મિડ-ડે તા. ૧૦ ડિસેમ્બર ૨૦૧૦માં પ્રકાશિત
લાખેણાં લગ્ન
સીધુંસાદું, સેન્સિબલ અને આહલાદક મનોરંજન, દસ ફિલ્મો કરીને બેઠો હોય એવો સુપર કૉન્ફિડન્ટ હીરો અને થિયેટરની બહાર નીકળો ત્યારે તમારા ચહેરા પર મોટું સ્માઈલ.... આનાથી વધારે બીજું શું જોઈએ.
રેટિંગ ઃ સાડા ત્રણ સ્ટાર
એક સમયે ગામની ખૂબ વખણાતી અને છેલ્લાં કેટલાક સમયથી સાવ ખાડે ગયેલી રેસ્ટોરાંના પગથિયાં તમે ચડો છો. પેટમાં બિલાડા બોલે છે અને પેટપૂજા કર્યા વગર ચાલે એમ નથી એટલે નછૂટકે તમે અહીં આવ્યા છો. વેઈટર આવીને કહે છે, સાહેબ, અમારા નવા રસોઈયાએ એક નવીનક્કોર ડિશ તૈયાર કરી છે, લાવું? ગરમાગરમ છે. તમે કંટાળીને, ઠંડકથી કહો છોઃ હા ભાઈ, લેતો આવ. તમારા મનમાં આ નવી આઈટમ માટે કોઈ ઉત્સુકતા નથી. આ હોટલની વાનગીઓમાં આમેય હવે ક્યાં ભલીવાર રહી છે? વેઈટર આવીને નવી ડિશ તમારા ટેબલ પર મૂકે છે. તમે કશી પણ અપેક્ષા વગર એક ટુકડો તોડીને મોંમાં મૂકો છો. એકદમ ચમકી ઉઠો છો તમે. તમારી સ્વાદેન્દ્રિય સતેજ થઈ જાય છે. ટટ્ટાર થઈને તમે બીજો ટુકડો આરોગો છો. અરે વાહ, કમાલનો સ્વાદ છે! અને પછી તો તમે આ નવી વાનગી પર રીતસર તૂટી પડો છો. ડિશ સફાચટ કરીને, સૉલિડ તૃપ્ત થઈને, વેઈટરને તગડી ટિપ આપીને પેટ પર હાથ ફેરવતા ફેરવતા તમે રેસ્ટોરાંની બહાર નીકળો છો.
અહીં ‘રેસ્ટોરાં’ના સ્થાને યશરાજ બેનરને મૂકો. નવી વાનગીની જગ્યાએ ‘બેન્ડ બાજા બારાત’ને મૂકો. બસ, યશરાજની આ લેટેસ્ટ ફિલ્મ જોઈને તમે એક્ઝેક્ટલી આવી જ ફીલિંગ થાય છે. તમને થાય કે આપણે તો કશી જ અપેક્ષા વગર ફિલ્મ જોવા બેઠા’તા ને આ તો મારી બેટી મસ્ત ફિલ્મ નીકળી! ડિરેક્ટર મનીશ શર્માનું આ પહેલું સાહસ છે. હીરો રણવીર સિંહની પણ આ પહેલી જ ફિલ્મ છે. થ્રી ચિયર્સ ટુ ફર્સ્ટ-ટાઈમર્સ!
કાં બિઝનેસ કાં પ્રેમ
આમ તો આ સીધીસાદી લવસ્ટોરી જ છે. ખેડૂતપુત્ર બિટ્ટએ (નવોદિત રણવીર સિંહ) દિલ્હીની હોસ્ટેલમાં રહીને હમણાં જ કોલેજ પૂરી કરી છે. શ્રુતિ (અનુષ્કા શર્મા)નું પણ એવું જ છે. અનુષ્કાને વેડિંગ પ્લાનર બનીને સ્વતંત્ર બિઝનેસ કરવાની જબરી હોંશ છે. બિટ્ટુ એનો પાર્ટનર બની જાય છે. ખડૂસ શ્રુતિ પહેલેથી જ એક વાતે સ્પષ્ટ છેઃ બિઝનેસ પાર્ટનર સાથે રોમાન્સના ચક્કરમાં નહીં પડવાનું. પણ પ્રેમ થાય છે. પછી દિલ અને બિઝનેસ બન્ને તૂટે છે અને પછી...
તાજગીથી ભરપૂર મનોરંજન
સાચું પૂછો તો ફિલ્મની શરૂઆતમાં જ ચવાઈને ચુથ્થો થઈ ગયેલાં પંજાબી શાદીનાં એનાં એ જ વિઝયુઅલ્સ જોઈને તમને હિપોપોટેમસ જેવડું મોઢું ફાડીને બગાસું ખાવાનું મન થાય છે. તમને થાય કે માર્યા ઠાર, ફરી પાછા મેરે હાથોં મેં નૌ-નૌ ચૂડિયાં ખનકશે ને કંટાળાનો પાર નહીં રહે. પરંતુ થાય છે એનાથી લટું. હીરોહિરોઈન બન્ને વેડિંગ પ્લાનર હોવાથી પંજાબી-મારવાડી-મુસ્લિમ લગ્નોની ધમાલ અહીં વ્યાજબી પશ્ચાદભૂ તરીકે ઉભરે છે. શાદીબારાતનો માહોલ અહીં વાર્તાને આગળ વધારવા માટેની સ્માર્ટ ડિવાઈસ બની રહે છે.
આ ફિલ્મ ધારી અસર ભી કરી શકે છે તેનાં ઘણાં કારણો છે. સૌથી પહેલાં તો, આ ફિલ્મ ઝીરો હાઈપ અને ઝીરો અપેક્ષા સાથે રિલીઝ થઈ એ તેનો સૌથી મોટો પ્લસ પોઈન્ટ છે. લંબૂસ નૉન-હેપનિંગ હિરોઈન અને સમોસા જેવા ચપટા નાકવાળા અજાણ્યા હીરોની ફિલ્મ પાસેથી કોઈ શું કામ કશુંય એક્સપેક્ટ કરે. વાર્તા સાવ સાદી અને પ્રિડિક્ટીબલ હોય ત્યારે ઓડિયન્સનો રસ ટકાવી રાખવો આસાન નથી હોતો. અહીં ડિરેક્ટર મનીશ શર્મા આ કામ ખૂબીપૂર્વક કરી શક્યા છે. મજાની વાત એ છે કે આ ફિલ્મ સેકન્ડ-હાફ-સિન્ડ્રોમનો ભોગ બની નથી. ઈન્ટરવલ પહેલાં અને પછી યોગ્ય જગ્યાએ યોગ્ય સ્પંદનો પેદાં થતાં રહે છે. ડિટેલિંગ સરસ થયું છે. ક્યાંય કશુંય લાઉડ કે અતિ નાટ્યાત્મક નથી. ઘટનાઓની રજૂઆતમાં ડિરેક્ટર સતત સંયમિત રહી શક્યા છે, જે પ્રશંસનીય છે. ફિલ્મની પેસ અને રમૂજનો ડોઝ બન્ને માપસર છે.
તગડી સ્કિપ્ટ અને અત્યંત સહજ, ચોટદાર સંવાદોની ક્રેડિટ જાય છે હબીબ ફૈઝલને. થોડા સમય પહેલાં આવેલી ‘દો દૂની ચાર’ (રિશી કપૂર-નીતૂ સિંહ) ફિલ્મના તેઓ રાઈટર-ડિરેક્ટર હતા. હબીબ ફૈઝલે દિલ્હીનો મિડલક્લાસ માહોલ ગજબનો આત્મસાત કર્યો છે. મૂળ ગામડાગામનો હીરો ‘બિઝનેસ’ને ‘બિન્નેસ’ કહે છે. શરાબના નશામાં ‘કાંડ’ કરી લીધા પછી નર્વસ થઈ ગયેલા હીરોને નાયિકા કહે છે, ‘તેરી ક્યું ફટી પડી હૈ?’ ફિલ્મોના સંવાદોમાંથી સતત રેલાતી મિડલ-ક્લાસ દિલ્હીની આહલાદક ખૂશ્બો માણવા જેવી છે.
અનુષ્કા શર્માએ તેની પહેલી જ ફિલ્મ ‘રબને બના દી જોડી’થી સાબિત કરી દીધું હતું કે તે તગડી પર્ફોર્મર છે. આ ફિલ્મમાં તે બરાબરની ખીલી છે. હીરો સાથેની એની કેમિસ્ટ્રી પડદા પર સુંદર રીતે ઉપસે છે. ફિલ્મનો સૌથી મોટી હાઈલાઈટ તો તેનો હીરો છે રણવીર સિંહ. જાણે દસ ફિલ્મો કરીને બેઠો હોય એટલો કૉન્ફિડન્સ એના અભિનયમાં એકધારો વર્તાય છે. કમાલનું છે એનું એનર્જી લેવલ. કોઈ પણ અદાકારની ઓડિયન્સ સાથે કનેક્ટ થઈ શકવાની ક્ષમતા બહુ મહત્ત્વની હોય છે. રણવીરને આ ડિપાર્ટમેન્ટમાં ફુલ માર્કસ આપવા પડે. તે ડાન્સ-બાન્સ પણ સારો કરી જાણે છે. ટૂંકમાં, જો નસીબ સારું હશે અને યોગ્ય ફિલ્મો મળતી રહેશે તો આ છોકરો બોલીવૂડમાં જમાવટ કરશે. રણબીર કપૂર - ઈમરાન ખાન - નીલ નીતિન મૂકેશ એન્ડ પાર્ટી, સાવધાન!
ફિલ્મનું કેમેરાવર્ક (અસીમ મિશ્રા) મુખ્ય પાત્રોના તરવરાટ અને અજંપા સાથે જાણે તાલ મિલાવતું હોય તેમ સતત ગતિશીલ તેમજ એનર્જેટિક રહે છે. સલીમસુલેમાને ‘કજરા રે’ જેવું એક પણ ચાર્ટબસ્ટર ગીત આપ્યું નથી, પણ ફિલ્મ પૂરતાં ગીતો ઠીકઠીક જમાવટ કરે છે. અને થેન્ક ગોડ, અનુષ્કા ફિલ્મમાં એક પણ વાર શિફોનની સાડી પહેરતી નથી અને હીરો-હિરોઈન ડ્રીમસોંગમાં પણ ધડામ્ કરતાં સ્વિટર્ઝલેન્ડ પહોંચી જઈને કમર હલાવ-હલાવ કરતાં નથી. ચિક્કાર પૈસા લઈને ધનપતિઓનાં લગ્નોમાં નાચવા પહોંચી જતા શાહરૂખ ખાનની બરાબરની ખિલ્લી ઉડાવવામાં આવી છે.
‘બેન્ડ બાજા બારાત’ કંઈ મહાન સિનેમા નથી. આ એક સીધીસાદી, સેન્સિબલ અને આહલાદક ફિલ્મ છે. ફિલ્મ જોઈને તમે થિયેટરની બહાર નીકળો છો ત્યારે તમારા ચહેરા પર મોટું સ્માઈલ હોય છે. આનાથી વધારે બીજું શું જોઈએ.
0 0 0
Friday, December 10, 2010
Thursday, December 9, 2010
પિતા, પુત્રી અને પત્રો
ચિત્રલેખા અંક તારીખ ૨૦ ડિસેમ્બર ૨૦૧૦માં પ્રકાશિત
સ્લગઃ વાંચવા જેવું
‘મન ને તનની ઓળખાણ થાય છે તમને, ત્યારે જ માતાપિતા સાથેનો સંબંધ વધુ ઘનિષ્ઠ બનાવવા જોઈએ. જે ક્ષણે સંકોચ કે શરમને કારણે એમનાથી સંતાડવાનું મન થાય છે એ જ ક્ષણ છે એમની સાથેનું અંતર ઓછું કરવાની...’
જવાહરલાલ નેહરુએ પુત્રી ઈન્દિરાને એક પત્રમાં લખેલુંઃ ‘પ્યારી બેટી! પત્રથી કંઈ વાતચીતની ગરજ તો ન જ સરે... હું જે કંઈ કહું તે તને ઉપદેશ જેવું લાગે તો તેને તું કડવી ગોળી સમાન ગણીશ નહીં. એને તું જાણે આપણે સાચેસાચ વાતચીત કરી રહ્યા છીએ અને તારે વિચારવા માટે મેં કંઈ સૂચન કર્યું છે એમ માની લેજે.’
આજના પુસ્તકના લેખક તુષાર શુક્લ જાણે નેહરૂજીની આ વાત નીચે અદશ્યપણે સહી કરે છે. દીકરીને ઉદ્ેશીને લખાયેલા નેહરુજીના પત્રોમાંથી ‘જગતના ઈતિહાસનું સંક્ષિપ્ત રેખાદર્શન’ નામનું દળદાર પુસ્તક જન્મ્યું હતું. ‘બેકપેક’માં પણ પિતા છે, પત્રો છે અને એ પાછા દ્વિપક્ષી છે. અહીં દીકરી પણ પપ્પાને કાગળો લખે છે, બન્ને એક જ છત નીચે રહેતાં હોવા છતાં. દીકરી સોળમા વર્ષમાં પ્રવેશી છે. તેનું ભાવવિશ્વ તરુણાવસ્થામાંથી યુવાવસ્થા તરફ ગતિ કરી રહેલી તમામ શહેરી યુવતીઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તે કોન્ફિડન્ટ પણ છે અને કન્ફ્યુઝડ પણ છે. પુત્રીના જીવનના આ તબક્કે માબાપની ભૂમિકા એક વિશિષ્ટ કક્ષાએ પહોંચે તેવી અપેક્ષા રહેતી હોય છે. આ પુસ્તકનો પિતા પહેલી વાર રજઃસ્વલા થયેલી દીકરીના માથે હાથ ફેરવીને કહી શકે છે કે ‘બેટા, હવે તું પૂર્ણ સ્ત્રી બની’, તો હળવેથી એનો કાન આમળીને તેની ભૂલ તરફ આંગળી પણ ચીંધી શકે છે.
દીકરી એક જગ્યાએ અકળાઈને કહે છેઃ ‘પોતાના બાળક પર વિશ્વાસ ન હોય તે કેમ ચાલે? બહાર જઈને હું કૈં ખોટું તો કરવાની નથી. તમને તમારા સંસ્કાર પર શ્રદ્ધા તો હોવી જોઈએ ને? પણ મમ્મી કૈં સમજતી જ નથી. આવું કેમ?’
પિતા એને ધીરજપૂર્વક સમજાવે છેઃ ‘સ્વતંત્રતા એ પ્રાિ નથી, પડકાર છે, જવાબદારી છે.... ઈમેઈલ અને ચેટિંગના માર્ગે અજાણ્યા સાથે રાતદિવસ ગમે ત્યારે સંપર્કમાં રહેવું, મોબાઈલ ફોન પર વાતો અને એસએમએસ ને એમએમએસમાં સમય આનંદવો, આ બધું માતાપિતાથી છાનું રાખવું મોટાં પ્રશ્નો ઊભા કરી શકે છે. જો છૂપાવવા જેવું કૈં ન હોય, સહજ અને સરળ પરિચયો જ હોય તો એના વિશે વાત કરવામાં શંુ વાંધો હોય? અને જો આવા પરિચય ઘનિષ્ઠ બને કે ગભરાવે એવા બને તો વાત કરવામાં સંકોચ શાને? ... માતાપિતા કે પરિવારથી કૈં છુપાવવું, સંતાડવું એ વિશ્વાસઘાત છે. એને આવા વિશ્વાસઘાત પછી પણ, એ તો સંતાનને સહાય કરવા તત્પર જ હોય છે.’
સુખી, સંસ્કારી મધ્યમવર્ગીય પરિવારની સોળસત્તર વર્ષની મુગ્ધાને હોઈ શકે તે તમામ નાનીમાટી સમસ્યાઓ આ છોકરીને સતાવે છે. જેમ કે મોબોઈલનું બિલ ખૂબ ઊંચું આવતાં ગુસ્સો કરતી મમ્મી, આડેધડ ડાયેટિંગ કરીને માંદી પડતી બહેનપણી, બાઈક પર મિત્ર (છોકરા) સાથે મોડી રાતે પાછી ફરતી વખતે રસ્તા પર અટકાવતો પોલીસ, ફોન પર ખરાબ વાતો કરીને પજવ્યા કરતો અજાણ્યો માણસ, અકારણ પ્રોબ્લેમ ઊભા કરતા પ્રોફેસરો, વેલેન્ટાઈન ડે પર સરસ મજાનું કાર્ડ આપી ગયેલો કોલેજનો એક છોકરો...
‘કાર્ડ સરસ છે!’ પપ્પા તરત કાગળમાં લખે છે, ‘એમાનું લખાણ પણ મજાનું છે... બાળક શું જુએ છે, માબાપની આંખમા? એના માટેનો સ્વીકાર. આવકાર. આપણા સહુની ઝંખના આ જ છે ને? સ્વીકારની ઝંખના!...આજે તારો સ્વીકાર તેં અનુભવ્યો, એક સાવ અજાણી આંખોમાં. તારો આ રોમાંચ સહજ છે. આમાં કશીય અસહજતાનો અંશ ન ઉમેરાય તે જોજે. અસહજતા આવશે તો સાથે સાથે સમજણની વિવેકતુલાને ય હલાવી નાખશે, જે આપણને યોગ્ય નિર્ણય કરવામાં બાધારૂપ સાબિત થશે. માટે સહજ રહેજે...સ્વસ્થ રહેજે. પ્રસન્ન તો તું છે જ!’
કુમળી વયે વિજાતીય આકર્ષણ અને તેને કારણે પેદા થતાં પ્રશ્નોપરિસ્થિતિઓ સૌથી વજનદાર બની જતા હોય છે. પિતાજી એટલે જ લખે છે કેઃ ‘છોકરાઓ સાથેની દોસ્તી, હસીમજાક, થોડાંક અડપલાં એ યૌવનસહજ છે. મન અને તન બન્નેને ગમે છે. પણ, ગમવાની સીમા આપણે જ નક્કી કરવી રહી. મન ને તનની ઓળખાણ થાય છે તમને, ત્યારે જ માતાપિતા સાથેનો સંબંધ વધુ ઘનિષ્ઠ બનાવવા જોઈએ. જે ક્ષણે સંકોચ કે શરમને કારણે એમનાથી સંતાડવાનું મન થાય છે એ જ ક્ષણ છે એમની સાથેનું અંતર ઓછું કરવાની.... તમે પગભર થાવ પછી, ઉંબર અને આંગણ ઓળંગો પછી, વહાલ જેટલું જ મહત્ત્વ વિશ્વાસનું હોય છે.’
દીકરીને પણ મમ્મીપપ્પાની પ્રસન્નતાની ખેવના છે જ. એટલેસ્તો તેમની વેડિંગ એનિવર્સરી પર દીકરી પોતાના પોકેટ મનીમાંથી તેમના માટે હોલીડે પેકેજ બૂક કરાવે છે. દીકરી માટે પોકેટમની એટલે માય પોકેટ એન્ડ યોર મની! અચ્છા, હોલીડે દરમિયાન શું થયું? ‘... પછી તો તારી મમ્મી વાતોએ ચડી બસ! તારી જ વાતો... હનીમૂન અમારું ને વાતો તારી! એ કહે કે, આપણી દીકરી મોટી થઈ ગઈ! ને આંખમાં આંસુ! ને કન્યાવિદાયની વાતે તો હું ય ઢીલો! બેટા, તારા આયોજન પર અમે પાણી ફેરવી દીધું -આંસુરૂપે!’
‘યુ આર ટુ મચ!’ દીકરી ચીડાઈને રીસભેર કાગળમાં લખે છેઃ ‘તમને ત્યાં આટલા માટે મોકલેલાં? હાઉ અનરોમેન્ટિક!’
રીસામણા-મનામણા, મજાકમસ્તી, ડર, ચિંતા, અસલામતી, સધિયારો, ધન્યતા, ક્યારેય ન સૂકાતું વાત્સલ્ય... આ પુસ્તકમાં માબાપ અને સંતાન વચ્ચે પેદાં થતી કંઈકેટલીય સંભાવનાઓ અને સ્પંદનો હ્યદયસ્પર્શી રીતે ઝીલાયાં છે. પુસ્તક જીવાતા જીવનથી ખૂબ નિકટ છે અને તે એનો મોટો પ્લસ પોઈન્ટ છે. વાસ્તવમાં આ ચોપડીનું એક જોડિયું પુસ્તક પણ છે ‘ડેનીમ’, જેમાં બાપ-બેટા વચ્ચેનો પત્રસંવાદ છે.
લેખક તુષાર શુક્લ ‘ચિત્રલેખા’ને કહે છે, ‘એક રીતે કહીએ તો, ‘બેકપેક’ અને ‘ડેનીમ’ પુસ્તકો મારા મનપ્રદેશમાં ચાલ્યા કરતી વાતોનું લાઉડ થિન્િકંગ છે. મને બહુ કન્સર્ન છે નવી પેઢી માટે. આજે ઘણાં માબાપ પોતાના જુવાન થઈ રહેલાં સંતાનને કશુંય કહેતા ડરતાં હોય છે. આના કરતાં દુખદ વાત બીજી કઈ હોઈ શકે?’
માર્ગદર્શનની જરૂર માત્ર નવી પેઢીને નથી, માબાપને પણ છે. આ પુસ્તક સંતાનની સાથે સાથે વાલીઓનું પણ કાઉન્સેલિંગ કરે છે અને તે પણ સહેજ પણ ભારેખમ બન્યા વિના. સુંદર વાંચન, સત્ત્વશીલ લખાણ. માત્ર યુવાન સંતાનો કે તેમના વાલીઓ જ નહીં, પણ જેમનાં સંતાનો ભવિષ્યમાં ટીનેજર બનવાનાં છે તેવાં મમ્મીપપ્પાઓને પણ અપીલ કરે તેવું મજાનું પુસ્તક.
(બેકપેક
લેખકઃ તુષાર શુક્લ
પ્રકાશકઃ નવભારત સાહિત્ય મંદિર,
દેરાસર પાસે, ગાંધી માર્ગ,
અમદાવાદ ૩૮૦૦૦૧
ફોનઃ (૦૭૯) ૨૨૧૩ ૯૨૫૩, ૨૨૧૩ ૨૯૨૧
િકંમતઃ રૂ. ૧૨૫/
પૃષ્ઠ સંખ્યાઃ ૯૪)
૦૦૦
સ્લગઃ વાંચવા જેવું
‘મન ને તનની ઓળખાણ થાય છે તમને, ત્યારે જ માતાપિતા સાથેનો સંબંધ વધુ ઘનિષ્ઠ બનાવવા જોઈએ. જે ક્ષણે સંકોચ કે શરમને કારણે એમનાથી સંતાડવાનું મન થાય છે એ જ ક્ષણ છે એમની સાથેનું અંતર ઓછું કરવાની...’
જવાહરલાલ નેહરુએ પુત્રી ઈન્દિરાને એક પત્રમાં લખેલુંઃ ‘પ્યારી બેટી! પત્રથી કંઈ વાતચીતની ગરજ તો ન જ સરે... હું જે કંઈ કહું તે તને ઉપદેશ જેવું લાગે તો તેને તું કડવી ગોળી સમાન ગણીશ નહીં. એને તું જાણે આપણે સાચેસાચ વાતચીત કરી રહ્યા છીએ અને તારે વિચારવા માટે મેં કંઈ સૂચન કર્યું છે એમ માની લેજે.’
આજના પુસ્તકના લેખક તુષાર શુક્લ જાણે નેહરૂજીની આ વાત નીચે અદશ્યપણે સહી કરે છે. દીકરીને ઉદ્ેશીને લખાયેલા નેહરુજીના પત્રોમાંથી ‘જગતના ઈતિહાસનું સંક્ષિપ્ત રેખાદર્શન’ નામનું દળદાર પુસ્તક જન્મ્યું હતું. ‘બેકપેક’માં પણ પિતા છે, પત્રો છે અને એ પાછા દ્વિપક્ષી છે. અહીં દીકરી પણ પપ્પાને કાગળો લખે છે, બન્ને એક જ છત નીચે રહેતાં હોવા છતાં. દીકરી સોળમા વર્ષમાં પ્રવેશી છે. તેનું ભાવવિશ્વ તરુણાવસ્થામાંથી યુવાવસ્થા તરફ ગતિ કરી રહેલી તમામ શહેરી યુવતીઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તે કોન્ફિડન્ટ પણ છે અને કન્ફ્યુઝડ પણ છે. પુત્રીના જીવનના આ તબક્કે માબાપની ભૂમિકા એક વિશિષ્ટ કક્ષાએ પહોંચે તેવી અપેક્ષા રહેતી હોય છે. આ પુસ્તકનો પિતા પહેલી વાર રજઃસ્વલા થયેલી દીકરીના માથે હાથ ફેરવીને કહી શકે છે કે ‘બેટા, હવે તું પૂર્ણ સ્ત્રી બની’, તો હળવેથી એનો કાન આમળીને તેની ભૂલ તરફ આંગળી પણ ચીંધી શકે છે.
દીકરી એક જગ્યાએ અકળાઈને કહે છેઃ ‘પોતાના બાળક પર વિશ્વાસ ન હોય તે કેમ ચાલે? બહાર જઈને હું કૈં ખોટું તો કરવાની નથી. તમને તમારા સંસ્કાર પર શ્રદ્ધા તો હોવી જોઈએ ને? પણ મમ્મી કૈં સમજતી જ નથી. આવું કેમ?’
પિતા એને ધીરજપૂર્વક સમજાવે છેઃ ‘સ્વતંત્રતા એ પ્રાિ નથી, પડકાર છે, જવાબદારી છે.... ઈમેઈલ અને ચેટિંગના માર્ગે અજાણ્યા સાથે રાતદિવસ ગમે ત્યારે સંપર્કમાં રહેવું, મોબાઈલ ફોન પર વાતો અને એસએમએસ ને એમએમએસમાં સમય આનંદવો, આ બધું માતાપિતાથી છાનું રાખવું મોટાં પ્રશ્નો ઊભા કરી શકે છે. જો છૂપાવવા જેવું કૈં ન હોય, સહજ અને સરળ પરિચયો જ હોય તો એના વિશે વાત કરવામાં શંુ વાંધો હોય? અને જો આવા પરિચય ઘનિષ્ઠ બને કે ગભરાવે એવા બને તો વાત કરવામાં સંકોચ શાને? ... માતાપિતા કે પરિવારથી કૈં છુપાવવું, સંતાડવું એ વિશ્વાસઘાત છે. એને આવા વિશ્વાસઘાત પછી પણ, એ તો સંતાનને સહાય કરવા તત્પર જ હોય છે.’
સુખી, સંસ્કારી મધ્યમવર્ગીય પરિવારની સોળસત્તર વર્ષની મુગ્ધાને હોઈ શકે તે તમામ નાનીમાટી સમસ્યાઓ આ છોકરીને સતાવે છે. જેમ કે મોબોઈલનું બિલ ખૂબ ઊંચું આવતાં ગુસ્સો કરતી મમ્મી, આડેધડ ડાયેટિંગ કરીને માંદી પડતી બહેનપણી, બાઈક પર મિત્ર (છોકરા) સાથે મોડી રાતે પાછી ફરતી વખતે રસ્તા પર અટકાવતો પોલીસ, ફોન પર ખરાબ વાતો કરીને પજવ્યા કરતો અજાણ્યો માણસ, અકારણ પ્રોબ્લેમ ઊભા કરતા પ્રોફેસરો, વેલેન્ટાઈન ડે પર સરસ મજાનું કાર્ડ આપી ગયેલો કોલેજનો એક છોકરો...
‘કાર્ડ સરસ છે!’ પપ્પા તરત કાગળમાં લખે છે, ‘એમાનું લખાણ પણ મજાનું છે... બાળક શું જુએ છે, માબાપની આંખમા? એના માટેનો સ્વીકાર. આવકાર. આપણા સહુની ઝંખના આ જ છે ને? સ્વીકારની ઝંખના!...આજે તારો સ્વીકાર તેં અનુભવ્યો, એક સાવ અજાણી આંખોમાં. તારો આ રોમાંચ સહજ છે. આમાં કશીય અસહજતાનો અંશ ન ઉમેરાય તે જોજે. અસહજતા આવશે તો સાથે સાથે સમજણની વિવેકતુલાને ય હલાવી નાખશે, જે આપણને યોગ્ય નિર્ણય કરવામાં બાધારૂપ સાબિત થશે. માટે સહજ રહેજે...સ્વસ્થ રહેજે. પ્રસન્ન તો તું છે જ!’
કુમળી વયે વિજાતીય આકર્ષણ અને તેને કારણે પેદા થતાં પ્રશ્નોપરિસ્થિતિઓ સૌથી વજનદાર બની જતા હોય છે. પિતાજી એટલે જ લખે છે કેઃ ‘છોકરાઓ સાથેની દોસ્તી, હસીમજાક, થોડાંક અડપલાં એ યૌવનસહજ છે. મન અને તન બન્નેને ગમે છે. પણ, ગમવાની સીમા આપણે જ નક્કી કરવી રહી. મન ને તનની ઓળખાણ થાય છે તમને, ત્યારે જ માતાપિતા સાથેનો સંબંધ વધુ ઘનિષ્ઠ બનાવવા જોઈએ. જે ક્ષણે સંકોચ કે શરમને કારણે એમનાથી સંતાડવાનું મન થાય છે એ જ ક્ષણ છે એમની સાથેનું અંતર ઓછું કરવાની.... તમે પગભર થાવ પછી, ઉંબર અને આંગણ ઓળંગો પછી, વહાલ જેટલું જ મહત્ત્વ વિશ્વાસનું હોય છે.’
દીકરીને પણ મમ્મીપપ્પાની પ્રસન્નતાની ખેવના છે જ. એટલેસ્તો તેમની વેડિંગ એનિવર્સરી પર દીકરી પોતાના પોકેટ મનીમાંથી તેમના માટે હોલીડે પેકેજ બૂક કરાવે છે. દીકરી માટે પોકેટમની એટલે માય પોકેટ એન્ડ યોર મની! અચ્છા, હોલીડે દરમિયાન શું થયું? ‘... પછી તો તારી મમ્મી વાતોએ ચડી બસ! તારી જ વાતો... હનીમૂન અમારું ને વાતો તારી! એ કહે કે, આપણી દીકરી મોટી થઈ ગઈ! ને આંખમાં આંસુ! ને કન્યાવિદાયની વાતે તો હું ય ઢીલો! બેટા, તારા આયોજન પર અમે પાણી ફેરવી દીધું -આંસુરૂપે!’
‘યુ આર ટુ મચ!’ દીકરી ચીડાઈને રીસભેર કાગળમાં લખે છેઃ ‘તમને ત્યાં આટલા માટે મોકલેલાં? હાઉ અનરોમેન્ટિક!’
રીસામણા-મનામણા, મજાકમસ્તી, ડર, ચિંતા, અસલામતી, સધિયારો, ધન્યતા, ક્યારેય ન સૂકાતું વાત્સલ્ય... આ પુસ્તકમાં માબાપ અને સંતાન વચ્ચે પેદાં થતી કંઈકેટલીય સંભાવનાઓ અને સ્પંદનો હ્યદયસ્પર્શી રીતે ઝીલાયાં છે. પુસ્તક જીવાતા જીવનથી ખૂબ નિકટ છે અને તે એનો મોટો પ્લસ પોઈન્ટ છે. વાસ્તવમાં આ ચોપડીનું એક જોડિયું પુસ્તક પણ છે ‘ડેનીમ’, જેમાં બાપ-બેટા વચ્ચેનો પત્રસંવાદ છે.
લેખક તુષાર શુક્લ ‘ચિત્રલેખા’ને કહે છે, ‘એક રીતે કહીએ તો, ‘બેકપેક’ અને ‘ડેનીમ’ પુસ્તકો મારા મનપ્રદેશમાં ચાલ્યા કરતી વાતોનું લાઉડ થિન્િકંગ છે. મને બહુ કન્સર્ન છે નવી પેઢી માટે. આજે ઘણાં માબાપ પોતાના જુવાન થઈ રહેલાં સંતાનને કશુંય કહેતા ડરતાં હોય છે. આના કરતાં દુખદ વાત બીજી કઈ હોઈ શકે?’
માર્ગદર્શનની જરૂર માત્ર નવી પેઢીને નથી, માબાપને પણ છે. આ પુસ્તક સંતાનની સાથે સાથે વાલીઓનું પણ કાઉન્સેલિંગ કરે છે અને તે પણ સહેજ પણ ભારેખમ બન્યા વિના. સુંદર વાંચન, સત્ત્વશીલ લખાણ. માત્ર યુવાન સંતાનો કે તેમના વાલીઓ જ નહીં, પણ જેમનાં સંતાનો ભવિષ્યમાં ટીનેજર બનવાનાં છે તેવાં મમ્મીપપ્પાઓને પણ અપીલ કરે તેવું મજાનું પુસ્તક.
(બેકપેક
લેખકઃ તુષાર શુક્લ
પ્રકાશકઃ નવભારત સાહિત્ય મંદિર,
દેરાસર પાસે, ગાંધી માર્ગ,
અમદાવાદ ૩૮૦૦૦૧
ફોનઃ (૦૭૯) ૨૨૧૩ ૯૨૫૩, ૨૨૧૩ ૨૯૨૧
િકંમતઃ રૂ. ૧૨૫/
પૃષ્ઠ સંખ્યાઃ ૯૪)
૦૦૦
Saturday, December 4, 2010
યે અંદર કી બાત હૈ
દિવ્ય ભાસ્કર રવિવાર પૂર્તિ ૧૫ ઓગસ્ટ ૨૦૧૦માં પ્રકાશિત
સ્લગઃ મલ્ટિપ્લેક્સ
‘બિગ બોસ’ કે ‘ઈમોશનલ અત્યાચાર’માં બિપ્ બિપ્ અવાજ નીચે દબાઈ જતી ગાળાગાળીથી હબકી જતું ઓડિયન્સ યાદ રાખે કે આ તો માત્ર શરૂઆત છે. હજુ તો ખૂબ બધું આવશે. નો-પેન્ટી ફોટોગ્રાફ્સ, સેક્સ-વિડીયોઝ, બધું જ.
તૈયાર રહેજો.
એ ઈન્ડિયન નથી, યુરોપિયન છે. હિન્દી સિનેમામાં તેણે આઈટમ ગર્લ તરીકે કરીઅર બનાવી છે. દેખાવે તે બાફેલા ઇંડા જેવી છે. ક્યારેક તે ફદફદી ગયેલા વાસી ભાત જેવી લાગે છે. તેનું નામ કંઈ પણ હોય શકે હિડિંબા, તાડકા, કૂબડી, કુબ્જા, ચાંડાલિકા, કંઈ પણ. એના નામમાં આપણે નથી પડવું. તેની તસવીર પણ નથી જ છાપવી. તે ત્રીસ વર્ષ વટાવી ગઈ છે તેથી ફિલ્મ ઈન્ડસ્ટ્રીની ધારાધોરણ પ્રમાણે તેની એક્સપાયરી ડેટ આવી ગઈ કહેવાય. બીજી કશી ટેલેન્ટ ન હોય અને એક પછી એક દરવાજા બંધ થઈ રહ્યા હોય તે સ્થિતિ ઘાંઘા થવા માટે પૂરતી હોય છે. અસલામતીની લાગણીથી વિહવળ થઈ ગયેલી આ આઈટમ ગર્લે પોતાના તરફ સૌનું ધ્યાન ખેંચવા તાજેતરમાં એક અત્યંત ઘટિયા હરકત કરી નાખી.
મુંબઈમાં બાળકો માટેની એક ચેરિટી પ્રોગ્રામ યોજાયો હતો. ગ્લેમર ઈન્ડસ્ટ્રીના કેટલાય લોકો આવ્યા હતા, પ્રિન્ટ અને ટેલીવિઝન મિડીયા પણ હાજર હતું. આમ તો આ રૂટિન ઈવેન્ટ હતી, પણ પેલી બીગ્રેડની આઈટમ ગર્લ માટે જોણું કરવાનો આ પરફેક્ટ મોકો હતો. તે બ્લેક કલરનું વનપીસ ફ્રોક પહેરીને પહોંચી ગઈ. ખભા ખુલ્લા અને ડ્રેસની લંબાઈ માંડ નિતંબ ઢંકાય એટલી. ઠીક છે. હિરોઈન, મોડલ કે આઈટમ ગર્લ પોતાની ગ્લેમરસ ઈમેજ પ્રમાણે પોષાક ધારણ કરે તેમાં કશું ખોટું નથી. આ આઈટમ ગર્લે સ્થળ પર શાનદાર એન્ટ્રી મારી એટલે મિડીયાના પ્રતિનિધિઓ આદત મુજબ એની કાર તરફ દોડ્યા. જેવો પેલીએ કારનો દરવાજો ખોલ્યો કે માંડ્યા બધા ક્લિક ક્લિક કરવા. પણ ફોટોગ્રાફરો અને કેમેરામેનોએ હવે જે જોયું તે માની ન શકાય તેવું નહોતું. આ આઈટમ ગર્લના ટૂંકા બ્લેક ડ્રેસ નીચે અન્ડરવેર નહોતું.
આઈટમ ગર્લ તો સ્માઈલ કરતાં કરતાં ટેસથી આગળ વધી અને આમંત્રિતો સાથે ભળી ગઈ. અલગ અલગ ટેબલ ફરતે ખુરસીઓ ગોઠવાયેલી હતી. આઈટમ ગર્લ પોતાની સીટ પર પગ પર પગ ચડાવીને બેસી ગઈ. ઓળખીતા-પાળખીતા એની પાસે આવે, બાજુની ચેર પર બેસે, હસીમજાક કરે અને આ બેવકૂફ મહિલા વાતો કરતા કરતા પગની પોઝિશન બદલતી રહે. પાપારાઝીઓને ખાતરી થઈ ગઈઃ આ આઈટમ ગર્લ ખરેખર પેન્ટી પહેર્યા વગર આવી છે. કોઈએ છોકરીનું ધ્યાન પણ દોર્યું. આંખો પટપટાવીને કહેઃ એમ? ઈટ્સ અ વોર્ડરોબ માલફંકશન!
બસ, પછી શું? બીજે દિવસે અખબારોમાં તસવીરો છપાઈ ગઈ, ઈન્ટરનેટ પર ધડાધડ આ ફોટોગ્રાફ્સ સર્ક્યુલેટ થવા માંડ્યા. આઈટમ ગર્લ તો નિર્લજ્જ હતી, પણ મિડીયાને શરમ નડી. તસવીર છાપતી વખતે કે અપલોડ કરતી વખતે આઈટમ ગર્લના ગુપ્ત હિસ્સાને કાળા ચકરડાથી ઢાંકી દેવામાં આવી. ના, વાત અહીં પૂરી થતી નથી. મસાલાભૂખ્યું મિડીયા આ સંપૂર્ણ અંગપ્રદર્શન વિશે પોતાને ક્યારે પૂછે એની રાહ જોઈને બેઠી હોય તેમ બીજે દિવસે તે હસી હસીને ઈન્ટરવ્યુ આપવા માંડીઃ ‘હેહેહેહે... છેને એ તો હું પેન્ટી પહેરવાનું ભુલી ગઈ હતી! એમાં થયું એવું કે આખો દિવસ હું એક ડાન્સ શો માટે રિહર્સલ કરતી હતી. કોરિયોગ્રાફર ચિત્રવિચિત્ર સ્ટેપ્સ કરાવે ત્યારે અન્ડરવેરથી બહુ અગવડ પડતી હતી. એટલે તે દિવસે હું સીધું જ ટ્રેકપેન્ટ ચડાવીને રિહર્સલમાં પહોંચી ગયેલી. સાંજે મારે રિહર્સલમાંથી સીધા પેલા ફંકશનમાં જવાનું હતું એટલે ત્યાં પહેરવાનો બ્લેક ડ્રેસ, સેન્ડલ્સ, મેકઅપનો સામાન બધું પેક કરીને હું સાથે લઈ ગયેલી... પણ આ સામાનમાં હું પેન્ટી નાખવાનું જ ભૂલી ગઈ! મારે પછી એમને એમ જ ફંકશનમાં જવું પડ્યું, બોલો. શું થાય?’ પછી પોતે કેટલી ખેલદિલ અને બહાદૂર છે એવા ભાવ સાથે ખુદને ખિતાબ આપતા બોલીઃ ‘ અત્યાર સુધી હું આઈટમ ગર્લ તરીકે ઓળખાતી હતી, પણ હવેથી હું
નો-પેન્ટી ગર્લ તરીકે ઓળખાઈશ. હેહેહેહે...’
શાબાશ! આ છોકરી ચોક્કસ એવાં સપનાં જોતી હશે કે મારી નોપેન્ટી તસવીરો મિડીયામાં જાહેર થશે એટલે એયને મહિલા સંગઠનો મારા નામની હાય હાય કરતાં સરઘસ કાઢશે, મારા પૂતળાં બાળશે, ટીવી પર ચેટશોમાં મને બોલાવવામાં આવશે, કોર્ટમાં મારા વિરુદ્ધ અશ્લીલતાના બેચાર કેસ થઈ જશે અને એટલો મસ્ત વિવાદ થશે કે અઠવાડિયાઓ સુધી હું ન્યુઝમાં ચમકતી રહીશ... પછી ચારપાંચ ફિલ્મો ને બેત્રણ રિયાલિટી શો તો ચપટી વગાડતા મળી જશે.
કામ મેળવવા, સમાચારમાં ગાજતા રહેવા માટે પોતાની આબરુનો છેલ્લો અંશ પણ જાહેરમાં પ્રદર્શિત કરી દેવો તે અત્યંત છીછરી અને નિમ્નતમ ચેષ્ટા થઈ. આ પશ્ચિમના ‘સુધરેલા’ દેશોનું સેલિબ્રિટી કલ્ચર છે. આપણે ત્યાં આ કલ્ચર તીવ્ર વેગે પ્રવેશી રહ્યું છે તેનો આ ઘટના સ્પષ્ટ સંકેત છે. પેરિસ હિલ્ટન (જુઓ તસવીર) યુરોપ-અમેરિકાના ગ્લેમર મિડીયામાં સતત ગાજતી પેજ-થ્રી પાર્ટી ગર્લ છે. તેના વિશે શું કામ લખાવું જોઈએ કે તેને શા માટે મહત્ત્વ મળવું જોઈએ તેનો જવાબ કોઈની પાસે નથી. શી ઈઝ ફેમસ ફોર બીઇંગ ફેમસ! આપણે ત્યાં પણ આવા કેટલાય પેજથ્રી નમૂનાઓ છે જ. પેરિસ હિલ્ટન સારી એવી જાણીતી થઈ એટલે તેને એક રિયાલિટી શોમાં કામ મળ્યું. આ શો ઓન-એર થાય તેના એક્ઝેક્ટલી એક વીક પહેલાં પેરિસનો સેક્સ-વિડીયો ‘લીક’ કરવામાં આવ્યો. પત્યું. પેરિસનો જયજયકાર થઈ ગયો. પેરિસની કિમ નામની સહેલી તેના પગલે પગલે ચાલી. તેણે પણ પોતાની સેક્સટેપ બહાર પાડી. એ ન્યુઝમાં આવી ગઈ. ‘પ્લેબોય’ મેગેઝિને તેની ઉઘાડી તસવીરો છાપી. તે જોઈને એક રિયાલિટી શોવાળાઓએ કિમ અને તેના પરિવારનો અપ્રોચ કર્યો અને તેમને પોતાના શોમાં ચમકાવ્યાં. બસ, પછી શું. કિમ સ્ટાર બની ગઈ!
બ્રિટની સ્પીઅર્સ તો ખરેખર સ્ટારસિંગર હતી, એક સમયે તે યુથ આઈકોન ગણાતી હતી. વચ્ચે એક જ અઠવાડિયામાં લાગલગાટ ત્રણ વખતે તેની પેન્ટી વગરની તસવીરો મિડીયામાં છપાઈ. પેરિસ હિલ્ટનને પણ ‘મેં અન્ડરવેર પહેયરુ નથી’ એવું પ્રસ્થાપિત કરવાની હોબી છે. હોલીવૂડનો આ ટ્રેન્ડ છે. ન્યુઝમાં આવવા માટે લફરાં કરવામાં કે એવા બધામાં શા માટે ટાઈમ બગાડવાનો? જાહેરમાં શોર્ટ ડ્રેસ પહેરીને પેન્ટી પહેર્યા વગર મહાલવાનું એટલે થોડી કલાકોમાં ટીવી-ઈન્ટરનેટ-છાપાંમાં તસવીરો હાજર. ધારો કે એ ન જામતું હોય તો સેક્સ-વિડીયો બહાર પાડી દેવાનો. સિમ્પલ.
અગાઉ જેની વાત કરી તે હિન્દી આઈટમ ગર્લ પેરિસ હિલ્ટનની અઢારમી ઝેરોક્સ છે. અને તે એક નથી, હિન્દી ફિલ્મટીવી ઈન્ડસ્ટ્રીમાં એના જેવી કેટલાય ડેસ્પરેટ નમૂનાઓ છે. માણસ હોય કે લાઈફસ્ટાઈલ હોય કે કલ્ચર આ સૌને આખેઆખા, એના સારાખરાબ રંગો સાથે, એક પેકેજ ડીલ તરીકે સ્વીકાર્યા વગર છૂટકો નથી. આપણી સંસ્કારિતા કે સેન્સિબિલીટી સાથે મેળ ખાતો ન હોય, તો પણ. પશ્ચિમના સેલિબ્રિટી કલ્ચરના વરવા રંગો આપણે ત્યાં ન દેખાય એવું શી રીતે બને? મુક્ત બજાર છે, ગ્લોબલ વિલેજ છે, પ્રભાવ સંર્પૂણ છે. પહાડના ઢોળાવ પર એક વિશાળ વજનદાર ગોળાને છુટ્ટો મૂકી દેવાયો છે. એ ગબડશે જ, વધારે નીચે જશે જ. ‘બિગ બોસ’ કે ‘ઈમોશનલ અત્યાચાર’માં બિપ્ બિપ્ અવાજ નીચે દબાઈ જતી ગાળાગાળીથી હબકી જતું ઓડિયન્સ યાદ રાખે કે આ તો માત્ર શરૂઆત છે. હજુ તો ખૂબ બધું આવશે. નો-પેન્ટી ફોટોગ્રાફ્સ, સેક્સ-વિડીયોઝ, બધું જ. તૈયાર રહેજો.
શો સ્ટોપર
મને ફિલ્મફેર અવોર્ડ માટે નોમિનેટ કરવાની વાત તો દૂર રહી, એ લોકો મને એમના ફંકશનમાં ઈન્વાઈટ પણ કરતા નથી. મને ક્યારેય ફિલ્મફેર અવોર્ડ ફંકશનના પાસ મોકલવામાં આવતા નથી. પણ ‘ગોલમાલ-થ્રી’ સહિત મારી ચાર ફિલ્મો લાગલગાટ હિટ થઈ એટલે એ લોકોની બોલતી બંધ થઈ
ગઈ છે.
- રોહિત શેટ્ટી, ડિરેક્ટર
સ્લગઃ મલ્ટિપ્લેક્સ
‘બિગ બોસ’ કે ‘ઈમોશનલ અત્યાચાર’માં બિપ્ બિપ્ અવાજ નીચે દબાઈ જતી ગાળાગાળીથી હબકી જતું ઓડિયન્સ યાદ રાખે કે આ તો માત્ર શરૂઆત છે. હજુ તો ખૂબ બધું આવશે. નો-પેન્ટી ફોટોગ્રાફ્સ, સેક્સ-વિડીયોઝ, બધું જ.
તૈયાર રહેજો.
એ ઈન્ડિયન નથી, યુરોપિયન છે. હિન્દી સિનેમામાં તેણે આઈટમ ગર્લ તરીકે કરીઅર બનાવી છે. દેખાવે તે બાફેલા ઇંડા જેવી છે. ક્યારેક તે ફદફદી ગયેલા વાસી ભાત જેવી લાગે છે. તેનું નામ કંઈ પણ હોય શકે હિડિંબા, તાડકા, કૂબડી, કુબ્જા, ચાંડાલિકા, કંઈ પણ. એના નામમાં આપણે નથી પડવું. તેની તસવીર પણ નથી જ છાપવી. તે ત્રીસ વર્ષ વટાવી ગઈ છે તેથી ફિલ્મ ઈન્ડસ્ટ્રીની ધારાધોરણ પ્રમાણે તેની એક્સપાયરી ડેટ આવી ગઈ કહેવાય. બીજી કશી ટેલેન્ટ ન હોય અને એક પછી એક દરવાજા બંધ થઈ રહ્યા હોય તે સ્થિતિ ઘાંઘા થવા માટે પૂરતી હોય છે. અસલામતીની લાગણીથી વિહવળ થઈ ગયેલી આ આઈટમ ગર્લે પોતાના તરફ સૌનું ધ્યાન ખેંચવા તાજેતરમાં એક અત્યંત ઘટિયા હરકત કરી નાખી.
મુંબઈમાં બાળકો માટેની એક ચેરિટી પ્રોગ્રામ યોજાયો હતો. ગ્લેમર ઈન્ડસ્ટ્રીના કેટલાય લોકો આવ્યા હતા, પ્રિન્ટ અને ટેલીવિઝન મિડીયા પણ હાજર હતું. આમ તો આ રૂટિન ઈવેન્ટ હતી, પણ પેલી બીગ્રેડની આઈટમ ગર્લ માટે જોણું કરવાનો આ પરફેક્ટ મોકો હતો. તે બ્લેક કલરનું વનપીસ ફ્રોક પહેરીને પહોંચી ગઈ. ખભા ખુલ્લા અને ડ્રેસની લંબાઈ માંડ નિતંબ ઢંકાય એટલી. ઠીક છે. હિરોઈન, મોડલ કે આઈટમ ગર્લ પોતાની ગ્લેમરસ ઈમેજ પ્રમાણે પોષાક ધારણ કરે તેમાં કશું ખોટું નથી. આ આઈટમ ગર્લે સ્થળ પર શાનદાર એન્ટ્રી મારી એટલે મિડીયાના પ્રતિનિધિઓ આદત મુજબ એની કાર તરફ દોડ્યા. જેવો પેલીએ કારનો દરવાજો ખોલ્યો કે માંડ્યા બધા ક્લિક ક્લિક કરવા. પણ ફોટોગ્રાફરો અને કેમેરામેનોએ હવે જે જોયું તે માની ન શકાય તેવું નહોતું. આ આઈટમ ગર્લના ટૂંકા બ્લેક ડ્રેસ નીચે અન્ડરવેર નહોતું.
આઈટમ ગર્લ તો સ્માઈલ કરતાં કરતાં ટેસથી આગળ વધી અને આમંત્રિતો સાથે ભળી ગઈ. અલગ અલગ ટેબલ ફરતે ખુરસીઓ ગોઠવાયેલી હતી. આઈટમ ગર્લ પોતાની સીટ પર પગ પર પગ ચડાવીને બેસી ગઈ. ઓળખીતા-પાળખીતા એની પાસે આવે, બાજુની ચેર પર બેસે, હસીમજાક કરે અને આ બેવકૂફ મહિલા વાતો કરતા કરતા પગની પોઝિશન બદલતી રહે. પાપારાઝીઓને ખાતરી થઈ ગઈઃ આ આઈટમ ગર્લ ખરેખર પેન્ટી પહેર્યા વગર આવી છે. કોઈએ છોકરીનું ધ્યાન પણ દોર્યું. આંખો પટપટાવીને કહેઃ એમ? ઈટ્સ અ વોર્ડરોબ માલફંકશન!
બસ, પછી શું? બીજે દિવસે અખબારોમાં તસવીરો છપાઈ ગઈ, ઈન્ટરનેટ પર ધડાધડ આ ફોટોગ્રાફ્સ સર્ક્યુલેટ થવા માંડ્યા. આઈટમ ગર્લ તો નિર્લજ્જ હતી, પણ મિડીયાને શરમ નડી. તસવીર છાપતી વખતે કે અપલોડ કરતી વખતે આઈટમ ગર્લના ગુપ્ત હિસ્સાને કાળા ચકરડાથી ઢાંકી દેવામાં આવી. ના, વાત અહીં પૂરી થતી નથી. મસાલાભૂખ્યું મિડીયા આ સંપૂર્ણ અંગપ્રદર્શન વિશે પોતાને ક્યારે પૂછે એની રાહ જોઈને બેઠી હોય તેમ બીજે દિવસે તે હસી હસીને ઈન્ટરવ્યુ આપવા માંડીઃ ‘હેહેહેહે... છેને એ તો હું પેન્ટી પહેરવાનું ભુલી ગઈ હતી! એમાં થયું એવું કે આખો દિવસ હું એક ડાન્સ શો માટે રિહર્સલ કરતી હતી. કોરિયોગ્રાફર ચિત્રવિચિત્ર સ્ટેપ્સ કરાવે ત્યારે અન્ડરવેરથી બહુ અગવડ પડતી હતી. એટલે તે દિવસે હું સીધું જ ટ્રેકપેન્ટ ચડાવીને રિહર્સલમાં પહોંચી ગયેલી. સાંજે મારે રિહર્સલમાંથી સીધા પેલા ફંકશનમાં જવાનું હતું એટલે ત્યાં પહેરવાનો બ્લેક ડ્રેસ, સેન્ડલ્સ, મેકઅપનો સામાન બધું પેક કરીને હું સાથે લઈ ગયેલી... પણ આ સામાનમાં હું પેન્ટી નાખવાનું જ ભૂલી ગઈ! મારે પછી એમને એમ જ ફંકશનમાં જવું પડ્યું, બોલો. શું થાય?’ પછી પોતે કેટલી ખેલદિલ અને બહાદૂર છે એવા ભાવ સાથે ખુદને ખિતાબ આપતા બોલીઃ ‘ અત્યાર સુધી હું આઈટમ ગર્લ તરીકે ઓળખાતી હતી, પણ હવેથી હું
નો-પેન્ટી ગર્લ તરીકે ઓળખાઈશ. હેહેહેહે...’
શાબાશ! આ છોકરી ચોક્કસ એવાં સપનાં જોતી હશે કે મારી નોપેન્ટી તસવીરો મિડીયામાં જાહેર થશે એટલે એયને મહિલા સંગઠનો મારા નામની હાય હાય કરતાં સરઘસ કાઢશે, મારા પૂતળાં બાળશે, ટીવી પર ચેટશોમાં મને બોલાવવામાં આવશે, કોર્ટમાં મારા વિરુદ્ધ અશ્લીલતાના બેચાર કેસ થઈ જશે અને એટલો મસ્ત વિવાદ થશે કે અઠવાડિયાઓ સુધી હું ન્યુઝમાં ચમકતી રહીશ... પછી ચારપાંચ ફિલ્મો ને બેત્રણ રિયાલિટી શો તો ચપટી વગાડતા મળી જશે.
![]() |
| Paris Hilton |
કામ મેળવવા, સમાચારમાં ગાજતા રહેવા માટે પોતાની આબરુનો છેલ્લો અંશ પણ જાહેરમાં પ્રદર્શિત કરી દેવો તે અત્યંત છીછરી અને નિમ્નતમ ચેષ્ટા થઈ. આ પશ્ચિમના ‘સુધરેલા’ દેશોનું સેલિબ્રિટી કલ્ચર છે. આપણે ત્યાં આ કલ્ચર તીવ્ર વેગે પ્રવેશી રહ્યું છે તેનો આ ઘટના સ્પષ્ટ સંકેત છે. પેરિસ હિલ્ટન (જુઓ તસવીર) યુરોપ-અમેરિકાના ગ્લેમર મિડીયામાં સતત ગાજતી પેજ-થ્રી પાર્ટી ગર્લ છે. તેના વિશે શું કામ લખાવું જોઈએ કે તેને શા માટે મહત્ત્વ મળવું જોઈએ તેનો જવાબ કોઈની પાસે નથી. શી ઈઝ ફેમસ ફોર બીઇંગ ફેમસ! આપણે ત્યાં પણ આવા કેટલાય પેજથ્રી નમૂનાઓ છે જ. પેરિસ હિલ્ટન સારી એવી જાણીતી થઈ એટલે તેને એક રિયાલિટી શોમાં કામ મળ્યું. આ શો ઓન-એર થાય તેના એક્ઝેક્ટલી એક વીક પહેલાં પેરિસનો સેક્સ-વિડીયો ‘લીક’ કરવામાં આવ્યો. પત્યું. પેરિસનો જયજયકાર થઈ ગયો. પેરિસની કિમ નામની સહેલી તેના પગલે પગલે ચાલી. તેણે પણ પોતાની સેક્સટેપ બહાર પાડી. એ ન્યુઝમાં આવી ગઈ. ‘પ્લેબોય’ મેગેઝિને તેની ઉઘાડી તસવીરો છાપી. તે જોઈને એક રિયાલિટી શોવાળાઓએ કિમ અને તેના પરિવારનો અપ્રોચ કર્યો અને તેમને પોતાના શોમાં ચમકાવ્યાં. બસ, પછી શું. કિમ સ્ટાર બની ગઈ!
![]() |
| Censored: Britney Spears |
બ્રિટની સ્પીઅર્સ તો ખરેખર સ્ટારસિંગર હતી, એક સમયે તે યુથ આઈકોન ગણાતી હતી. વચ્ચે એક જ અઠવાડિયામાં લાગલગાટ ત્રણ વખતે તેની પેન્ટી વગરની તસવીરો મિડીયામાં છપાઈ. પેરિસ હિલ્ટનને પણ ‘મેં અન્ડરવેર પહેયરુ નથી’ એવું પ્રસ્થાપિત કરવાની હોબી છે. હોલીવૂડનો આ ટ્રેન્ડ છે. ન્યુઝમાં આવવા માટે લફરાં કરવામાં કે એવા બધામાં શા માટે ટાઈમ બગાડવાનો? જાહેરમાં શોર્ટ ડ્રેસ પહેરીને પેન્ટી પહેર્યા વગર મહાલવાનું એટલે થોડી કલાકોમાં ટીવી-ઈન્ટરનેટ-છાપાંમાં તસવીરો હાજર. ધારો કે એ ન જામતું હોય તો સેક્સ-વિડીયો બહાર પાડી દેવાનો. સિમ્પલ.
અગાઉ જેની વાત કરી તે હિન્દી આઈટમ ગર્લ પેરિસ હિલ્ટનની અઢારમી ઝેરોક્સ છે. અને તે એક નથી, હિન્દી ફિલ્મટીવી ઈન્ડસ્ટ્રીમાં એના જેવી કેટલાય ડેસ્પરેટ નમૂનાઓ છે. માણસ હોય કે લાઈફસ્ટાઈલ હોય કે કલ્ચર આ સૌને આખેઆખા, એના સારાખરાબ રંગો સાથે, એક પેકેજ ડીલ તરીકે સ્વીકાર્યા વગર છૂટકો નથી. આપણી સંસ્કારિતા કે સેન્સિબિલીટી સાથે મેળ ખાતો ન હોય, તો પણ. પશ્ચિમના સેલિબ્રિટી કલ્ચરના વરવા રંગો આપણે ત્યાં ન દેખાય એવું શી રીતે બને? મુક્ત બજાર છે, ગ્લોબલ વિલેજ છે, પ્રભાવ સંર્પૂણ છે. પહાડના ઢોળાવ પર એક વિશાળ વજનદાર ગોળાને છુટ્ટો મૂકી દેવાયો છે. એ ગબડશે જ, વધારે નીચે જશે જ. ‘બિગ બોસ’ કે ‘ઈમોશનલ અત્યાચાર’માં બિપ્ બિપ્ અવાજ નીચે દબાઈ જતી ગાળાગાળીથી હબકી જતું ઓડિયન્સ યાદ રાખે કે આ તો માત્ર શરૂઆત છે. હજુ તો ખૂબ બધું આવશે. નો-પેન્ટી ફોટોગ્રાફ્સ, સેક્સ-વિડીયોઝ, બધું જ. તૈયાર રહેજો.
શો સ્ટોપર
મને ફિલ્મફેર અવોર્ડ માટે નોમિનેટ કરવાની વાત તો દૂર રહી, એ લોકો મને એમના ફંકશનમાં ઈન્વાઈટ પણ કરતા નથી. મને ક્યારેય ફિલ્મફેર અવોર્ડ ફંકશનના પાસ મોકલવામાં આવતા નથી. પણ ‘ગોલમાલ-થ્રી’ સહિત મારી ચાર ફિલ્મો લાગલગાટ હિટ થઈ એટલે એ લોકોની બોલતી બંધ થઈ
ગઈ છે.
- રોહિત શેટ્ટી, ડિરેક્ટર
Friday, December 3, 2010
Film reviews : No khel! No rakt! No Obama...
Dear blog-freinds,
No film reviews this week!
As I was off to a social visit in Gujarat for 3 days I could not watch any film released this week, ie Khele Hum Jee Jaan Se, Rakta Charitra -2 and Fas Gaye re Obama.
Whenever I can't make it, Gujarati Mid-day staffers translate the reviews from English Mid-day and publish them.
If you happen to watch any of these movies, do share your views. I am curious to know your feedback.
Regards...
No film reviews this week!
As I was off to a social visit in Gujarat for 3 days I could not watch any film released this week, ie Khele Hum Jee Jaan Se, Rakta Charitra -2 and Fas Gaye re Obama.
Whenever I can't make it, Gujarati Mid-day staffers translate the reviews from English Mid-day and publish them.
If you happen to watch any of these movies, do share your views. I am curious to know your feedback.
Regards...
Sunday, November 28, 2010
ઓડિયન્સ કો ક્યા મંગતા?
દિવ્ય ભાસ્કર - રવિવાર પૂર્તિ - તા. ૨૮ નવેમ્બર ૨૦૧૦માં પ્રકાશિત
મલ્ટિપ્લેક્સ
સંજય ભણસાલીએ આર્ટિસ્ટિક ફિલ્મો બનાવવાનું બંધ કરીને લંગૂર જેવા બે-ત્રણ-ચાર હીરોને લઈને કોમેડીના વલ્ગર ટાયલાં કરાવવા જોઈએ. ‘મુન્ની બદનામ હુઈ’ ટાઈપનાં આઈટમ સોંગ પર હિરોઈન પાસે ઢીંઢા હલાવીને ડાન્સ કરાવવો જોઈએ. લોકોને નોનસેન્સ હાહાહીહી જોઈએ છે તો એ જ આપવું જોઈએ, રાઈટ?
૧૧ માથાં.
આ હતી મંગળવારની મોડી સાંજે મુંબઈના એક મલ્ટિપ્લેક્સમાં ‘ગુઝારિશ’ જોવા આવેલા માણસોની સંખ્યા. સંવેદનશીલ વાર્તા, ઉત્તમ ડિરેકશન, મજબૂત અભિનય, અફલાતૂન ટેક્નિકલ પાસાં, વિવેચકોના જોરદાર વખાણ... અને બોક્સ ઓફિસ રિઝલ્ટ? સુપર ફ્લોપ. એક રિપોર્ટ કહે છે કેે નોર્થ ઈન્ડિયાનાં કેટલાય થિયેટરોમાં બે જ દિવસમાં ‘ગુઝારિશ’ ઉતારીને તેની જગ્યાએ ‘ગોલમાલ-થ્રી’ લગાવી દેવામાં આવી. બીજો અહેવાલ કહે છે કે હિન્દી બેલ્ટમાં જ નહીં, અતિ પોશ ગણાતી ઓવરસીઝ ટેરિટરી એટલે કે વિદેશમાં પણ ‘ગુઝારિશ’નો ધબડકો થઈ ગયો. ત્રીજો રિપોર્ટ કહે છે, આ ફિલ્મ તો ‘કાઈટ્સ’ કરતાંય મોટી ફલોપ છે. ચોથો રિપોર્ટ કહે છે, આ ફિલ્મે પચાસ કરોડનું નુક્સાન કરી નાખ્યું છે. આંકડાબાજીમાં ન પડીએ, પણ એક વાત સ્પષ્ટ છેઃ આમજનતાને ‘ગુઝારિશ’ સહેજ પણ ગમી નથી. લોકોએ આ ફિલ્મને બેરહમીથી નકારી કાઢી છે.
ક્યાં ગરબડ થઈ ગઈ? ક્યાં કાચું કપાયું? સમજાતું નથી. આ ઘડીએ ‘ગુઝારિશ’ની ટીમ ઓડિયન્સના રિજેકશનથી જેટલી સ્તબ્ધ છે એટલા જ સત્ત્વશીલ હિન્દી સિનેમાના ચાહકો ચકિત છે. ઓડિયન્સને ક્યાં વાંધો પડ્યો? ફિલ્મના અડધોઅડધ ડાયલોગ્ઝ અંગ્રેજીમાં છે, એમાં? ફિલ્મ બહુ ‘સિરિયસ સિરિયસ’ છે અને ફ્રેશ કરવાને બદલે ઊલટાનું મન ભારે કરી નાખે છે, એમાં? હ્યુતિક જેવા હીમેન હીરોને અપંગ બતાવ્યો છે અને આખી ફિલ્મમાં એને પથારી પર સૂવડાવી રાખ્યો છે, એમાં? ફિલ્મમાં હાઈકલાસ આઈટમ સોંગ રાખ્યું નથી અને તેના પર ઐશ્વર્યા પાસે નૃત્ય કરાવ્યું નથી, એમાં?
ફિલ્મ ઈન્ડસ્ટ્રીની કેટલીય છાવણીઓ રાજીની રેડ થઈ ગઈ છે અને કેટલાય માથાં સામસામા દારૂના ગ્લાસ અથડાવીને ‘ચિયર્સ’ કરી રહ્યાં છે. સંજય ભણસાલી, હ્યુતિક રોશન અને ઐશ્વર્યા રાય આ ત્રણેય બોલીવૂડનાં બહુ મોટાં નામો છે અને તેથી જ તેમની સફળતાથી જલી ઉઠતા લોકોનો અહીં તોટો નથી. સંજય ભણસાલીની ‘સાંવરિયા’ અને હ્યુતિક રોશનની ‘કાઈટ્સ’ પછીની આ લાગલગાટ બીજી ફ્લોપ ફિલ્મ છે. અંદરથી તોડી નાખે, આત્મવિશ્વાસ હલબલાવી નાખે એવી આ વાત છે. વાંકદેખાઓ કહે છે કે સંજય ભણસાલી એક જ પ્રકારની, અપંગોની લાચારીની વાર્તા કરતી એકસરખી ફિલ્મો (‘ખામોશી’, ‘બ્લેક’, ‘ગુઝારિશ’) બનાવ્યા કરે છે. અરે? રામગોપાલ વર્મા સમાન થીમ, ફીલ અને અપીલવાળી ‘સત્યા’ પછી ‘કંપની’ અને ‘સરકાર’ પછી ‘સરકાર રાજ’ બનાવતા નથી? વિશાલ ભારદ્વાજે શેક્સપિયરની કૃતિઓ પરથી ‘મકબૂલ’ પછી ‘ઓમકારા’ અને ત્યાર બાદ ફરી પાછા યુપી-બિહારના પશ્ચાદભૂવાળી ‘ઈશ્કિયા’ બનાવી નથી? મનમોહન દેસાઈની ફિલ્મો એકસરખી મસાલેદાર લાગતી હોય તો એ તેમનો ટ્રેડમાર્ક ગણાય. એક મુદ્દો વિદેશી ફિલ્મોની ઉઠાંતરીનો પણ છે. તો એટલું ચોક્કસ કહી શકાય કે સંજય ભણસાલી બેવકૂફ નકલખોરી કરતા નથી. દેશીવિદેશી સિનેમાનો પાક્કો રેફરન્સ હોવા છતાં તેમની ફિલ્મોમાં પુષ્કળ સંજયપણું રેડાયેલું હોય છે, જે જેન્યુઈન હોય છે.
હ્યુતિકે બાપડાને દૂર દૂરથી પણ સ્પેનિશ-પોર્ટુગીઝ જેવી દેખાતી કંઈ પણ વસ્તુથી દૂર રહેવા જેવંુ છે, કારણ કે તે એના માટે સખ્ખત બુંદિયાળ સાબિત થાય છે. ‘કાઈટ્સ’ની હિરોઈન બાર્બરા મોરી સ્પેનિશભાષી હતી, જ્યારે ‘ગુઝારિશ’નું ગોવા, ક્લબ, તેનું ઘર વગેરે ડાયરેક્ટ પોર્ટુગલથી ઈમ્પોર્ટ કર્યાં હોય તેવાં દેખાય છે. શુકન-અપશુકનમાં શ્રદ્ધા ધરાવતા ચાહકોને ચિંતા થઈ જાય એવી વાત એ છે કે હ્યુતિકની આગામી ફિલ્મે ‘ઝિંદગી ના મિલેગી દોબારા’નું પુષ્કળ શૂટિંગ સ્પેનમાં થયું છે! હ્યુતિક જેવા ડાન્સિંગ-એકશન-રોમેન્ટિક હીરો માટે ‘ગુઝારિશ’ના પેરેલાઈઝડ નાયકનો રોલ સ્વીકારવો એ મોટું જોમખ હતું. છતાંય તેણે રિસ્ક લીધું, એટલું જ નહીં, આ ભુમિકામાં અવોર્ડ્સનો વરસાદ વરસે એવું પર્ફોર્મન્સ આપ્યું. ઓડિયન્સે ‘ગુઝારિશ’ સ્વીકારી હોત તો હ્યુતિકનો પાનો ચડત, એક એક્ટર તરીકે પોતાની સીમાને વિસ્તારવાની તે ફરીથી ઝનૂનપૂર્વક કોશિશ કરત. એવું નથી કે હ્યુતિકે, કે ફોર ધેટ મેટર, સંજય અને અને ઐશ્વર્યાએ ભૂતકાળમાં ફ્લોપ ફિલ્મો આપી નથી. છતાંય ‘ગુઝારિશ’ની નિષ્ફળતાનું એક અપ્રિય પરિણામ એ આવી શકે કે હ્યુતિક પાછો પોતાના ‘સેફ ઝોન’માં લપાઈ જશે અને ‘ક્રિશ’ બનીને સુપરહીરોવેડા કરવા માંડશે.
‘બચ્ચન’ બન્યા પછી આ વર્ષે ઐશ્વર્યાની ચારચાર મોટી ફિલ્મો રિલીઝ થઈ. તેમાંથી એકમાત્ર હિટ ‘રોબો’ હતી, પણ તે રજનીકાંતનો વન-મેન-શો હતી એટલે એૈશ્વર્યા પાસેથી ખાસ કશા યોગદાનની અપેક્ષા જ નહોતી. જો ‘ગુઝારિશ’ ચાલી ગઈ હોત તો ‘રાવણ’ અને ‘એકશન રિપ્લે’ની નિષ્ફળતા એક તરફ હડસેલાઈ ગઈ હોત. પરિણીત અભિનેત્રીઓ માટે આપણા પ્રેક્ષકો ખરેખર સાઈકોલોજિકલ બ્લોક અનુભવે છે? ‘ગુઝારિશ’ના ધબડકા પછી નિરાશ થયેલી એૈશ્વર્યા ફેમિલી પ્લાન કરવા માંડે તો નવાઈ નહીં.
... અને સંજય ભણસાલી હવે મહેરબાની કરીને આર્ટિસ્ટિક ફિલ્મો બનાવવાની બંધ કરે. એમણે લંગૂર જેવા બે-ત્રણ-ચાર હીરોને લઈને કોમેડીના વલ્ગર ટાયલાં કરાવવા જોઈએ. એ ય જો ઓછા પડતા હોય તો ઉપર જોની લીવર કે રાજુ શ્રીવાસ્તવને ભભરાવવા જોઈએ. અને હા, ‘મુન્ની બદનામ હુઈ’ કે ‘શીલા કી જવાની’ ટાઈપનાં કમસે કમ બે આઈટમ સોંગ તો જરૂર ઘુસાડવા જોઈએ. પછી એના પર હિરોઈન પાસે ઢીંઢા હલાવી હલાવીને સીટીમાર ડાન્સ અવશ્ય કરાવવો જોઈએ. ઓડિયન્સને ‘ગુઝારિશ’ નહીં ‘ગોલમાલ’ ખપે છે. લોકોને નોનસેન્સ હાહાહીહી જોઈતું હોય તો એ જ આપવું જોઈએ, રાઈટ?
હંમેશાં ફિલ્મમેકર કે એક્ટર જ નિષ્ફળ જતા નથી, ક્યારેક ઓડિન્સ પણ નિષ્ફળ જતું હોય છે. ‘ગુઝારિશ’ તેનું લેટેસ્ટ ઉદાહરણ છે.
શો-સ્ટોપર
મારી પહેલી જ ફિલ્મ પછી લોકોએ મને ‘મેગાસ્ટાર’નું બિરુદ આપી દીધું હતું. તેના તરત પછી મને ‘ફિનિશ્ડ’ પણ જાહેર કરી દીધો. ડહાપણ એટલે બીજું શુ? ખરાબ સમયમાં શીખેલો બોધપાઠ સારા સમયમાં યાદ રાખવો, એ.
- હ્યુતિક રોશન
મલ્ટિપ્લેક્સ
સંજય ભણસાલીએ આર્ટિસ્ટિક ફિલ્મો બનાવવાનું બંધ કરીને લંગૂર જેવા બે-ત્રણ-ચાર હીરોને લઈને કોમેડીના વલ્ગર ટાયલાં કરાવવા જોઈએ. ‘મુન્ની બદનામ હુઈ’ ટાઈપનાં આઈટમ સોંગ પર હિરોઈન પાસે ઢીંઢા હલાવીને ડાન્સ કરાવવો જોઈએ. લોકોને નોનસેન્સ હાહાહીહી જોઈએ છે તો એ જ આપવું જોઈએ, રાઈટ?
૧૧ માથાં.
આ હતી મંગળવારની મોડી સાંજે મુંબઈના એક મલ્ટિપ્લેક્સમાં ‘ગુઝારિશ’ જોવા આવેલા માણસોની સંખ્યા. સંવેદનશીલ વાર્તા, ઉત્તમ ડિરેકશન, મજબૂત અભિનય, અફલાતૂન ટેક્નિકલ પાસાં, વિવેચકોના જોરદાર વખાણ... અને બોક્સ ઓફિસ રિઝલ્ટ? સુપર ફ્લોપ. એક રિપોર્ટ કહે છે કેે નોર્થ ઈન્ડિયાનાં કેટલાય થિયેટરોમાં બે જ દિવસમાં ‘ગુઝારિશ’ ઉતારીને તેની જગ્યાએ ‘ગોલમાલ-થ્રી’ લગાવી દેવામાં આવી. બીજો અહેવાલ કહે છે કે હિન્દી બેલ્ટમાં જ નહીં, અતિ પોશ ગણાતી ઓવરસીઝ ટેરિટરી એટલે કે વિદેશમાં પણ ‘ગુઝારિશ’નો ધબડકો થઈ ગયો. ત્રીજો રિપોર્ટ કહે છે, આ ફિલ્મ તો ‘કાઈટ્સ’ કરતાંય મોટી ફલોપ છે. ચોથો રિપોર્ટ કહે છે, આ ફિલ્મે પચાસ કરોડનું નુક્સાન કરી નાખ્યું છે. આંકડાબાજીમાં ન પડીએ, પણ એક વાત સ્પષ્ટ છેઃ આમજનતાને ‘ગુઝારિશ’ સહેજ પણ ગમી નથી. લોકોએ આ ફિલ્મને બેરહમીથી નકારી કાઢી છે.
ક્યાં ગરબડ થઈ ગઈ? ક્યાં કાચું કપાયું? સમજાતું નથી. આ ઘડીએ ‘ગુઝારિશ’ની ટીમ ઓડિયન્સના રિજેકશનથી જેટલી સ્તબ્ધ છે એટલા જ સત્ત્વશીલ હિન્દી સિનેમાના ચાહકો ચકિત છે. ઓડિયન્સને ક્યાં વાંધો પડ્યો? ફિલ્મના અડધોઅડધ ડાયલોગ્ઝ અંગ્રેજીમાં છે, એમાં? ફિલ્મ બહુ ‘સિરિયસ સિરિયસ’ છે અને ફ્રેશ કરવાને બદલે ઊલટાનું મન ભારે કરી નાખે છે, એમાં? હ્યુતિક જેવા હીમેન હીરોને અપંગ બતાવ્યો છે અને આખી ફિલ્મમાં એને પથારી પર સૂવડાવી રાખ્યો છે, એમાં? ફિલ્મમાં હાઈકલાસ આઈટમ સોંગ રાખ્યું નથી અને તેના પર ઐશ્વર્યા પાસે નૃત્ય કરાવ્યું નથી, એમાં?
ફિલ્મ ઈન્ડસ્ટ્રીની કેટલીય છાવણીઓ રાજીની રેડ થઈ ગઈ છે અને કેટલાય માથાં સામસામા દારૂના ગ્લાસ અથડાવીને ‘ચિયર્સ’ કરી રહ્યાં છે. સંજય ભણસાલી, હ્યુતિક રોશન અને ઐશ્વર્યા રાય આ ત્રણેય બોલીવૂડનાં બહુ મોટાં નામો છે અને તેથી જ તેમની સફળતાથી જલી ઉઠતા લોકોનો અહીં તોટો નથી. સંજય ભણસાલીની ‘સાંવરિયા’ અને હ્યુતિક રોશનની ‘કાઈટ્સ’ પછીની આ લાગલગાટ બીજી ફ્લોપ ફિલ્મ છે. અંદરથી તોડી નાખે, આત્મવિશ્વાસ હલબલાવી નાખે એવી આ વાત છે. વાંકદેખાઓ કહે છે કે સંજય ભણસાલી એક જ પ્રકારની, અપંગોની લાચારીની વાર્તા કરતી એકસરખી ફિલ્મો (‘ખામોશી’, ‘બ્લેક’, ‘ગુઝારિશ’) બનાવ્યા કરે છે. અરે? રામગોપાલ વર્મા સમાન થીમ, ફીલ અને અપીલવાળી ‘સત્યા’ પછી ‘કંપની’ અને ‘સરકાર’ પછી ‘સરકાર રાજ’ બનાવતા નથી? વિશાલ ભારદ્વાજે શેક્સપિયરની કૃતિઓ પરથી ‘મકબૂલ’ પછી ‘ઓમકારા’ અને ત્યાર બાદ ફરી પાછા યુપી-બિહારના પશ્ચાદભૂવાળી ‘ઈશ્કિયા’ બનાવી નથી? મનમોહન દેસાઈની ફિલ્મો એકસરખી મસાલેદાર લાગતી હોય તો એ તેમનો ટ્રેડમાર્ક ગણાય. એક મુદ્દો વિદેશી ફિલ્મોની ઉઠાંતરીનો પણ છે. તો એટલું ચોક્કસ કહી શકાય કે સંજય ભણસાલી બેવકૂફ નકલખોરી કરતા નથી. દેશીવિદેશી સિનેમાનો પાક્કો રેફરન્સ હોવા છતાં તેમની ફિલ્મોમાં પુષ્કળ સંજયપણું રેડાયેલું હોય છે, જે જેન્યુઈન હોય છે.
હ્યુતિકે બાપડાને દૂર દૂરથી પણ સ્પેનિશ-પોર્ટુગીઝ જેવી દેખાતી કંઈ પણ વસ્તુથી દૂર રહેવા જેવંુ છે, કારણ કે તે એના માટે સખ્ખત બુંદિયાળ સાબિત થાય છે. ‘કાઈટ્સ’ની હિરોઈન બાર્બરા મોરી સ્પેનિશભાષી હતી, જ્યારે ‘ગુઝારિશ’નું ગોવા, ક્લબ, તેનું ઘર વગેરે ડાયરેક્ટ પોર્ટુગલથી ઈમ્પોર્ટ કર્યાં હોય તેવાં દેખાય છે. શુકન-અપશુકનમાં શ્રદ્ધા ધરાવતા ચાહકોને ચિંતા થઈ જાય એવી વાત એ છે કે હ્યુતિકની આગામી ફિલ્મે ‘ઝિંદગી ના મિલેગી દોબારા’નું પુષ્કળ શૂટિંગ સ્પેનમાં થયું છે! હ્યુતિક જેવા ડાન્સિંગ-એકશન-રોમેન્ટિક હીરો માટે ‘ગુઝારિશ’ના પેરેલાઈઝડ નાયકનો રોલ સ્વીકારવો એ મોટું જોમખ હતું. છતાંય તેણે રિસ્ક લીધું, એટલું જ નહીં, આ ભુમિકામાં અવોર્ડ્સનો વરસાદ વરસે એવું પર્ફોર્મન્સ આપ્યું. ઓડિયન્સે ‘ગુઝારિશ’ સ્વીકારી હોત તો હ્યુતિકનો પાનો ચડત, એક એક્ટર તરીકે પોતાની સીમાને વિસ્તારવાની તે ફરીથી ઝનૂનપૂર્વક કોશિશ કરત. એવું નથી કે હ્યુતિકે, કે ફોર ધેટ મેટર, સંજય અને અને ઐશ્વર્યાએ ભૂતકાળમાં ફ્લોપ ફિલ્મો આપી નથી. છતાંય ‘ગુઝારિશ’ની નિષ્ફળતાનું એક અપ્રિય પરિણામ એ આવી શકે કે હ્યુતિક પાછો પોતાના ‘સેફ ઝોન’માં લપાઈ જશે અને ‘ક્રિશ’ બનીને સુપરહીરોવેડા કરવા માંડશે.
‘બચ્ચન’ બન્યા પછી આ વર્ષે ઐશ્વર્યાની ચારચાર મોટી ફિલ્મો રિલીઝ થઈ. તેમાંથી એકમાત્ર હિટ ‘રોબો’ હતી, પણ તે રજનીકાંતનો વન-મેન-શો હતી એટલે એૈશ્વર્યા પાસેથી ખાસ કશા યોગદાનની અપેક્ષા જ નહોતી. જો ‘ગુઝારિશ’ ચાલી ગઈ હોત તો ‘રાવણ’ અને ‘એકશન રિપ્લે’ની નિષ્ફળતા એક તરફ હડસેલાઈ ગઈ હોત. પરિણીત અભિનેત્રીઓ માટે આપણા પ્રેક્ષકો ખરેખર સાઈકોલોજિકલ બ્લોક અનુભવે છે? ‘ગુઝારિશ’ના ધબડકા પછી નિરાશ થયેલી એૈશ્વર્યા ફેમિલી પ્લાન કરવા માંડે તો નવાઈ નહીં.
... અને સંજય ભણસાલી હવે મહેરબાની કરીને આર્ટિસ્ટિક ફિલ્મો બનાવવાની બંધ કરે. એમણે લંગૂર જેવા બે-ત્રણ-ચાર હીરોને લઈને કોમેડીના વલ્ગર ટાયલાં કરાવવા જોઈએ. એ ય જો ઓછા પડતા હોય તો ઉપર જોની લીવર કે રાજુ શ્રીવાસ્તવને ભભરાવવા જોઈએ. અને હા, ‘મુન્ની બદનામ હુઈ’ કે ‘શીલા કી જવાની’ ટાઈપનાં કમસે કમ બે આઈટમ સોંગ તો જરૂર ઘુસાડવા જોઈએ. પછી એના પર હિરોઈન પાસે ઢીંઢા હલાવી હલાવીને સીટીમાર ડાન્સ અવશ્ય કરાવવો જોઈએ. ઓડિયન્સને ‘ગુઝારિશ’ નહીં ‘ગોલમાલ’ ખપે છે. લોકોને નોનસેન્સ હાહાહીહી જોઈતું હોય તો એ જ આપવું જોઈએ, રાઈટ?
હંમેશાં ફિલ્મમેકર કે એક્ટર જ નિષ્ફળ જતા નથી, ક્યારેક ઓડિન્સ પણ નિષ્ફળ જતું હોય છે. ‘ગુઝારિશ’ તેનું લેટેસ્ટ ઉદાહરણ છે.
શો-સ્ટોપર
મારી પહેલી જ ફિલ્મ પછી લોકોએ મને ‘મેગાસ્ટાર’નું બિરુદ આપી દીધું હતું. તેના તરત પછી મને ‘ફિનિશ્ડ’ પણ જાહેર કરી દીધો. ડહાપણ એટલે બીજું શુ? ખરાબ સમયમાં શીખેલો બોધપાઠ સારા સમયમાં યાદ રાખવો, એ.
- હ્યુતિક રોશન
Friday, November 26, 2010
મિડ-ડે રિવ્યુઃ બ્રેક કે બાદ
મિડ-ડે ૨૭ નવેમ્બર ૨૦૧૦માં પ્રકાશિત
બ્રેક આજકલ
આ રોમેન્ટિક કોમેડીમાં ડિરેક્ટરે એ જ જુનોપુરાણો માલ રિસાઈકલ કર્યો છે. જોકે દીપિકા-ઈમરાનની જોડી સારી લાગે છે
રેટિંગ ઃ બે સ્ટાર
આમ તો એ ટોમબોય છે, પણ પોતાના લાં...બા સેક્સી પગ દેખાય તે માટે લગભગ અડધોઅડધા પિક્ચરમાં ધરાર ચડ્ડી કે ભયંકર ટૂંકા સ્કર્ટ પહેરે છે. એ પોતાનું ધાર્યું કરે છે અને ગમે તે ઘડીએ કંઈ પણ કરી નાખે છે. નાની હતી ત્યારથી જ એણે નક્કી કરી નાખ્યું હતું કે વીસ વર્ષની થઈશ એટલે પહેલું કામ પોતાની વર્જિનીટી ગુમાવવાનું કરશે. કોઈના મેરેજ-રિસેપ્શનમાં આવી હોય ત્યારે બિન્દાસ બહાર પાનબીડીની દુકાને જઈને સિગારેટ માગે છે. અધૂરામાં પૂરું, એ બેવડી છે. દારૂ પીને જોકે ડાયલોગ સારા બોલે છે. ટેન્શનમાં આવી જાય ત્યારે ટેબલની નીચે ઘૂસી જવાની તેને નાનપણથી આદત છે. ટૂંકમાં, છોકરી તોબા પોકારાવી દે તેવી છે.
સામે પક્ષે છોકરો બિચારો ડાહ્યોડમરો અને ગભરુ જુવાન છે. બાપાએ કહ્યંુ એટલે હા-ના કર્યા વગર ફેમિલી બિઝનેસમાં જોડાઈ ગયો. ભારે સેન્સિટીવ, સમજદાર અને સહનશીલ છે. એના સારાપણાનો પેલી છોકરી બરાબરનો ગેરફાયદો ઉઠાવે છે. એક વાર શરાબ ઢીંચીને કન્યા એને કહે છેઃ જો, હું તો પતંગ જેવી છું, હું ગમે તેમ ઉડું, પણ તું મારો મજબૂત દોર છે, તારે મને બાંધી રાખવાની. તું પ્લીઝ કપાઈ નહીં જતો,નહીં તો હું ક્યાંય ખોવાઈ જઈશ. છોકરો ગીતા પર હાથ મૂક્યા વગર પ્રતિજ્ઞા લે છેઃ નહીં કપાઉં, બસ? પ્રોમીસ. અગાસીની પાળી પર થતા આ સંવાદમાં આખી ફિલ્મનો નિચોડ છે.
‘બ્રેક કે બાદ’માં એવી એક પણ વસ્તુ નથી, જે તમે અગાઉ જોઈ ન હોય. ફિલ્મમાં ઢગલાબંધ ગરબડ છે, છતાં એની યુથફુલ એનર્જી તમને ગમે છે.
બેડ ગર્લ
આલિયા (દીપિકા પદુકોણ) કૂલ બેબ છે, જ્યારે અભય (ઈમરાન ખાન) મિસ્ટર ગુડી-ગુડી છે. એક્ટ્રેસ બનવા માગતી આલિયા ભેદી કારણોસર ‘મારે સ્પેસ જોઈએ છે... મારે સ્પેસ જોઈએ છે’ કરતી અભય સાથે બ્રેકઅપ કરીને ઓસ્ટ્રેલિયા આવી જાય છે. ઈમરાનની ત્રણ વાર ડિવોર્સ લઈ ચૂકેલી ફોઈ લિલેટના શબ્દોમાં કહીએ તો, ચુડેલ હૈ લેકિન અપને પૈરો પર ખડા હોના ચાહતી હૈ. અભય નામનો ગાંજો એટલે કે દોર એટલી આસાનીથી કપાઈ એવો નથી એટલે એ પણ એની પાછળ પાછળ ઓસ્ટ્રેલિયા આવી જાય છે. પછી બણે વચ્ચે જોડ-તોડ-જોડ-તોડ ચાલ્યા કરે છે અને આખરે જૂની, જર્જરિત થઈ ગયેલી ક્લાઈમેક્સમાં ભૂતડી આખરે પીપળા પર સેટલ થાય છે.
કુછ તો નયા લાઓ
ફર્સ્ટટાઈમ ડિરેક્ટર ડેનિશ અસલમ હિન્દી ફિલ્મોના ભયાનક શોખીન જીવ લાગે છે એ તો આ ફિલ્મમાં તેમણે ‘મિસ્ટર ઈન્ડિયા’ અને ‘કુછ કુછ હોતા હૈ’ના કેટલાય ટુકડાનો જે રીતે ઉપયોગ કર્યો છે તેના પરથી સ્પષ્ટ થઈ જાય છે. તેમના પર ‘દિલ ચાહતા હૈ’, ‘જાને તૂ યા જાને ના’, ‘વેક અપ સિડ’ અને ‘લવ આજકલ’ જેવી ફિલ્મોની પણ તીવ્ર અસર છે. આ અસરમાં ને અસરમાં તેમણે એક પણ નવું એલીમેન્ટ ઉમેરવાની તસ્દી લીધા વિના આ બધાની ભેળપુરી જેવી ‘બ્રેક કે બાદ’ બનાવી નાખી છે. ફિલ્મ સતત ‘ઓહો, આ તો બધું જોયેલું છે’ એવી ફીલિંગ પેદા કરતી રહે છે. ‘આઈ હેટ લવસ્ટોરીઝ’માં સોનમ કપૂર યલો કલરની વણાંકદાર ફૉક્સવેગન બીટલ ચલાવે છે. અહીં દીપિકા-ઈમરાન એ જ શેડની એ જ કાર ચલાવે છે. ડેનિશભાઈએ કારનું મોડલ પણ જો જુદું સિલેક્ટ કરી શકતા ન હોય તો વિચારો કે બીજા ડિપાર્ટમેન્ટ્સમાં એ શું નવું કરવાના. આ ફિલ્મ સ્વીકારતી વખતે દીપિકા પદુકોણને ખુદને એવો વિચાર નહીં આવ્યો હોય કે આ તો ‘લવ આજકલ’ની જ રિવર્સ આવૃત્તિ છે? એની વે.
ફિલ્મની શરૂઆત બે રીતે અકળાવે છે. એક તો, ટિપિકલ દિલ્હીબ્રૅન્ડ પંજાબી લગ્નનો ચવાઈને ચુથ્થો થઈ ગયેલો માહોલ. બીજું, દીપિકા-ઈમરાનનું પફોર્મન્સ, જે ચીસો પાડી પાડીને બરાડા પાડે છે કે ‘જુઓ જુઓ, અમે કેટલાં કૂલ છીએ’. સદભાગ્યે આ બન્ને સાથે સેટ થતાં તમને ઝાઝી વાર લાગતી નથી. એથી ય વધારે સારી વાત એ બને છે કે ધીમે ધીમે તમને આ બેય ગમવા માંડે છે. આ નવી જનરેશનના ડિરેક્ટરો એમ જ માને છે કે ફિલ્મો માત્ર મહાનગરોમાં જ જોવાય છે. આ ફૅિલ્મમાં પણ અંગ્રેજી સંવાદોની ભરમાર છે. લિલેટ દૂબેને બુટિક ચલાવતી દેખાડી છે. એક સીનમાં કોઈ છોકરી એને કહે છેઃ આ ટૉપ બહુ ઢીલું છે. લિલેટ ફોન પર વાર કરતી કરતી પાસે ઉભેલી સેલ્સગર્લને કહે છેઃ ગેટ હર સમ બૂબ્સ, પ્લીઝ. હવે આ હ્યુમરનું તમે હિન્દીકરણ કેવી રીતે કરો? આવી લાઈન અંગ્રેજીમાં જ શોભે. આ નવા નિશાળિયા ફિલ્મમેકરો શ્વાસમાં ઓક્સિજનને બદલે હોલીવૂડની ફિલ્મો લે છે એનું આ પરિણામ છે.
દીપિકા પદુકોણ આવા શહેરી, સોફિસ્ટીકેટેડ, ચુલબુલા પાત્રોમાં હંમેશાં સારી લાગે છે. આ ફિલ્મમાં તેના પર્ફોર્મન્સમાં એક પ્રકારની જમાવટ દેખાય છે. ઈમરાને પણ સરસ પફોર્મન્સ આપ્યું છે. બન્નેની જોડી સરસ છે. દીપિકાની એક્ટ્રેસ મમ્મી તરીકે શર્મિલા ટાગોર અને તેની ફ્લેટમેટ તરીકે શહાના ગોસ્વામી બન્ને વેડફાઈ છે. એક નાના પણ મજાના રોલમાં ગુજરાતી રંગભૂમિના કલાકાર કમલેશ ઓઝાએ સરસ હાજરી પૂરાવી છે. મુંહફટ, બિન્દાસ ફોઈ તરીકે લિલેટ દૂબે અસરકારક છે. એક જગ્યાએ તે સરસ સંવાદ બોલે છેઃ ‘તુમ લોગ સબ ચાહતે હો ઔર યે ભી ચાહતે હો કે દર્દ ભી ન હો.’ ફિલ્મની કેટલીક મોમેન્ટ્સ ગમી જાય તેવી છે.
ફિલ્મનો સૌથી મોટો માઈનસ પોઈન્ટ તેના કથાપ્રવાહની ગતિ છે. ફર્સ્ટ હાફ સડસડાટ નીકળી જાય છે, પણ ઈન્ટરરવલ પછી ફિલ્મ લથડવા લાગે છે. રાઈટર-ડિરેક્ટરે વાર્તાને પોતાની સગવડ પ્રમાણે ટેસથી તોડેમરોડે છે. દિલ્હીથી ઓસ્ટ્રેલિયા જઈને બબ્બે રેસ્ટોરાંના માલિક બની જવું તે વિરારથી ચર્ચગેટ જઈ બહાર ગંજીજાંગિયાનો ઢગલો કરીને વહેંચવા કરતાંય વધારે સહેલું છે. ઈન્ટરનેશનલ ફિલ્મમાં હિરોઈન બની જવુ તો વળી એના કરતાંય આસાન છે. (બાય ધ વે, ‘બ્રેક કે બાદ’નું પશ્ચાદભુ ઓસ્ટ્રેલિયાનું છે તો પછી મોરેશિયસમાં શૂટિંગ શા માટે કરવામાં આવ્યું હતું?) દીપિકા એક્ઝેક્ટલી શું કામ સંબંધમાંથી બ્રેક લેવા માગે છે, ખુદ એક્ટ્રેસ રહી ચુકેલી શર્મિલા ટાગોરને દીકરી હિરોઈન બને તેની સામે આટલો બધો વિરોધ શું કામ છે અને એવી નાનીમોટા કેટલાય સવાલોના જવાબ મળતા નથી. ફિલ્મમાં વિશાલ-શેખરે એકપણ ધમાકેદાર ગીત આપ્યું નથી. જોકે વચ્ચે વચ્ચે દીપિકા-ઈમરાન ગીતડાં ગાઈને આપણને બોર કરતાં નથી એ સારૂ છે.
સો વાતની એક વાત. જો તમને રૉમ-કૉમ એટલે કે રોમેન્ટિક કોમેડીમાં જોરદાર મજા પડતી હોય અને જુના દારૂને નવા ગ્લાસમાં પીવામાં વાંધો ન હોય તો આ ફિલ્મ જોઈ શકાય. નહીં તો પછી ટીવી પર ‘વર્લ્ડ પ્રિમીયર’ યોજાય ત્યાં સુધી રાહ જુઓ.
૦૦૦
બ્રેક આજકલ
આ રોમેન્ટિક કોમેડીમાં ડિરેક્ટરે એ જ જુનોપુરાણો માલ રિસાઈકલ કર્યો છે. જોકે દીપિકા-ઈમરાનની જોડી સારી લાગે છે
રેટિંગ ઃ બે સ્ટાર
આમ તો એ ટોમબોય છે, પણ પોતાના લાં...બા સેક્સી પગ દેખાય તે માટે લગભગ અડધોઅડધા પિક્ચરમાં ધરાર ચડ્ડી કે ભયંકર ટૂંકા સ્કર્ટ પહેરે છે. એ પોતાનું ધાર્યું કરે છે અને ગમે તે ઘડીએ કંઈ પણ કરી નાખે છે. નાની હતી ત્યારથી જ એણે નક્કી કરી નાખ્યું હતું કે વીસ વર્ષની થઈશ એટલે પહેલું કામ પોતાની વર્જિનીટી ગુમાવવાનું કરશે. કોઈના મેરેજ-રિસેપ્શનમાં આવી હોય ત્યારે બિન્દાસ બહાર પાનબીડીની દુકાને જઈને સિગારેટ માગે છે. અધૂરામાં પૂરું, એ બેવડી છે. દારૂ પીને જોકે ડાયલોગ સારા બોલે છે. ટેન્શનમાં આવી જાય ત્યારે ટેબલની નીચે ઘૂસી જવાની તેને નાનપણથી આદત છે. ટૂંકમાં, છોકરી તોબા પોકારાવી દે તેવી છે.
સામે પક્ષે છોકરો બિચારો ડાહ્યોડમરો અને ગભરુ જુવાન છે. બાપાએ કહ્યંુ એટલે હા-ના કર્યા વગર ફેમિલી બિઝનેસમાં જોડાઈ ગયો. ભારે સેન્સિટીવ, સમજદાર અને સહનશીલ છે. એના સારાપણાનો પેલી છોકરી બરાબરનો ગેરફાયદો ઉઠાવે છે. એક વાર શરાબ ઢીંચીને કન્યા એને કહે છેઃ જો, હું તો પતંગ જેવી છું, હું ગમે તેમ ઉડું, પણ તું મારો મજબૂત દોર છે, તારે મને બાંધી રાખવાની. તું પ્લીઝ કપાઈ નહીં જતો,નહીં તો હું ક્યાંય ખોવાઈ જઈશ. છોકરો ગીતા પર હાથ મૂક્યા વગર પ્રતિજ્ઞા લે છેઃ નહીં કપાઉં, બસ? પ્રોમીસ. અગાસીની પાળી પર થતા આ સંવાદમાં આખી ફિલ્મનો નિચોડ છે.
‘બ્રેક કે બાદ’માં એવી એક પણ વસ્તુ નથી, જે તમે અગાઉ જોઈ ન હોય. ફિલ્મમાં ઢગલાબંધ ગરબડ છે, છતાં એની યુથફુલ એનર્જી તમને ગમે છે.
બેડ ગર્લ
આલિયા (દીપિકા પદુકોણ) કૂલ બેબ છે, જ્યારે અભય (ઈમરાન ખાન) મિસ્ટર ગુડી-ગુડી છે. એક્ટ્રેસ બનવા માગતી આલિયા ભેદી કારણોસર ‘મારે સ્પેસ જોઈએ છે... મારે સ્પેસ જોઈએ છે’ કરતી અભય સાથે બ્રેકઅપ કરીને ઓસ્ટ્રેલિયા આવી જાય છે. ઈમરાનની ત્રણ વાર ડિવોર્સ લઈ ચૂકેલી ફોઈ લિલેટના શબ્દોમાં કહીએ તો, ચુડેલ હૈ લેકિન અપને પૈરો પર ખડા હોના ચાહતી હૈ. અભય નામનો ગાંજો એટલે કે દોર એટલી આસાનીથી કપાઈ એવો નથી એટલે એ પણ એની પાછળ પાછળ ઓસ્ટ્રેલિયા આવી જાય છે. પછી બણે વચ્ચે જોડ-તોડ-જોડ-તોડ ચાલ્યા કરે છે અને આખરે જૂની, જર્જરિત થઈ ગયેલી ક્લાઈમેક્સમાં ભૂતડી આખરે પીપળા પર સેટલ થાય છે.
કુછ તો નયા લાઓ
ફર્સ્ટટાઈમ ડિરેક્ટર ડેનિશ અસલમ હિન્દી ફિલ્મોના ભયાનક શોખીન જીવ લાગે છે એ તો આ ફિલ્મમાં તેમણે ‘મિસ્ટર ઈન્ડિયા’ અને ‘કુછ કુછ હોતા હૈ’ના કેટલાય ટુકડાનો જે રીતે ઉપયોગ કર્યો છે તેના પરથી સ્પષ્ટ થઈ જાય છે. તેમના પર ‘દિલ ચાહતા હૈ’, ‘જાને તૂ યા જાને ના’, ‘વેક અપ સિડ’ અને ‘લવ આજકલ’ જેવી ફિલ્મોની પણ તીવ્ર અસર છે. આ અસરમાં ને અસરમાં તેમણે એક પણ નવું એલીમેન્ટ ઉમેરવાની તસ્દી લીધા વિના આ બધાની ભેળપુરી જેવી ‘બ્રેક કે બાદ’ બનાવી નાખી છે. ફિલ્મ સતત ‘ઓહો, આ તો બધું જોયેલું છે’ એવી ફીલિંગ પેદા કરતી રહે છે. ‘આઈ હેટ લવસ્ટોરીઝ’માં સોનમ કપૂર યલો કલરની વણાંકદાર ફૉક્સવેગન બીટલ ચલાવે છે. અહીં દીપિકા-ઈમરાન એ જ શેડની એ જ કાર ચલાવે છે. ડેનિશભાઈએ કારનું મોડલ પણ જો જુદું સિલેક્ટ કરી શકતા ન હોય તો વિચારો કે બીજા ડિપાર્ટમેન્ટ્સમાં એ શું નવું કરવાના. આ ફિલ્મ સ્વીકારતી વખતે દીપિકા પદુકોણને ખુદને એવો વિચાર નહીં આવ્યો હોય કે આ તો ‘લવ આજકલ’ની જ રિવર્સ આવૃત્તિ છે? એની વે.
ફિલ્મની શરૂઆત બે રીતે અકળાવે છે. એક તો, ટિપિકલ દિલ્હીબ્રૅન્ડ પંજાબી લગ્નનો ચવાઈને ચુથ્થો થઈ ગયેલો માહોલ. બીજું, દીપિકા-ઈમરાનનું પફોર્મન્સ, જે ચીસો પાડી પાડીને બરાડા પાડે છે કે ‘જુઓ જુઓ, અમે કેટલાં કૂલ છીએ’. સદભાગ્યે આ બન્ને સાથે સેટ થતાં તમને ઝાઝી વાર લાગતી નથી. એથી ય વધારે સારી વાત એ બને છે કે ધીમે ધીમે તમને આ બેય ગમવા માંડે છે. આ નવી જનરેશનના ડિરેક્ટરો એમ જ માને છે કે ફિલ્મો માત્ર મહાનગરોમાં જ જોવાય છે. આ ફૅિલ્મમાં પણ અંગ્રેજી સંવાદોની ભરમાર છે. લિલેટ દૂબેને બુટિક ચલાવતી દેખાડી છે. એક સીનમાં કોઈ છોકરી એને કહે છેઃ આ ટૉપ બહુ ઢીલું છે. લિલેટ ફોન પર વાર કરતી કરતી પાસે ઉભેલી સેલ્સગર્લને કહે છેઃ ગેટ હર સમ બૂબ્સ, પ્લીઝ. હવે આ હ્યુમરનું તમે હિન્દીકરણ કેવી રીતે કરો? આવી લાઈન અંગ્રેજીમાં જ શોભે. આ નવા નિશાળિયા ફિલ્મમેકરો શ્વાસમાં ઓક્સિજનને બદલે હોલીવૂડની ફિલ્મો લે છે એનું આ પરિણામ છે.
દીપિકા પદુકોણ આવા શહેરી, સોફિસ્ટીકેટેડ, ચુલબુલા પાત્રોમાં હંમેશાં સારી લાગે છે. આ ફિલ્મમાં તેના પર્ફોર્મન્સમાં એક પ્રકારની જમાવટ દેખાય છે. ઈમરાને પણ સરસ પફોર્મન્સ આપ્યું છે. બન્નેની જોડી સરસ છે. દીપિકાની એક્ટ્રેસ મમ્મી તરીકે શર્મિલા ટાગોર અને તેની ફ્લેટમેટ તરીકે શહાના ગોસ્વામી બન્ને વેડફાઈ છે. એક નાના પણ મજાના રોલમાં ગુજરાતી રંગભૂમિના કલાકાર કમલેશ ઓઝાએ સરસ હાજરી પૂરાવી છે. મુંહફટ, બિન્દાસ ફોઈ તરીકે લિલેટ દૂબે અસરકારક છે. એક જગ્યાએ તે સરસ સંવાદ બોલે છેઃ ‘તુમ લોગ સબ ચાહતે હો ઔર યે ભી ચાહતે હો કે દર્દ ભી ન હો.’ ફિલ્મની કેટલીક મોમેન્ટ્સ ગમી જાય તેવી છે.
![]() |
| Kamlesh Oza |
સો વાતની એક વાત. જો તમને રૉમ-કૉમ એટલે કે રોમેન્ટિક કોમેડીમાં જોરદાર મજા પડતી હોય અને જુના દારૂને નવા ગ્લાસમાં પીવામાં વાંધો ન હોય તો આ ફિલ્મ જોઈ શકાય. નહીં તો પછી ટીવી પર ‘વર્લ્ડ પ્રિમીયર’ યોજાય ત્યાં સુધી રાહ જુઓ.
૦૦૦
સુખ માર્ગ છે, મંઝિલ નહીં...
ચિત્રલેખા અંક તારીખ ૬ ડિસેમ્બર ૨૦૧૦માં પ્રકાશિત
સ્લગઃ વાંચવા જેવું
ચંદ્રકાંત બક્ષીએ ‘હું, કોનારક શાહ...’ નવલકથામાં એક પાત્રના મોઢે શબ્દો મૂક્યા છેઃ ‘માણસે માત્ર પોતાનાં દુખની બાબતમાં પ્રામાણિક થયે ચાલતું નથી... પોતાના સુખની બાબતમાં પણ પ્રામાણિક થવું પડે છે...’
‘નવનીત સમર્પણ’ માસિકમાં વર્ષા અડાલજાની ‘ખરી પડેલો ટહુકો’ નવલકથા ધારાવાહિક સ્વરૂપે પ્રકાશિત થઈ રહી હતી. મેન્ટલી ચેલેન્જ્ડ સંતાન અને તેની મા વચ્ચેના નાજુક સંબંધની તેમાં વાત હતી. એક દિવસ તત્કાલીન તંત્રી ઘનશ્યામ દેસાઈએ લેખિકાને ફોન કર્યોઃ વર્ષબહેન, હમણાં ને હમણાં ઓફિસે આવો. બસ, આવો જ. વર્ષા અડાલજા લગભગ દોડતાં પહોંચ્યાં. તેમણે જોયું કે અમેરિકાથી આવેલાં એક ગુજરાતી મહિલા આ નવલકથાનું મિસ થઈ ગયેલું પ્રકરણ વાંચી રહ્યાં હતાં. તેમનો ખુદનો દીકરો મેન્ટલી ચેલેન્જ્ડ હતો અને તેઓ વાસ્તવમાં નવલકથાની નાયિકા જેવું જીવન જીવતાં હતાં. વર્ષાબહેનને મળતાં જ મહિલા તેમને ભેટી પડ્યાં. કહેઃ તમારી વાર્તા વાંચીને મને મારા જીવનમાં સમાધાન મળ્યું. સમાજ સામે તમે આવાં બાળકો અને તેમના સ્વજનોની કથાવ્યથાને ફોકસમાં મૂકી આપી. થેન્ક્સ. આટલો કિસ્સો વર્ણવીને વર્ષા અડાલજા કહે છે, ‘... અને મને ને ઘનશ્યામભાઈને અમારું ‘સુખ’ મળી ગયું.’
એક સર્જક ભલે લાખો રૂપિયાના પુરસ્કાર કે રોયલ્ટી મેળવતો ન હોય, પણ જો તેની કૃતિ કોઈના જીવનને મૂળમાંથી સ્પર્શી શકે તો એ જ તેનું સુખ, તેની સાર્થકતા. વ્યક્તિએ-વ્યક્તિએ સુખની સમજ અને અનુભૂતિનું સ્વરૂપ જુદાં જુદાં હોવાનાં. સુરેશ દલાલે સંપાદિત કરેલું ‘મારું સુખ’ નામનું આ રૂપકડું પુસ્તક વાસ્તવમાં સુખનું શેડકાર્ડ છે. જુદાં જુદાં ક્ષેત્રોની ૭૨ વ્યક્તિઓએ પોતપોતાનાં કરેલી સંવેદનશીલ વાતોમાં સુખના એટલા બધાં રંગો અને વૈવિધ્ય ઉપસે છે કે વાચકને પોતાના સુખ સાથે મેચ થતો શેડ મળી જ રહે.
કાલિન્દી રાંદેરી લખે છેઃ ‘મનુષ્યસ્વભાવના છ શત્રુઓઃ કામ, ક્રોધ, લોભ, મોહ, મદ અને મત્સરને ટાળી શકાય તો સુખ જ સુખ છે.’ એમ તો આપણી એક કહેવત પણ કહે જ છે ને કે, પહેલું સુખ તે જાતે નર્યા, બીજું સુખ તે કોઠીએ જાર, ત્રીજું સુખ તે કહ્યાગરી નાર અને ચોથું સુખ તે ભોજનમાં કંસાર... શું જીવનનાં મહાન સત્યોની જેમ સુખનું સત્ય પણ આટલું સાદું છે? કદાચ, ના. ચંદ્રકાંત બક્ષીએ ‘હું, કોનારક શાહ...’ નવલકથામાં એક પાત્રના મોઢે શબ્દો મૂક્યા છેઃ ‘માણસે માત્ર પોતાનાં દુખની બાબતમાં પ્રામાણિક થયે ચાલતું નથી... પોતાના સુખની બાબતમાં પણ પ્રામાણિક થવું પડે છે...’
સુખનો ઝરો શું આપણી ભીતર જ કશેક છુપાયેલો હોય છે? ઈશા કુન્દનિકા કહે છે, ‘મારું સુખ...જે દુખની ઉપરવટ થઈને ટકી રહે છે. એમાં નિરંતરતા છે. એક કાયમી રહેલી લાગણી, ક્યાંક કશાક પરનો કદાચ વિશ્વાસ, કશીક શ્રદ્ધા, કશુંક. કશુંક શું તેની સમજ નથી પડતી, પણ કંઈક છે જે અંદર છે અને હંમેશાં રહે છે.’
ભગવતીકુમાર શર્મા માટે શબ્દવ્યાપાર જ ચરમ અને પરમ સુખાનુભૂતિનું માધ્યમ છે. મૂકેશ જોષી સરસ રહે છેઃ ક્યારેક મારી કવિતાના શબ્દો કોઈના હ્યદયને હળવા પવનની જેમ સ્પર્શે છે ત્યારે હું જ્યાં હોઉં ત્યાં સુખનો મિસ્ડ કોલ આવી જાય છે! અરુણા જાડેજા કાર્યશક્તિમાં સુખ જુએ છે. સુખ અને કર્મ આ બે વચ્ચે હંમેશાં ગાઢ સંબંધ રહ્યો છે. સતત કામમાં વ્યસ્ત રહેવું તે સુખની દિશા હોય છે કે પછી પલાયનવાદનું સરનામું? પ્રદીપ ખાંડવાળા પોતાની જાતને જ પ્રશ્ન પૂછે છે, ‘શું હું મેસોકિસ્ટ છું જે પોતાને દુખ આપી સુખનો અહેસાસ કરવાનો પ્રયત્ન કરતો રહે? કે શું હું નિરુત્સાહી છું જે કાર્યોમાં રત રહીને ડિપ્રેશનમાંથી છટકવાના ઉપાયો શોધતો ફરે?’ આનો જવાબ પોતાની ભીતરથી જ જડી આવે છે, ‘ના, આ કષ્ટોનો સ્ત્રોત છે કંઈ નવું કરવાનો, કંઈ નવું શીખવાનો આનંદ, પડકાર ઝીલવાનો આનંદ, સર્જન કરવાનો આનંદ...’
સર્જન પછીની નિરાંત ખરેખર સુખદાયક હોય છે. ભરત ઘેલાણી એટલે જ કહે છે ને કે, ‘મારા માટે ખરું સુખ એટલે ‘ચિત્રલેખા’નું કામ આટોપી લીધા પછી હું મારા એકાંતમાં એરકન્ડિશનની આછી હૂંફાળી ટાઢક વચ્ચે મારા ડબલ બેડ પર એકલો પથરાઈને મારું મનગમતું પુસ્તક વાંચતો હોઉં, પાછળ ફાઈવ પોઈન્ટ વન મ્યુઝિક સિસ્ટમ પર મારાં ગમતીલાં ગીત આછાં આછાં ગુંજતાં હોય અને ડબલ બેડના સાઈડ સાઈડ ટેબલ પર ચિલ્ડ બિયરનો ગ્લાસ હોય...’ ખરેખર, ભૌતિક સુવિધાઓની કિંમત ઓછી આંકવા જેવી નથી જ!
પ્રકૃતિના સાન્નિધ્ય અને સુખ વચ્ચે પાક્કી દોસ્તી છે. દીપક દોશી સુખ વિશે વિચારે એટલે તરત તેમના મનમાં મુંબઈનાં હ્યદય જેવું કેન્હેરીનું જંગલ ઊભું થાય. અઠવાડિયે એકાદ વાર અહીં આવીને ‘જીવન સુંઘી જવાનો’ તેમનો વર્ષોનો ક્રમ છે. ઉત્પલ ભાયાણી રોજ ચર્ચગેટથી અંધેરી પાછા ફરે ત્યારે લોકલ ટ્રેનમાં સાવ ફૂટબોર્ડની ધાર પર ઊભા રહે. મસ્તક ટ્રેનની સપાટીની બહાર હોય, અંદરનો કોલાહલ સતત કાને પડતો રહે અને આંખ સામેથી મુંબઈના ત્રસ્ત અને વ્યસ્ત મુંબઈનાં દશ્યો સડસડાટ પસાર થતાં જાય. ‘એટલે જે દેખાય છે એ સંભળાતું નથી અને જે સંભળાય છે એને જોતો નથી,’ ઉત્પલ ભાયાણી કહે છે, ‘આ રોજિંદો અનુભવ મારું અદકેરું સુખ છે.’ વેલ, સુખનું આ શહેરી સ્વરૂપ છે!
સુખના પરિઘમાં માત્ર ‘સ્વ’નો જ સમાવેશ થાય તે ક્યાં જરૂરી છે? કોઈ દુભાયેલી વ્યક્તિ, ખાસ કરીને સ્ત્રી જ્યારે પોતાના મનનો સંતાપ પન્ના નાયક પાસે શેર કરે, એમની સાથે વાતો કરીને એ વ્યકિતનું મન હળવું થાય ત્યારે એમને સુખ મળે છે. જયેશ ચિતલિયાને ફિલ બોસમન્સે લખેલું અને રમેશ પુરોહિતે અનુદિત કરેલું ‘સુખને એક અવસર તો આપો’ એટલું ગમી ગયું કે તેની સંખ્યાબંધ નકલો લઈને પ્રિયજનોને ભેટમાં આપવું એ તેમનું સુખ બની ગયું. ગમતાને ગુલાલ કરવામાં તેમને ભરપૂર સુખ મળે છે. જયેશ ચિતલિયા સુખની સરસ વ્યાખ્યા બાંધે છેઃ ‘સુખ મંઝિલ નથી, માર્ગ છે...’ સ્વજનો સાથે રસાયેલા સુખનું આગવું સૌંદર્ય છે. વિનોદ ભટ્ટની સુખદ ક્ષણો અણીશુદ્ધ દાદાગીરીમાં સમાયેલી છે. ‘એને માટે અલબત્ત, દાદાનું સ્ટેટસ મેળવવું પડે,’ તેઓ સ્મિતપૂર્વક લખે છે, ‘આ દાદાગીરી એ ભોગવવા જેવું સુખ છે.’
સંગીત દ્વારા પેદા થતા સુખનું મૂલ્ય તો પ્રકાશ મહેતા અને ડો. સિલાસ પટેલિયા જેવા સંગીતરસિયાઓ જ જાણે. ‘મારામાં રહેલી શક્યતાઓને મિત્રો અને વડીલોએ ઓળખી એ મારું મોટું સુખ,’ આટલું કહીને ગાયક-સંગીતકાર સુરેશ જોશી પછી ઉમેરે છે, ‘... તો પછી સુખ નામનો પદારથ એ સંગીતનું બીજું નામ તો નહીં હોય ને?’
પ્રજ્ઞા પૈની સુખની વ્યાખ્યા સાદી પણ સચોટ છેઃ ‘મારા મતે, સુખ એટલે ભૂતકાળની ભુલો અને ભવિષ્યની કપોળકલ્પિત મુશ્કેલીઓના વિચારોેને હડસેલી ડિલીટ કરી વર્તમાન ક્ષણ માણી લેવાની ક્ષમતા.’ રાધેશ્યામ શર્મા ટોટલ એક્સેપ્ટન્સ એટલે કે સમગ્રના સ્વીકારમાં સુખ જુએ છે, જ્યારે હરિભાઈ કોઠારીનું કહેવું છે કે, ‘પ્રભુની શરણાગતિ સમું સુખ જગતમાં બીજું એકેય નથી.’
આખા પુસ્તકમાં કદાચ સૌથી પારદર્શક કેફિયત કાજલ ઓઝા-વૈદ્યની છે. તેઓ લખે છે, ‘મને એવું સમજાયું છે કે સુખ એ તદ્દન અંગત લાગણી છે. સામેની વ્યક્તિને આપણા સુખ સાથે કોઈ સંબંઘ જ નથી... ઈર્ષ્યાનો પણ નહીં!’ આટલું કહીને તેઓ આખરે ઉમેરે છે, ‘હવે ‘મારું સુખ’ હું જે કરું છું તેમાં છે... જે ક્ષણે જ્યાં હોઉં છું ત્યાં જ હોય છે... હું જેને મળું છું તે સહુ મને સુખી કરે છે... જે જીવું છું એનું નામ ‘સુખ’ રાખતાં હવે મને આવડી ગયું છે.’
અપૂર્વ આશરે કરેલી ‘મારું સુખ’ પુસ્તકની સજાવટ ભારે કલ્પનાશીલ છે. પ્રત્યેક લેખકનો ટૂંકમાં પરિચય આવ્યો હોત તો સારું થાત. આ પુસ્તકમાં અંકિત થયેલાં સુખનાં સત્ત્વશીલ ગાનને કાન દઈને સાંભળવા જેવું છે. મનોહરસિંહજી જાડેજા ‘સુખ કે પછી આનંદ- એનાં ગાણાં ન ગવાય’ એવું કહેતા હોય તો પણ!
(મારું સુખ
સંપાદકઃ સુરેશ દલાલ
પ્રકાશકઃ ઈમેજ પબ્લિકેશન,
પ્રિન્સેસ સ્ટ્રીટ, મુંબઈ૧.
સેન્ચુરી બજાર, આંબાવાડી સર્કલ,અમદાવાદ૬.
ફોનઃ (૦૨૨) ૨૨૦૦૨૬૯૧, (૦૭૯) ૨૬૫૬ ૦૫૦૪
કિંમતઃ રૂ. ૫૦૦/
પૃષ્ઠ સંખ્યાઃ ૨૭૮)
૦૦૦૦
સ્લગઃ વાંચવા જેવું
ચંદ્રકાંત બક્ષીએ ‘હું, કોનારક શાહ...’ નવલકથામાં એક પાત્રના મોઢે શબ્દો મૂક્યા છેઃ ‘માણસે માત્ર પોતાનાં દુખની બાબતમાં પ્રામાણિક થયે ચાલતું નથી... પોતાના સુખની બાબતમાં પણ પ્રામાણિક થવું પડે છે...’
‘નવનીત સમર્પણ’ માસિકમાં વર્ષા અડાલજાની ‘ખરી પડેલો ટહુકો’ નવલકથા ધારાવાહિક સ્વરૂપે પ્રકાશિત થઈ રહી હતી. મેન્ટલી ચેલેન્જ્ડ સંતાન અને તેની મા વચ્ચેના નાજુક સંબંધની તેમાં વાત હતી. એક દિવસ તત્કાલીન તંત્રી ઘનશ્યામ દેસાઈએ લેખિકાને ફોન કર્યોઃ વર્ષબહેન, હમણાં ને હમણાં ઓફિસે આવો. બસ, આવો જ. વર્ષા અડાલજા લગભગ દોડતાં પહોંચ્યાં. તેમણે જોયું કે અમેરિકાથી આવેલાં એક ગુજરાતી મહિલા આ નવલકથાનું મિસ થઈ ગયેલું પ્રકરણ વાંચી રહ્યાં હતાં. તેમનો ખુદનો દીકરો મેન્ટલી ચેલેન્જ્ડ હતો અને તેઓ વાસ્તવમાં નવલકથાની નાયિકા જેવું જીવન જીવતાં હતાં. વર્ષાબહેનને મળતાં જ મહિલા તેમને ભેટી પડ્યાં. કહેઃ તમારી વાર્તા વાંચીને મને મારા જીવનમાં સમાધાન મળ્યું. સમાજ સામે તમે આવાં બાળકો અને તેમના સ્વજનોની કથાવ્યથાને ફોકસમાં મૂકી આપી. થેન્ક્સ. આટલો કિસ્સો વર્ણવીને વર્ષા અડાલજા કહે છે, ‘... અને મને ને ઘનશ્યામભાઈને અમારું ‘સુખ’ મળી ગયું.’
એક સર્જક ભલે લાખો રૂપિયાના પુરસ્કાર કે રોયલ્ટી મેળવતો ન હોય, પણ જો તેની કૃતિ કોઈના જીવનને મૂળમાંથી સ્પર્શી શકે તો એ જ તેનું સુખ, તેની સાર્થકતા. વ્યક્તિએ-વ્યક્તિએ સુખની સમજ અને અનુભૂતિનું સ્વરૂપ જુદાં જુદાં હોવાનાં. સુરેશ દલાલે સંપાદિત કરેલું ‘મારું સુખ’ નામનું આ રૂપકડું પુસ્તક વાસ્તવમાં સુખનું શેડકાર્ડ છે. જુદાં જુદાં ક્ષેત્રોની ૭૨ વ્યક્તિઓએ પોતપોતાનાં કરેલી સંવેદનશીલ વાતોમાં સુખના એટલા બધાં રંગો અને વૈવિધ્ય ઉપસે છે કે વાચકને પોતાના સુખ સાથે મેચ થતો શેડ મળી જ રહે.
કાલિન્દી રાંદેરી લખે છેઃ ‘મનુષ્યસ્વભાવના છ શત્રુઓઃ કામ, ક્રોધ, લોભ, મોહ, મદ અને મત્સરને ટાળી શકાય તો સુખ જ સુખ છે.’ એમ તો આપણી એક કહેવત પણ કહે જ છે ને કે, પહેલું સુખ તે જાતે નર્યા, બીજું સુખ તે કોઠીએ જાર, ત્રીજું સુખ તે કહ્યાગરી નાર અને ચોથું સુખ તે ભોજનમાં કંસાર... શું જીવનનાં મહાન સત્યોની જેમ સુખનું સત્ય પણ આટલું સાદું છે? કદાચ, ના. ચંદ્રકાંત બક્ષીએ ‘હું, કોનારક શાહ...’ નવલકથામાં એક પાત્રના મોઢે શબ્દો મૂક્યા છેઃ ‘માણસે માત્ર પોતાનાં દુખની બાબતમાં પ્રામાણિક થયે ચાલતું નથી... પોતાના સુખની બાબતમાં પણ પ્રામાણિક થવું પડે છે...’
સુખનો ઝરો શું આપણી ભીતર જ કશેક છુપાયેલો હોય છે? ઈશા કુન્દનિકા કહે છે, ‘મારું સુખ...જે દુખની ઉપરવટ થઈને ટકી રહે છે. એમાં નિરંતરતા છે. એક કાયમી રહેલી લાગણી, ક્યાંક કશાક પરનો કદાચ વિશ્વાસ, કશીક શ્રદ્ધા, કશુંક. કશુંક શું તેની સમજ નથી પડતી, પણ કંઈક છે જે અંદર છે અને હંમેશાં રહે છે.’
ભગવતીકુમાર શર્મા માટે શબ્દવ્યાપાર જ ચરમ અને પરમ સુખાનુભૂતિનું માધ્યમ છે. મૂકેશ જોષી સરસ રહે છેઃ ક્યારેક મારી કવિતાના શબ્દો કોઈના હ્યદયને હળવા પવનની જેમ સ્પર્શે છે ત્યારે હું જ્યાં હોઉં ત્યાં સુખનો મિસ્ડ કોલ આવી જાય છે! અરુણા જાડેજા કાર્યશક્તિમાં સુખ જુએ છે. સુખ અને કર્મ આ બે વચ્ચે હંમેશાં ગાઢ સંબંધ રહ્યો છે. સતત કામમાં વ્યસ્ત રહેવું તે સુખની દિશા હોય છે કે પછી પલાયનવાદનું સરનામું? પ્રદીપ ખાંડવાળા પોતાની જાતને જ પ્રશ્ન પૂછે છે, ‘શું હું મેસોકિસ્ટ છું જે પોતાને દુખ આપી સુખનો અહેસાસ કરવાનો પ્રયત્ન કરતો રહે? કે શું હું નિરુત્સાહી છું જે કાર્યોમાં રત રહીને ડિપ્રેશનમાંથી છટકવાના ઉપાયો શોધતો ફરે?’ આનો જવાબ પોતાની ભીતરથી જ જડી આવે છે, ‘ના, આ કષ્ટોનો સ્ત્રોત છે કંઈ નવું કરવાનો, કંઈ નવું શીખવાનો આનંદ, પડકાર ઝીલવાનો આનંદ, સર્જન કરવાનો આનંદ...’
સર્જન પછીની નિરાંત ખરેખર સુખદાયક હોય છે. ભરત ઘેલાણી એટલે જ કહે છે ને કે, ‘મારા માટે ખરું સુખ એટલે ‘ચિત્રલેખા’નું કામ આટોપી લીધા પછી હું મારા એકાંતમાં એરકન્ડિશનની આછી હૂંફાળી ટાઢક વચ્ચે મારા ડબલ બેડ પર એકલો પથરાઈને મારું મનગમતું પુસ્તક વાંચતો હોઉં, પાછળ ફાઈવ પોઈન્ટ વન મ્યુઝિક સિસ્ટમ પર મારાં ગમતીલાં ગીત આછાં આછાં ગુંજતાં હોય અને ડબલ બેડના સાઈડ સાઈડ ટેબલ પર ચિલ્ડ બિયરનો ગ્લાસ હોય...’ ખરેખર, ભૌતિક સુવિધાઓની કિંમત ઓછી આંકવા જેવી નથી જ!
પ્રકૃતિના સાન્નિધ્ય અને સુખ વચ્ચે પાક્કી દોસ્તી છે. દીપક દોશી સુખ વિશે વિચારે એટલે તરત તેમના મનમાં મુંબઈનાં હ્યદય જેવું કેન્હેરીનું જંગલ ઊભું થાય. અઠવાડિયે એકાદ વાર અહીં આવીને ‘જીવન સુંઘી જવાનો’ તેમનો વર્ષોનો ક્રમ છે. ઉત્પલ ભાયાણી રોજ ચર્ચગેટથી અંધેરી પાછા ફરે ત્યારે લોકલ ટ્રેનમાં સાવ ફૂટબોર્ડની ધાર પર ઊભા રહે. મસ્તક ટ્રેનની સપાટીની બહાર હોય, અંદરનો કોલાહલ સતત કાને પડતો રહે અને આંખ સામેથી મુંબઈના ત્રસ્ત અને વ્યસ્ત મુંબઈનાં દશ્યો સડસડાટ પસાર થતાં જાય. ‘એટલે જે દેખાય છે એ સંભળાતું નથી અને જે સંભળાય છે એને જોતો નથી,’ ઉત્પલ ભાયાણી કહે છે, ‘આ રોજિંદો અનુભવ મારું અદકેરું સુખ છે.’ વેલ, સુખનું આ શહેરી સ્વરૂપ છે!
સુખના પરિઘમાં માત્ર ‘સ્વ’નો જ સમાવેશ થાય તે ક્યાં જરૂરી છે? કોઈ દુભાયેલી વ્યક્તિ, ખાસ કરીને સ્ત્રી જ્યારે પોતાના મનનો સંતાપ પન્ના નાયક પાસે શેર કરે, એમની સાથે વાતો કરીને એ વ્યકિતનું મન હળવું થાય ત્યારે એમને સુખ મળે છે. જયેશ ચિતલિયાને ફિલ બોસમન્સે લખેલું અને રમેશ પુરોહિતે અનુદિત કરેલું ‘સુખને એક અવસર તો આપો’ એટલું ગમી ગયું કે તેની સંખ્યાબંધ નકલો લઈને પ્રિયજનોને ભેટમાં આપવું એ તેમનું સુખ બની ગયું. ગમતાને ગુલાલ કરવામાં તેમને ભરપૂર સુખ મળે છે. જયેશ ચિતલિયા સુખની સરસ વ્યાખ્યા બાંધે છેઃ ‘સુખ મંઝિલ નથી, માર્ગ છે...’ સ્વજનો સાથે રસાયેલા સુખનું આગવું સૌંદર્ય છે. વિનોદ ભટ્ટની સુખદ ક્ષણો અણીશુદ્ધ દાદાગીરીમાં સમાયેલી છે. ‘એને માટે અલબત્ત, દાદાનું સ્ટેટસ મેળવવું પડે,’ તેઓ સ્મિતપૂર્વક લખે છે, ‘આ દાદાગીરી એ ભોગવવા જેવું સુખ છે.’
સંગીત દ્વારા પેદા થતા સુખનું મૂલ્ય તો પ્રકાશ મહેતા અને ડો. સિલાસ પટેલિયા જેવા સંગીતરસિયાઓ જ જાણે. ‘મારામાં રહેલી શક્યતાઓને મિત્રો અને વડીલોએ ઓળખી એ મારું મોટું સુખ,’ આટલું કહીને ગાયક-સંગીતકાર સુરેશ જોશી પછી ઉમેરે છે, ‘... તો પછી સુખ નામનો પદારથ એ સંગીતનું બીજું નામ તો નહીં હોય ને?’
પ્રજ્ઞા પૈની સુખની વ્યાખ્યા સાદી પણ સચોટ છેઃ ‘મારા મતે, સુખ એટલે ભૂતકાળની ભુલો અને ભવિષ્યની કપોળકલ્પિત મુશ્કેલીઓના વિચારોેને હડસેલી ડિલીટ કરી વર્તમાન ક્ષણ માણી લેવાની ક્ષમતા.’ રાધેશ્યામ શર્મા ટોટલ એક્સેપ્ટન્સ એટલે કે સમગ્રના સ્વીકારમાં સુખ જુએ છે, જ્યારે હરિભાઈ કોઠારીનું કહેવું છે કે, ‘પ્રભુની શરણાગતિ સમું સુખ જગતમાં બીજું એકેય નથી.’
આખા પુસ્તકમાં કદાચ સૌથી પારદર્શક કેફિયત કાજલ ઓઝા-વૈદ્યની છે. તેઓ લખે છે, ‘મને એવું સમજાયું છે કે સુખ એ તદ્દન અંગત લાગણી છે. સામેની વ્યક્તિને આપણા સુખ સાથે કોઈ સંબંઘ જ નથી... ઈર્ષ્યાનો પણ નહીં!’ આટલું કહીને તેઓ આખરે ઉમેરે છે, ‘હવે ‘મારું સુખ’ હું જે કરું છું તેમાં છે... જે ક્ષણે જ્યાં હોઉં છું ત્યાં જ હોય છે... હું જેને મળું છું તે સહુ મને સુખી કરે છે... જે જીવું છું એનું નામ ‘સુખ’ રાખતાં હવે મને આવડી ગયું છે.’
અપૂર્વ આશરે કરેલી ‘મારું સુખ’ પુસ્તકની સજાવટ ભારે કલ્પનાશીલ છે. પ્રત્યેક લેખકનો ટૂંકમાં પરિચય આવ્યો હોત તો સારું થાત. આ પુસ્તકમાં અંકિત થયેલાં સુખનાં સત્ત્વશીલ ગાનને કાન દઈને સાંભળવા જેવું છે. મનોહરસિંહજી જાડેજા ‘સુખ કે પછી આનંદ- એનાં ગાણાં ન ગવાય’ એવું કહેતા હોય તો પણ!
(મારું સુખ
સંપાદકઃ સુરેશ દલાલ
પ્રકાશકઃ ઈમેજ પબ્લિકેશન,
પ્રિન્સેસ સ્ટ્રીટ, મુંબઈ૧.
સેન્ચુરી બજાર, આંબાવાડી સર્કલ,અમદાવાદ૬.
ફોનઃ (૦૨૨) ૨૨૦૦૨૬૯૧, (૦૭૯) ૨૬૫૬ ૦૫૦૪
કિંમતઃ રૂ. ૫૦૦/
પૃષ્ઠ સંખ્યાઃ ૨૭૮)
૦૦૦૦
Subscribe to:
Posts (Atom)























