનાં ઘરે જતાં રહે છે. તે દિવસે શારજાહમાં ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચે રસાકસીભરી મેચ ચાલી રહી છે. ઈન્ડિયા મેચ જીતી જ જશે એવું લગભગ નિશ્ચિત છે. છોકરો મનોમન ખુશ થઈ રહ્યો છેઃ વાહ! કેટલો સરસ દિવસ છે આજે. સવારે ગર્લફ્રેન્ડ સાથે મેરેજ ને હવે પાકિસ્તાન સામે જીત! પણ આ તો ક્રિકેટ છે. કુછ ભી હો સકતા હૈ. એક છેલ્લો બોલ બચ્યો છે ને જાવેદ મિંયાદાદ કચકચાવીને પેલો અવિસ્મરણીય છગ્ગો ફટકારે છે. પત્યું. એક બોલમાં આખી વાર્તા પલટાઈ જાય છે. ભારત હારી જાય છે, પાકિસ્તાન જીતી જાય છે!
એક દિવસમાં આટલી બધી રોમાંચક ઘટનાઓમાંથી પસાર થનાર પેલો યુવાન એટલે આમિર ખાન અને એની ગર્લફ્રેન્ડમાંથી પત્ની બનેલી યુવતી એટલે રીના દત્તા! ક્રિકેટની જેમ જીવનમાં પણ કંઈ પણ બની શકે છે. લગ્નજીવનનાં ૧૬ વર્ષે એકાએક સમાચાર આવે છે કે બોલિવૂડનાં આદર્શરૂપ ગણાતાં આ દંપતીએ ડિવોર્સ લઈ લીધા છે. આમિરના ચાહકો અને ઈન્ડસ્ટ્રીમાં આંચકો ફેલાઈ જાય છે. હોય નહીં! આમિર અને રીનાના છૂટાછેડા? પણ કેમ? બે સરસ મજાનાં સંતાનો હોવા છતાં લગ્નસંબંધનું તૂટવું એ પીડાદાયક ઘટના છે. આ અત્યંત અંગત બાબત છે, જાહેર જોણું કે પંચાત કે ગોસિપનો વિષય નથી. આમિર અને રીના બન્ને સંપૂર્ણ ગરિમા સાથે મૌન જાળવી રાખે છે.
એક સમયે કંઈકેટલાંય ખૂબસૂરત પડાવોમાંથી પસાર થયેલો ઘનિષ્ઠ સંબંધ વખત જતાં પોતાનું સત્ત્વ ગુમાવીને ભારરૂપ બની જાય, એમ બને. નિર્જીવ બની ગયેલા સંબંધના બોજને ઊંચકીને ચાલવા કરતાં તેના પર પૂર્ણવિરામ મૂકી દેવાથી ઘણી વાર નવી શક્યતાઓ ઊઘડતી હોય છે. આમિરના જીવનમાં નવી શક્યતા અને નવા ઉઘાડ કેવી રીતે સર્જાયા?


૧૯૯૯માં 'લગાન' માટે આમિર બસમાં સવાર થઈને કચ્છમાં લોકેશન શોધી રહ્યો હતો ત્યારે કિરણ રાવ નામની યુવતી સાથે એની પહેલી વાર મુલાકાત થઈ હતી. આમિર તે વખતે હેપીલી મેરિડ હતો. ઈન ફેક્ટ, પત્ની રીનાએ ફિલ્મના એક્ઝિક્યુટિવ પ્રોડયુસર તરીકેની કઠિન જવાબદારી ઉપાડી હતી. કિરણ નામની દિલ્હીથી આવેલી આ નવીસવી છોકરી ડિરેક્ટર આશુતોષ ગોવારીકરની થર્ડ આસિસ્ટન્ટ તરીકે કામ કરતી હતી. તે દિવસે બસમાં કિરણના મનમાં આવેલો સૌથી પહેલો વિચાર આ હતોઃ આવડો મોટો સુપરસ્ટાર અલગ કારમાં જવાને બદલે અમારી સૌની સાથે બસમાં ટ્રાવેલ કરે છે ને પાછો સૌને હાય-હેલો કરે છે ને સૌનાં નામ પણ પૂછે છે! કિરણના મનમાં પડેલી આમિરની સૌથી પહેલી ઈમ્પ્રેશન મારા-તમારા જેવા તદ્દન સીધાસાદા, રેગ્યુલર અને નોન-ફિલ્મી માણસ તરીકે પડી, જે સાચી હતી. 'લગાન'ના નિર્માણ દરમિયાન કિરણની જવાબદારી હતી, સવારના પહોરમાં કલાકારોને હેર-મેકઅપ-કોસ્ચ્યૂમ સાથે રેડી કરીને લોકેશન પર સમયસર પહોંચાડી દેવાની. એક સીનમાં ગામડિયા ભુવન બનેલા આમિરે કાનમાં એરિંગ્સ પહેરવાનાં હતાં. એની નજર કિરણના કાન પર પડી. એણે કહ્યું: યાર, તારાં એરિંગ્સ જરા ટ્રાય કરવા દેને! કિરણના એરિંગ્સ એને એવાં ગમી ગયાં કે પછી આખી ફિલ્મમાં એ જ પહેર્યાં.
'લગાન' બની ગઈ. સુપરડુપર હિટ થઈ. ઓસ્કર સુધી પહોંચી ગઈ ને પછી ટીમ વીખરાઈ ગઈ. 'દિલ ચાહતા હૈ'ના ગોવાના શેડયુલ દરમિયાન અચાનક આમિરનો ભેટો કિરણ સાથે થઈ ગયો. કિરણ 'દિલ ચાહતા હૈ'ની પ્રોડક્શન ટીમ સાથે ગોવા પૂરતી સંકળાયેલી હતી. કિરણે હસીને હળવેકથી યાદ કરાવ્યું: આમિર, તે દિવસે તેં મારાં એરિંગ્સ લીધાં એ લીધાં, મને હજુ સુધી એ પાછાં નથી મળ્યાં! કિરણે તો મજાક કરી હતી, પણ આમિર પત્ની રીનાને લઈને હોટેલ તાજના શોપિંગ આર્કેડમાંથી ખરેખર એરિંગ્સ ખરીદી લાવ્યો ને કિરણને આપ્યાં. આમિરના મનમાં કિરણની સ્પષ્ટ નોંધ 'એરિંગ્સવાલી લડકી' તરીકે થઈ. એવી ચશ્મીશ લડકી કે જે બ્રાઈટ છે, ખુશમિજાજ છે, વાતોડિયણ છે અને કાયમ હસતી હોય છે!
એકમેક સાથેના સંબંધ વિશે આમિર અને કિરણ બન્નેએ ખૂલીને વાતો કરી છે. ર૦૦૩માં કિરણ સાથે પાછો ભેટો થયો ત્યારે આમિરના ડિવોર્સ થઈ ચૂક્યા હતા. આમિર કોકાકોલા માટે મોડેલિંગ કરી રહ્યો હતો. આ એડ્સનું પ્રોડક્શન એની જ કંપની કરી રહી હતી. કિરણ આ પ્રોજેક્ટમાં એની સાથે જોડાઈ. એકમેકની સાથે ખૂબ બધો સમય વિતાવ્યો હોય એવું આ વખતે પહેલી વાર બન્યું. બન્ને સિંગલ હતાં, એક જ એરિયા બાન્દ્રામાં રહેતાં હતાં એટલે પ્રસંગોપાત કામ ન હોય તો પણ હળવામળવાનું શરૂ થયું. કિરણને શરૂઆતમાં એ જાણવામાં રસ હતો કે આમિર ખાન નામનો આ માણસ એક્ઝેક્ટલી છે કેવો. એને આમિરની સાદગી અને વૈચારિક સ્પષ્ટતા ગમતા હતા. હળવામળવાનું વધ્યું એટલે ધીમે ધીમે આમિર માણસ તરીકે ગમવા લાગ્યો. એની બીજી ખૂબીઓ દેખાવા માંડી.
આમિરના મનમાં ડિવોર્સનો ઘા સાવ તાજો હતો. એની માનસિક સ્થિતિ એવી હતી કે નવી રિલેશનશિપ વિશે વિચારી સુધ્ધાં ન શકે. એનું પીવાનું ખૂબ વધી ગયું હતં. મૂડ ઠેકાણે રહેતો નહોતો, પણ ધીમે ધીમે આમિરને પ્રતીતિ થવા લાગી કે કિરણની સાથે હોઉં છું ત્યારે હું ખરેખર ખુશ હોઉં છું. એક વાર એ કોઈક કામસર લંડન ગયેલો. હોટેલના કમરામાં દુઃખી દુઃખી થઈને એકલો બેઠો હતો ત્યાં અચાનક કિરણનો ફોન આવ્યો. અમસ્તો જ. કેમ છો-કેમ નહીં પૂછવા માટે. આમિરને કોઈ વાત કરવાવાળું આત્મીય માણસ જોઈતું હતું. અડધી-પોણી કલાક સુધી એ કિરણ સાથે વાતો કરતો રહ્યો. ફોન પૂરો થયો ત્યાં સુધીમાં એ એકદમ મૂડમાં આવી ગયો હતો. તે વખતે આમિરને પહેલી વાર તીવ્રતાથી લાગ્યું કે અરે યાર, આ છોકરી ખરેખર મારી ઉદાસી દૂર કરી શકે છે,મને સુખી કરી શકે છે!
આમિરે સૌથી પહેલાં પોતાની કઝીન નુઝહત (ઈમરાન ખાનની મમ્મી)ને વાત કરી કે આ કિરણ મને ખરેખર ગમી રહી છે. નુઝહતે સલાહ આપી કે આમિર, તું અત્યારે એટલો બધો ઈમોશનલી ડેમેજ્ડ છો કે આ સ્થિતિમાં કોઈ મોટો નિર્ણય લેવાની ભૂલ ન કરતો. જો તને કિરણની કદર હોય, તને એ ખરેખર ગમતી હોય અને તને લાગતું હોય કે તમારી રિલેશનશિપને આગળ વધારી શકાય તેમ છે તો પ્લીઝ, અત્યારે તું અટકી જા. તારી જાતને સ્પેસ આપ. કિરણને સ્પેસ આપ. તારા મનને શાંત થવા દે અને પછી વિચાર કે તમે લોકો ખરેખર શું કરવા માગો છો.

આમિરે બહેનની સલાહ માની. એણે કિરણને કહી દીધું કે પ્લીઝ, મને લાગે છે કે આપણે હવે હળવામળવાનું બંધ કરીએ. પણ પછી આમિરને જ સવાલ થયો કે આવું હું શું કામ કરું છું? કિરણ સૌથી પહેલાં તો મારી બહુ સારી ફ્રેન્ડ છે. એની હાજરીમાં હું સૌથી વધારે રિલેક્સ્ડ ફીલ કરું છું, એની સાથે મનની કોઈ પણ વાત, કોઈ પણ લાગણી શેર કરી શકું છું, હું જેવો છું એવો આખો ને આખો વ્યક્ત થઈ શકું છું. તો પછી અંતર શું કામ? પછીની મુલાકાતમાં આમિરે કિરણને કહ્યું: મને લાગે છે કે આપણે આપણી રિલેશનશિપને અજમાવવી જોઈએ. વ્હાય ડોન્ટ યુ મૂવ ઈન? આપણે એક છત નીચે રહીશું તો એકમેકને વધારે સારી રીતે ઓળખી શકીશું અને પછી આપણે નક્કી કરી શકીશું કે રિલેશનશિપને નેકસ્ટ લેવલ પર લઈ જવી છે કે કેમ.
આમિર અને કિરણની લિવ-ઈન રિલેશનશિપ દોઢ વર્ષ ચાલી. પછી કુદરતી રીતે જ તેઓ ડિસિઝન પર પહોંચી ગયાં કે ઓકે ફાઈન, ચાલો હવે પરણી જઈએ! આમિર-કિરણ લગ્ન વગર પણ સુખી જ હતાં, પણ કિરણનાં મમ્મી-પપ્પા અને બીજા સગાંવહાલાંનું કહેવું હતું કે જો તમારે ભેગાં જ રહેવું હોય તો લગ્ન કેમ કરી લેતાં નથી?
અને બસ, રેસ્ટ ઈઝ હિસ્ટ્રી. આજે આમિર-કિરણનો દીકરો આઝાદ બે વર્ષનો થઈ ગયો છે. પૂર્વ-પત્ની રીનાનાં બન્ને સંતાનો સાથે કિરણના સુમેળભર્યા, દોસ્તીના સંબંધ છે. આમિરે રિલેશનશિપની શરૂઆતમાં જ સ્પષ્ટતા કરી દીધી હતી કે મારાં સંતાનોને વિશ્વાસમાં લીધા વગર હું એક પગલું પણ નહીં ભરું. ફિલ્મી હસ્તી તરીકે આમિર એક લેજન્ડ છે, જબરદસ્ત નિષ્ઠા અને પરિશ્રમના પ્રતાપે પોતાના સમકાલીનો કરતાં બિલકુલ જુદી જ ભ્રમણકક્ષામાં એ એકધારી ઉર્ધ્વગતિ કરી રહ્યો છે. એની આગામી 'ધૂમ-થ્રી'સંભવતઃ બોક્સઓફિસ પર ઘણાં રેકોર્ડ્ઝ તોડશે એવી હવા બની રહી છે. ખેર, પ્રોફેશનલ સિદ્ધિઓ અલગ વસ્તુ છે, પણ અંગત જીવનના તૂટેલા લયને પુનઃ સાંધતા પણ આમિરને સરસ આવડે છે.
શો-સ્ટોપર

રણબીરનાં લગ્ન કેટરીના સાથે થશે ત્યારે હું મારી ભાભી કેટરીનાના તમામ સુપરહિટ સોંગ્સ પર સોલો ડાન્સ કરવાની છું. મેં તો લગ્નમાં કયો ડ્રેસ પહેરવો છે તે પણ નક્કી કરી લીધું છે!
- કરીના કપૂર (કોફી વિથ કરણમાં કરેલો એકરાર)

Saturday, August 24, 2013

મલ્ટિપ્લેક્સ : આનંદયાત્રા


Sandesh - Sanskaar purti - 25 August 2013

Column : મલ્ટિપ્લેક્સ

'શિપ ઓફ થિસિઅસબનાવનાર આનંદ ગાંધી ક્યાંક વન-ફિલ્મ-વન્ડર તો નહીં બની રહેનેઆ તેજસ્વી ગુજરાતી યુવાનને નિરાંતે મળ્યા પછીએનું પેશન અને ઊંડાણ નજીકથી નિહાળ્યા પછી જે ઉત્તર મળે છે તે આ છેઃ ના.'શિપ ઓફ થિસિઅસ'ની સફળતા ફ્લ્યુક નથી. તેની અસાધારણ કરિયરની આ તો હજુ શરૂઆત છે.

નંદ ગાંધી અને એના લેટેસ્ટ ઘર વચ્ચે આકર્ષક વિરોધિતા છે. મુંબઈના અંધેરી-વેસ્ટ વિસ્તારના એક પોશ રેસિડેન્શિયલ કોમ્પ્લેક્સમાં આવેલા એના ફ્લેટ સુધી પહોંચતા પહેલાં તમારે જડબેસલાક સિક્યોરિટીના સાત કોઠા ભેદવા પડે છે, પણ આ તેજસ્વી યુવાન ફિલ્મમેકરે પોતાના વ્યક્તિત્વની આસપાસ કોઈ કિલ્લાબંધી રાખી નથી. આનંદ ગાંધીની 'શિપ ઓફ થિસિઅસ' ફિલ્મ ભારતીય સિનેમામાં એક સાઇલન્ટ બોમ્બની જેમ ફાટી છે,જેના તરંગો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ફેલાયા છે.  ‘શિપ ઓફ થિસિઅસ એ નથી ‘ચેન્નાઈ એકસપ્રેસ ક્ે નથી ‘થ્રી ઈડિયટ્સ'. એ ટિપિક્લ આર્ટ ફિલ્મ તો નથી જ નથી.  આ ફિલ્મના કન્ટેન્ટ વિશે ખૂબ લખાઈ અને ચર્ચાઈ ચૂક્યું છે. તમને તો રસ છે આ ફિલ્મ બનાવનાર માણસને જાણવામાં. તમારે એ સમજવું છે કે વ્યક્તિની ખરી ઓળખ અને એની નિરંતર પરિવર્તનશીલતા વિશે આટલી દળદાર, દમદાર અને ગહન વાતને ખૂબસૂરતીથી પેશ કરી શકનાર આનંદ ગાંધી સ્વયં કઈ માટીમાંથી બન્યા છે?માણસના આંતરિક માળખાની વાત કરનાર આનંદ ગાંધીનું ખુદનું આંતરિક બંધારણ કેવું છે?
"આજે ‘શિપ ઓફ થિસિઅસ'ની આખી ટીવી પીવીઆર-જુહુ જવાની છે," આનંદૃ શરુઆત કરે છે, "આમિર (ખાન),  કિરણ (રાવ) અને મારું ફેમિલી પણ આવી રહ્યાં છે. અમે સૌ ઓર્ગન ડોનેશન માટેનું ફોર્મ સાઈન ક્રીશું. એવી ક્ંઈક્ વ્યવસ્થા થવાની છે કે ફિલ્મ જોવા આવનાર દૃરેક્ દૃર્શક્ને ટિક્ટિની સાથે ઓર્ગન ડોનેશન માટેનું ફોર્મ પણ મળશે."
એ જ એના ટ્રેડમાર્ક બની ગયેલા વાંકડિયા શ્વેત-શ્યામ વાળ, ત્રણ-ચાર દિવસની વધેલી અને કદાચ ટ્રિમ કરેલી દાઢી, એકવડિયા શરીર પર લૂઝ ટીશર્ટ અને બ્લૂ જિન્સ. આનંદ પાક્કા ગુજરાતી પરિવારનું ફરજંદ છે.
"મારું બાળપણ બહુ જ મજાનું વીત્યું," ૩૨ વર્ષીય આનંદ ગાંધી વાતચીતની શરૂઆત કરે છે, "સાવ નાનો હતો, છ વર્ષનો, ત્યારે મારે સાયન્ટિસ્ટ બનવું હતું. પછી એક્ટર બનવાની ઇચ્છા થઈ, પછી જાદુગર બનવાની. મારે આ બધંુ જ બનવું હતું! શરૂઆતમાં અમે મુંબઈમાં પ્રિન્સેસ સ્ટ્રીટમાં રહેતા હતા. હું સાત વર્ષનો થયો ત્યારે મારાં મમ્મી-પપ્પા અલગ થઈ ગયાં. હું અને મમ્મી નાના-નાનીના ઘરે રહેવા આવી ગયાં, બોરીવલી."
પોતાના અંગત જીવનનાં પાનાં ખોલતી વખતે આનંદ સંપૂર્ણપણે સહજ રહે છે.  એવી સહજતા, જે ફકત આત્મવિશ્ર્વાસ,  આત્મગૌરવ અને સશકત સેન્સ-ઓફ-સિક્યોરિટીમાંથી જ જન્મી શક્ે. આનંદના નાના દીનકર મહેતા પહેલાં પ્રિન્સેસ સ્ટ્રીટસ્થિત ગુજરાતી પુસ્તકોના પ્રકાશક આર.આર. શેઠની કંપનીમાં કામ કરતા. પછી સ્વતંત્રપણે પુસ્તકોના ઓર્ડર લઈને ઘરે-ઘરે જઈ ડિલિવરી આપવાનું શરૂ કર્યું. 'શિપ ઓફ થિસિઅસ'માં નાનાજી બે દૃશ્યોમાં દેખાય છે. નાનાજીની આર્થિક સ્થિતિ અત્યંત સાધારણ. બોરીવલીમાં એક ચાલીના પાછળના ભાગમાં ઊભી કરેલી નાનકડી ઓરડી એટલે એમનું ઘર. ઈંટની ચાર દીવાલો અને ઉપર પતરું. એક દીવાલમાંથી ઝાડનું થડ સોંસરવું પસાર થાય! આજે ભારતીય ઈન્ડિપેન્ડન્ટ સિનેમાના બ્લૂ-આઈડ-બોય બની ચૂકેલા આનંદ ગાંધીનું બચપણ અહીં પસાર થયું છે.  આર્થિક્ અભાવો ઘણી વાર વ્યકિતત્ત્વને કુઠિત કરી નાખતા હોય છે, પણ પરિવારમાં લાગણીની સભરતા અને હૂંફની સમૃદ્ધિ  એટલી ચિક્કાર માત્રામાં હતી કે નાણાભીડની ઝાળ આનંદૃને ક્યારેય ન લાગી. 

"મારી લોન્ગ-ટર્મ-મેમરી બહુ જ શાર્પ છે," આનંદૃ ક્હે છે, "હું 2 વર્ષનો હતો ત્યારની ઘટનાઓ પણ મને યાદૃ છે. પપ્પા વહેલી સવારે ક્ામ પર નીક્ળી જતા અને હું રાત્રે હું સૂઈ ગયો હોઉં ત્યારે પાછા ફરતા. એટલે મેં એમની સાથે બહુ સમય વીતાવ્યો જ નથી. શરૂઆતથી જ હું મમ્મી સાથે ખૂબ એટેચ્ડ છું. તેથી જ કદાચ દક્ષિણ મુંબઈ છોડીને નાના-નાની સાથે રહેવા ગયાં ત્યારે મને કશું અસામાન્ય નહોતું લાગ્યું. હા, મારે સ્કૂલ છોડવી પડી તેથી ટીચરો અને બચ્ચાં દુઃખી જરૂર થઈ ગયેલાં."

બોરીવલીમાં મહિને પાંચ રૂપિયા ફીવાળી એક સરકારી સ્કૂલમાં નાનકડા આનંદને દાખલ કરવામાં આવ્યો, અંગ્રેજી માધ્યમમાં. દીકરાને સારામાં સારી રીતે ઉછેરવા માટે મમ્મી જયશ્રીબહેન દિવસ-રાત ખૂબ મહેનત કરે. દીકરાને જાતજાતની એક્ટિવિટીઝમાં ભાગ લેવડાવે, એ લાઇબ્રેરીમાં વાંચતો હોય તો બહાર કલાકો સુધી બેસી રહે. દીકરાને કેવળ વાંચતા જ નહીં વિચારતા પણ શીખવે. એની જિજ્ઞાસાવૃત્તિ સતત સતેજ રહે અને સંતોષાતી રહે તે માટે એકધારા પ્રયત્નો કરે. સ્કૂલના ટીચરે શારીરિક શિક્ષા કરી હોય તો એની સાથે લડે, હાથ લગાડયા વગર પણ વિદ્યાર્થી સાથે કમ્યુનિકેટ કરી શકાય છે એવો આગ્રહ રાખે, દીકરાને પોતાના અધિકારોનું જ નહીં જવાબદારીઓનું પણ ભાન કરાવે.
"મારી મમ્મી ઈન્ટેલેકચ્યુઅલ તો નહીં, પણ વેલ-ઈન્ફોર્મ્ડ જરુર છે. એનો જીવનરસ ગજબનો છે," મમ્મી વિશે વાત તી વખતે આનંદૃના ચહેરા પર ખુશનુમા ચમક્ આવી જાય છે, "શી ઈઝ વેરી ક્યુરિયસ. ફિકશન વાંચવું બહુ જ ગમે એને. મમ્મી અને નાની ગુજરાતી સાપ્તાહિક્ોમાં ધારાવાહિક્ સ્વરુપે પ્રગટ થતી નવલક્થાઓના હપ્તા ક્ાપી ક્ાપીને સાચવી રાખે. મમ્મીને ગુજરાતી નાટક્ો જુએ, ખૂબ બધી હિન્દૃી ફિલ્મો જુએ. સ્વભાવે ક્લ્પનાશીલ. વિ બરક્ત વિરાણીને પરણવાની ખ્વાહિશ  હતી!"

આટલું ક્હીને આનંદૃ ખડખડાટ હસી પડે છે. પછી ઉમેરે છે, "મમ્મીને પ્રવાસ કરવો એટલો બધો ગમે કે  દૃર છ મહિને એક્-બે વીક્ માટે બહાર ફરવા જવું જ પડે. મને યાદૃ છે, વર્ષો પહેલાં એને નેપાળ જવાની ખૂબ ઈચ્છા થઈ હતી. તે વખતે આર્થિક્ પરિસ્થિતિ એવી તો હતી નહીં  કે આ ઈચ્છા પૂરી થઈ શક્ે. એટલે મમ્મી એક્ ટ્રાવેલ એજન્સીનો અપ્રોચ ર્ક્યો. ક્હ્યું  કે પગાર નહીં આપો તો ચાલશે, પણ મને નેપાળના પ્રવાસ દૃરમિયાન લોક્ોની વ્યવસ્થા સાચવવાનું ક્ામ આપો  કે જેથી મારે પણ નેપાળ ફરાઈ જાય! ટ્રાવેિલગનો આવો અદૃમ્ય શોખ!"
નાની ઈન્દુબહેન ખૂબ ધાર્મિક. તેઓ આનંદને ભજનમંડળીમાં લઈ જાય, ક્યાંય સપ્તાહ બેઠી હોય કે કથા ચાલતી હોય તો ત્યાં સાથે લઈ જાય, સાધુસંતોને પગે લગાડવા લઈ જાય. આ બધું જ - નાનાનો પુસ્તકો સાથેનો સહવાસ, નાનીની ધર્મભાવના અને જીવનરસથી છલછલતી માતાની દીકરા પ્રત્યેની નિષ્ઠા - આ તત્ત્વોથી આનંદનું 'આંતરિક માળખું' બનતું ગયું. એક નક્કર પાયો રચાતો ગયો જેના પર એનું ખુશખુશાલ બાળપણ જ નહીં બલકે ભવિષ્યનું વ્યક્તિત્વ પણ ઊભું રહેવાનું હતું.

"થર્ડ સ્ટાન્ડર્ડમાં મેં સ્ટુડન્ટ નોલેજ એન્સાઇક્લોપીડિયાના એકથી છ ભાગ વાંચ્યા હતા." આનંદ કહે છે, "મને આ બુક્સ એટલી બધી ગમી ગઈ કે મારે તે ખરીદવી હતી. એક-એક ભાગની કિંમત ૩૨થી ૪૦ રૂપિયા જેટલી. તે વખતે તો આટલી રકમ પણ પોસાય એમ નહોતી. આ ૧૯૮૮ની વાત છે. મેં કહ્યું કે મારે દિવાળીમાં ફટાકડા નથી ફોડવા. એ પૈસામાંથી મને એક ચોપડી લઈ આપો. આ રીતે ધીમે ધીમે કરતાં દોઢ વર્ષમાં છએ છ ભાગ મારી પાસે આવી ગયા. આજે વિચારું છું તો લાગે છે કે એ ચોપડીઓ મારી જિંદગીનો પહેલો મોટો ર્ટિંનગ પોઇન્ટ હતો. તે પછી મમ્મીએ મને ૪૦૦ રૂપિયાનો સ્ટીલ કેમેરા લઈ આપેલો. આ તો બહુ મોટી વાત હતી મારા માટે. મારી પાસે એવી વસ્તુ આવી ગઈ હતી જે બાજુની ચાલીમાં રહેતા છોકરાઓ પાસે પણ નહોતી!"

પેઈન્ટિંગ વર્કશોપમાં રંગોથી લપેડા કરવા, મોંઘેરા કેમેરાથી ફોટા પાડવા... આનંદ ગાંધીની વિઝ્યુઅલ્સ તરફની આ કદાચ પહેલી ગતિ હતી. આનંદ નાનપણથી જ સ્વભાવે ખૂબ બહિર્મુખ. પરફોર્મિંગ આટ્ર્સમાં ખૂબ રસ. ત્રીજા ધોરણમાં પહેલી વાર નાટક લખ્યું હતું અને ડિરેક્ટ પણ કર્યું હતું. નાચવું પણ ખૂબ ગમે. સાવ નાનકડા હતા ત્યારે નાની એક વાર મોરારીબાપુની કથામાં લઈ ગયેલાં. બાપુએ રામધૂન શરૂ કરી અને ટાબરિયો માંડયો ઊભો થઈને બિન્ધાસ્ત નાચવા. બીજા દિવસે એક ગુજરાતી અખબારમાં એ તસવીર છપાઈ. નીચે કેપ્શન હતું :

"શું આ છોકરો મોટો થઈને સંત બનશે?" 

છોકરાને તો મોટા થઈને ઘણું બધું બનવું હતું. એક્ વાર નાનાજીએ ગુજરાતી છાપામાં છપાયેલા યહૂદીઓ વિશેના લેખ મોટેથી વાંચી સંભળાવ્યો.યહૂદી મહાનુભાવો વિશે જાણીને આનંદૃ ક્હે: નાનાજી, મારે આ બધું જ બનવું છે. નાના ક્હે: ક્ેમ નહીં બેટા, તું મોટો થઈને ધારે તે બની શક્ે છે! વડીલોએ સાવ સહજભાવે ક્હેલી આવી નાની નિર્દૃોષ વાતો બાળમનમાં અંક્તિ થઈ જતી હોય છે, જે ભુલી શકાતી નથી. ગણિત સૌથી પ્રિય વિષય બની ગયો હતો. સ્ક્ૂલમાં વિદ્રોહી વિદ્યાર્થીની છાપ ઊપસી ચુકી હતી, કારણ કે ઘણીવાર ટીચર્સ કરતાં આ સ્ટુડન્ટની સજ્જતા વધારે રહેતી. દિમાગ હમઉમ્ર બચ્ચાં કરતાં ઘણી વધારે તેજીથી અને ઘણી વધારે દિશાઓમાં વિકસતું જતું હતું. વાંચનની ભૂખ જબરદસ્ત ઊઘડી ચૂકી હતી. 
આનંદ કહે છે, "૧૩થી ૧૫ વર્ષ દરમિયાન મેં ચિક્કાર વાંચ્યું. ગાંધી, વિવેકાનંદ, રમણ મહર્ષિ... એન રેન્ડની નવલકથા 'ફાઉન્ટનહેડ' વાંચીને મારું દિમાગ ચકરાઈ ગયું હતું. એન રેન્ડનું તમામ સાહિત્ય એ જ અરસામાં વંચાઈ ગયું. એક પુસ્તકની પ્રસ્તાવનામાં એણે એરિસ્ટોટલનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેથી મેં એરિસ્ટોટલનું જે કંઈ સાહિત્ય મળ્યું તે વાંચ્યું. એ વાંચતાં વાંચતાં પ્લેટો અને સોક્રેટિસ તરફ વળ્યો. બર્ટ્રાન્ડ રસેલ વાંચીને હું ઝૂમી ગયો હતો. રસેલનાં લખાણોમાં એક ધાર છે, જોશ છે. મને લાગે છે કે રસેલ વાંચ્યા પછી મારામાં એક પ્રકારનું આર્ટિક્યુલેશન આવ્યું. વેરવિખેર વિચારોને ચોક્કસ ઢાંચામાં વ્યવસ્થિત રીતે વ્યક્ત કરતાં આવડયું. મને બરાબર યાદૃ છે, એક્ વાર સ્ક્ૂલે જતી વખતે હું ચાલતા ચાલતા હું ક્શાક્ જાપ કરી રહ્યો હતો. એક્ાએક્  જાણે દિમાગમાં ભડકો થયો હોય તેમ બધું સ્પષ્ટ દૃેખાવા લાગ્યું, સમજાવા લાગ્યું. જે ક્ંઈ વાંચ્યું-વિચાર્યું હતું તેના છેડા અત્યાર સુધીમાં હવામાં અલગ અલગ લટક્તા હતા, પણ અચાનક્ તે સૌના અંકોડા એક્બીજામાં ભીડાઈને એક્ આખું ચિત્ર ઊપસવા લાગ્યું. મને સમજાયું કે જેમ ધર્મ મનુષ્ય-સર્જિત છે તેમ ઈશ્ર્વર પણ મનુષ્ય-સર્જિત છે. બીજા ક્ેટલાય ક્ોન્સેપ્ટ્સ સ્પષ્ટ થઈ ગયા. આ મારી યુરેક્ા મોમેન્ટ હતી. એ અલગ વાત છે  કે  યુરેકા મોમેન્ટ જેવું ક્શું હોતું નથી. વૈજ્ઞાનિકોએ તો એન્લાઈટન્મેન્ટ પાછળનું પણ સ્પષ્ટ કરી આપ્યું છે!"
Ship of Theseus team: (R to L) Anand Gandhi  with Sohum Shah ,  Anand Kabi and  Kiran Rao

ફિલોસોફિક્લ ફન્ડા તો મજબૂત થયા, પણ  જિંદગીમાં એક્ એવું પગલું ભરાઈ ગયું જેના માટે પછી અફસોસ કરવો પડ્યો. આનંદૃ ક્હે છે, "એસએસસી ર્ક્યા પછી મેં  કોમર્સ લાઈન લીધી. જિંદગીની આ મોટામાં મોટી ભુલ. મારે થિયેટર કરવું હતું અને પોદ્દાર ક્ોલેજમાં  કોમર્સ કરીશ તો આ પ્રક્ારની એકિટવિટી ખૂબ કરવા મળશે એવું વિચાર્યું હશે... પણ  કોમર્સમાં જવાને કારણે મારી યાત્રા પૉઝ થઈ ગઈ. કોમર્સના વિષયો મારા માટે તદ્દન નકામા હતા. મારી શીખવાની ભૂખ ભડકી ચુકી હતી જે અહીં બિલકુલ સંતોષાવાની નહોતી. તેથી ફર્સ્ટ યર પછી મેં  કોલેજ જવાનું બંધ ર્ક્યું. આઈ એમ એ કોલેજ ડ્રોપ-આઉટ. મારે પરિવારને સમજાવવું પડ્યું કે હું  કોલેજ નહીં જાઉં એનો અર્થ એ નથી કે હું હવે સમય વેડફીશ. મારી શીખવાની અને ભણવાની પ્રક્રિયા તો ચાલુ જ રહેશે. ફકત તે મારી રસરુચિ અને પસંદૃગી પ્રમાણેનું હશે, એટલું જ."
કોલેજમાં પ્રવેશ કર્યો તે પહેલાં જિંદગી ઔર એક કરવટ લઈ ચૂકી હતી. મમ્મીનાં પુનર્લગ્ન થવાથી બોરીવલીથી ઘાટકોપર શિફ્ટ થવાયું. સોળ વર્ષની ઉંમરે એક એનિમેશન-ગ્રાફિક્સ સ્ટુડિયો શરૂ કર્યો. ડ્રોપ-આઉટ થયા પછી આનંદે 'સબરંગ' નામ હેઠળ ચાલતા સેમિનાર એટેન્ડ કરવા શરૂ કર્યા. ગણિત, મેનેજમેન્ટ, શાસ્ત્રીય નૃત્યો, વેસ્ટર્ન મ્યુઝિક, ઇતિહાસ જેવા જુદા જુદા વિષયો પર દર અઠવાડિયે વિશેષજ્ઞાો ઈન્ટેકિટવ સેશન્સ લે.  આનંદૃની તાસીર સાથે આ બંધ બેસતું હતું. 'પાવર પ્લે' નામના એનરોનનો વિરોધ કરતા પુસ્તકના લેખક અને મેસેચ્યુસેટ્સ ઇન્સ્ટિટયૂટ ઓફ ટેક્નોલોજીના સ્કોલર અભય મહેતાની સાથે જોડાયા. આલોક ઉલફત નામના જાણીતા રંગકર્મી સાથે જોડાઈને થિયેટર કર્યું. 'સુગંધી', 'પ્રત્યંચા' જેવા કેટલાંય એકાંકીઓ લખ્યાં, ભજવ્યાં અને ઈનામો જીત્યાં.

લેખક્-રંગર્ક્મી રાજેશ જોશી સાથે ક્મસે ક્મ એક્ વાર  કામ કરવાની ખ્વાહિશ હતી, જે ‘ક્યું કિ સાસ ભી ક્ભી બહૂ થી'ની ટીમમાં જોડાઈને અને સંવાદૃો લખીને પૂરી ક્રી. આનંદૃનાં નાની ઈન્દૃુબહેન ‘ ક્યુંકિ...'ના  સેટ પર અવારનવાર આવતાં. એક્તા ક્પૂર સહિત સૌને તેઓ એટલા પસંદૃ પડી ગયાં કે  તેમના માટે ખાસ એક્ પાત્ર ઊભું કરવામાં આવ્યું - ‘અરરર... તક્યિાક્લામથી પ્રસિદ્ધ થઈ ગયેલાં Ketki દૃવે (દૃક્ષાચાચી)નાં જુનાગઢવાસી માસીનું! પછી તો નાનીએ ઘણી સિરિયલોમાં નાના-નાના રોલ્સ ર્ક્યા છે.  'ક્યૂં કિ...' અને 'કહાની ઘર ઘર કી' જેવી સિરિયલોમાં સંવાદ લખ્યા તે આનંદ ગાંધીની ઉંમર હતી ૧૯-૨૦ વર્ષ. ખુદને ઓળખવાનો, ખુદનો અવાજ શોધવાનો તે તબક્કો હતો. આનંદને હવે મુખ્યત્વે બે વિકલ્પો દેખાતા હતા. કાં તો થિયેટર એક્ટર-ડિરેક્ટર બનવું યા તો ફિલ્મમેકર બનવું. ૨૧ વર્ષે નિર્ણય લેવાઈ ગયોઃ ફિલ્મમેકર!

‘મને સમજાયું ક્ે જો હું ફિલ્મો બનાવીશ તો વૈજ્ઞાનિક્ બનવાના અને જાદૃુના ખેલ ક્રવાના મારા અભરખા પણ આડક્તરી રીતે પૂરા થઈ જશે,' આનંદૃ હસે છે. હસતી વખતે આનંદૃની તેજસ્વી આંખો ઝીણી થઈ જાય છે. ૨૦૦૩માં, ૨૩ વર્ષની ઉંમરે આનંદ પોતાની પહેલી શોર્ટ ફિલ્મ બનાવે છે - 'રાઈટ હિઅર રાઈટ નાઉ'. ૨૯ મિનિટની આ ફિલ્મમાં માત્ર એક્ જ ક્ટ છે. મતલબ કે ફકત બે લાંબા શોટ્સમાં આખી ફિલ્મ પૂરી થઈ જાય છે જેમાં ૧૨ લોકેશનો બદૃલાય છે અને ૧૯ પાત્રો ૮ ભાષામાં સંવાદૃો બોલે છે! આપણે ક્ો કોઈની સાથે સારું કે માઠું વર્તન કરીએ તેની અસરના પડછાયા ક્યાંના ક્યાં પહોંચતા હોય છે તેની આપણને ક્લ્પના પણ હોતી નથી. આ વાત ખૂબ જ મનોરંજક્ રીતે આ શોર્ટ ફિલ્મમાં ક્હેવાઈ છે. પુત્રનાં લક્ષણ પારણામાંથી. ‘રાઈટ હિઅર રાઈટ નાઉ ખૂબ વખણાઈ અને તેણે ખૂબ બધા નેશનલ-ઈન્ટરનેશનલ અવોર્ડ્ઝ જીત્યા. તે પછી ૨૦૦૬માં ઓર એક્ શોર્ટ ફિલ્મ આવી, ‘ક્ન્ટિન્યુઅમ'. આ અવોર્ડવિિનગ ફિલ્મમાં પણ એકાધિક્ પાત્રો અને સમષ્ટિ સાથેના તેમના આંતર-સંબંધની વાત છે. યુટ્યુબ પર જઈને આ બન્ને શોર્ટ ફિલ્મ્સ અચૂક્ જોવા જેવી છે. 


વિશ્ર્વના શ્રેષ્ઠતમ ફિલ્મમેર્ક્સના સિનેમાની અસરોને ઝીલવાનું વર્ષો પહેલાં શરુ થઈ ચુક્યું હતું. ત્યારબાદ આનંદે પહેલી ફુલલેન્થ ફિલ્મ બનાવી, 'શિપ ઓફ થિસિઅસ'. તે પછી જે કંઈ બન્યું તે, અંગ્રેજીમાં કહે છે તેમ, રેસ્ટ ઈઝ હિસ્ટ્રી.અંધ ફોટોગ્રાફર યુવતી, મૃત્યુ તરફ ધકેલાઈ રહેલા સિદ્ધાંતનિષ્ઠ સાધુ અને ક્ડિની કૌભાંડનું પગેરું શોધી રહેલો શેરદૃલાલ - આ ત્રણ પાત્રોની ત્રણ અલગઅલગ વાર્તાઓ, જીવન-મૃત્યુ-િહસા-રુંણા-ધર્મ-અસ્તિત્ત્વ-ઈન્સિંટકટ-સ્વઓળખ જેવા મુદ્દાની મીમાંસા અને આખરે અદૃભુત રીતે ત્રણેય વાર્તાઓનું એક્બીજામાં ભળી જવું. ઈન્ટરનેશનલ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલ્સમાં ‘શિપ ઓફ થિસિઅસએ તરખાટ મચાવ્યો. ફિલ્મથી અભિભૂત થયેલી કિરણ રાવે આનંદૃ ગાંધીનો હાથ પક્ડ્યો. મેઈનસ્ટ્રીમ થિયેટરોમાં ફિલ્મ રિલીઝ થઈ અને આમદૃર્શકોને જુદૃો જ સિનેમેટિક્ અનુભવ થયો. 
"મને હંમેશા ખૂબ અને સતત પ્રેમ મળ્યો છે," આનંદૃ ક્હે છે, "પછી એ મારો પરિવાર હોય, હોય કે  મારું ક્ામનું ક્ષેત્ર હોય."

હવે શું? ‘શિપ ઓફ થિસિઅસને તો જાણે અક્લ્પ્ય પ્રેમ અને અટેન્શન મળી ગયા, પણ પછી? આનંદ ગાંધીનું નામ જે રીતે ગાજ્યું હતું તેના પરથી ઘણાના મનમાં સવાલ જાગ્યો હતો કે આ ગુજરાતી યુવાન વન-ફિલ્મ-વન્ડર તો નહીં બની રહેને? એવું તો નથીને નસીબના બળિયા આનંદને અઠ્ઠેગઠ્ઠે સફળતા મળી ગઈ છે? આનંદ ગાંધીને મળ્યા પછી, એની સાથે કલાકો ગાળ્યા પછી, એનું પેશન અને ઊંડાણ નજીકથી નિહાળ્યા પછી જે ઉત્તર મળે છે તે આ છેઃ ના, 'શિપ ઓફ થિસિઅસ'ની સફળતા ફ્લ્યુક નથી. આનંદ સાધારણ વ્યક્તિ કે ફિલ્મમેકર નથી.  તીક્ષ્ણ બુદ્ધિ ધરાવતા આ વિચક્ષણ યુવાને સામેના માણસને આંજી નાખવા કોઈ સ્થૂળ પ્રયત્નો કરવા પડતા નથી. એ કેવળ સ્વાભાવિક્ રહે તો પણ, ક્દૃાચ એટલે જ, સામેના માણસને એની અભ્યાસુ પ્રક્ૃતિનો, કોઈ વાત વાતના મૂળ સુધી પહોંચવાની સહજ વૃત્તિનો અંદાજ મળી જાય છે. 

અસાધારણ કરિયરની આ તો હજુ શરૂઆત છે. આનંદની પ્રોડક્શન કંપની રિસાઈકલવાલા ફિલ્મ્સ તરફથી હવે જે ફિલ્મ આવશે તેનું નામ છે 'તુમ્બાડ'. આ એક કાલ્પનિક ગામનું નામ છે. પોસ્ટ પ્રોડક્શન તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહેલી આ 'ડાર્ક-ક્રીચર-પિરિયડ ફિલ્મ'માં ગ્રીડ (લાલચ) અને ઈવિલ (અશુભ તત્ત્વ)ની વાત છે. આ સિવાય બીજી બે ફુલલેન્થ ડોક્યુમેન્ટરી આવશે. આ ત્રણેય ફિલ્મો આનંદના સાથીઓ ખુશ્બુ રાંક્ા, વિનય શુકલા અને મેધા રામસ્વામીનું સર્જન છે. "મારી આગામી ફિલ્મોની વાત કરું તો, એક તો હું કિરણ રાવની ફિલ્મ લખી રહ્યો છું. મારી પોતાની બે ફિલ્મો પર પણ કામ ચાલુ છે. આમાંની પહેલી ફિલ્મનો વિષય મારો અત્યાર સુધીનો સરળ વિષય છે. નાયક અને એની મધર, ગ્રાન્ડમધર અને ગર્લફ્રેન્ડ સાથેના એના સંબંધો. બીજી ફિલ્મ 'સ્ટારવોર્સ' પ્રકારની સાયન્સ ફિક્શન હશે, જે બહુ જ મોટા સ્કેલ પર બનશે."
આ સિવાય આનંદ અને કિરણ રાવ સાથે મળીને મુંબઈમાં એક કલ્ચરલ સેન્ટર બનાવવાનું પણ ધારે છે. ઓલ ધ બેસ્ટ, આનંદ.                                                     0 0 0