પોળપુરાણ

 ચિત્રલેખા  અંક તા. ૧૪ મે ૨૦૧૨ 


કોલમઃ વાંચવા જેવું 

                                                                                         
‘વોટ ઈઝ ખાડિયા?’

આ સવાલ ૧૯૪૨ની હિંદ છોડો ચળવળના દિવસોમાં બ્રિટીશ પાર્લામેન્ટમાં પૂછાયો હતો. વિચાર કરો કે બ્રિટીશ શાસકો સુધ્ધાંએ જેની નોંધ લેવી પડે એવો અમદાવાદનો આ વિસ્તાર એ અરસામાં કેવો ગાજ્યો હશે. વાસ્તવમાં માત્ર ખાડિયા જ નહીં, અમદાવાદના આખા પોળ વિસ્તારની રચના અને તાસીર જ એવાં છે કે આ પ્રકારના માહોલમાં એ ‘ન્યુઝમેકર’ બન્યા વગર ન રહે. સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં અમદાવાદની પોળોનું બુદ્ધિધન અને યુવાધન અગ્રેસર રહ્યું હતું. અંગ્રેજોએ બંગાળના ભાગલા પાડ્યા ત્યારે ૬૦ બંગાળી વિદ્યાર્થી ખાડિયાની ધોબીની પોળમાં રહ્યા હતા. આ વિદ્યાર્થીઓ ખરેખર તો ક્રાંતિકારી હતા. ખેર, આક્રમકતા અને ઝનૂન તો પોળનો એક રંગ થયો. આજનાં પુસ્તકમાં અમદાવાદના પોળકલ્ચરનું આખેઆખું શેડકાર્ડ પેશ થયું છે.

પોળ વચ્ચે પોળ થઈને ગૂંથાતી આ પોળો
એકસરખી લાગે બધ્ધી જોઈ આંખો ચોળો

લેખિકાએ પુસ્તકમાં દિનેશ ડોંગરે લિખિત કવિતાની આ પંક્તિ ટાંકી છે જે પોળોની જટિલ ભૂગોળને આબાદ વ્યક્ત કરે છે. સાંકડા રસ્તા, અસંખ્ય પોળ, પોળમાં બીજી પોળ, પોળમાં ખાંચો એટલે કે ખડકી, ખડકીથી ગલી અને ગલીકૂંચી પછી રસ્તો! આ ભુલભુલામણી એવી તો કમાલની છે કે ભલભલો તીસમારખાં એમાં ભુલો પડી શકે! અમુક ઘર તો એવાં છે કે એનાં બારણાં ત્રણ-ત્રણ પોળમાં પડે છે. પ્રસ્તાવનામાં વિનોદ ભટ્ટે એક સરસ વાત નોંધી છે. રાયપુરમાં પખાલીની પોળ અને લાંબા પાડાની પોળ પાસેપાસે છે. શહેરમાં રમખાણો થાય ત્યારે લાંબા પાડાની પોળના છોકરા તોફાન કરે અને પોલીસના હાથનો માર પખાલીની પોળના છોકરાઓએ ખાવો પડે. ‘પાડાના વાંકે પખાલીને ડામ’ કહેવત આ રીતે પડી છે!

પોળ શબ્દ સંસ્કૃત ‘પ્રતોલી’ પરથી ઉતરી આવ્યો છે. સોલંકીયુગમાં પોળ ‘પાડા’ તરીકે ઓળખાતી. વર્લ્ડ હેરિટેજ સિટીનો દરજ્જો પામેલાં ભારતના એકમાત્ર શહેર અમદાવાદનો ઐતિહાસિક વારસો આ પોળોમાં સરસ રીતે સચવાયો છે. પોળ છેક મોગલકાળમાંય અસ્તિત્ત્વ ધરાવતી હતી. અમદાવાદના ૬૦૦ વર્ષના ઈતિહાસ દરમિયાન કેટલીય પોળ બંધાઈ અને કેટલીય નષ્ટ પામી. તેમ છતાં આજેય ૬૦૦થી વધારે પોળમાં આશરે ૬૦ હજાર જેટલાં મકાન એકમેકના ખભે હાથ મૂકીને ખુમારીથી ઊભાં છે.

લેખિકાએ પોળમાં પરિભ્રમણ અહીંની જીવનશૈલીને નજીકથી નિહાળી છે અને ખૂબ બધું રિસર્ચ કરીને કંઈકેટલીય રસપ્રદ માહિતી એકઠી કરી છે. પોળની બાંધણીમાં બે પ્રકાર જોવા મળે દુકાનો સહિતનાં મકાનોવાળી પોળ અને માત્ર રહેઠાણવાળી પોળ. જૂનાં બાંધકામમાં જમીનથી ઉપર ઓટલો અને ઓટલા ઉપર મકાન બાંધવામાં આવતું. ઘરની વચ્ચોવચ્ચ ચોક હોય. હવેલી જેવાં દેખાતાં મકાન વધુ મોટાં હોય. તેમાં સુંદર મજાની કોતરણી અને કાષ્ઠકલાના નમૂના જોવા મળે. લાકડાંની ફ્રેમવર્કને કારણે આ મકાન ધરતીકંપના આંચકા વધારે તાકાતથી ઝીલી શકે છે. તેથી જ ૨૦૦૧માં ગુજરાતમાં આવેલા વિનાશક ભૂકંપમાં પોળનાં મકાનોને ઓછ  નુક્સાન થયું હતું. ચબૂતરા યા તો પરબડી પણ પોળની આર્કિટેક્ચરનો મહત્ત્વનો હિસ્સો છે.

કેટલીક હવેલીમાં ચોરદરવાજા ઉપરાંત ગુપ્ત ભોંયરાં પણ જોવા મળે. જેમકે, ધોબીની પોળમાં ‘વારસો’ નામની હવેલીમાં એક ભોંયરું છે, જે છેક ભદ્રના કિલ્લા તરફ બહાર નીકળે છે! આ ભોયરું માણસ ઘોડા પર સવાર થઈને આરામથી પસાર થઈ શકે એટલું પહોળું છે. જૂના જમાનામાં આવાં ભોંયરાંનો ઉપયોગ ગુપ્ત સંદેશાની આપલે કરવા માટે થતો. સાંકડી શેરીમાં સ્થાપત્યકલાના ઉત્તમ નમૂના જેવી દોઢસો વર્ષ જૂની દીવાનજીની હવેલી છે. એમાં ૨૦ ઓરડા ઉપરાંત અન્ડરગ્રાઉન્ડ સ્વિમિંગ પુલ પણ છે!

પોળ કલ્ચર ગરીબ અને તવંગરને એક જ સ્તર પર ખેંચી આવવાની તાકાત હંમેશા હતી. જે પોળમાં મિલમાલિક રહેતો હોય એ જ પોળમાં એ મિલનો મજૂર પણ રહેતા હોય. પોળનાં નામોની પાછી અલગ જ મજા છે. અમુક નામ જ્ઞાતિવાચક છે (દરજીનો ખાંચો, માળીની પોળ, હજામની પોળ, પટેલની ખડકી), અમુક નામ વ્યક્તિવાચક છે (ગાલા ગાંધીની પોળ, અબુ ભટ્ટનો ખાંચો, મહોમદ જમાદારની ગલી, ભાભા પારસનાથનો ખાંચો), અમુક નામ દેવદેવીવાચક છે (શ્રીરામજીની શેરી, લક્ષ્મીનારાયણની પોળ, પંચમુખી હનુમાનનું ડહેલું) તો અમુક  પશુપંખીવાચક છે પોળ, દેડકા પોળ, ચામાચીડિયાની પોળ, ખિસકોલા પોળ, વાઘણ પોળ, બકરી પોળ)!

અખા ભગત અને કવિ દલપતરામ સહિત કેટલાય જાણીતા કવિ, સંતમહાત્મા, ઉદ્યોગપતિ, કલાકાર અને ક્રાંતિકારી જે ગલીઓમાં જીવન વીતાવી ચૂક્યા છે એ પોળો હવે તૂટવા લાગી છે. પરિવર્તન એ સમયનો નિયમ છે. પોળ પણ એમાંથી શી રીતે બાકાત રહે? માંડવીની પોળ વાસણબજારમાં તબદીલ થઈ ગઈ છે, પાદશાહની પોળમાં હવે કાપડબજાર ધમધમે છે, તો રાયપુર ચકલામાં વસ્ત્રભંડારો થઈ ગયા છે. એવા કેટલાય અમદાવાદીઓ છે જે પોળ છોડીને નવા અમદાવાદનાં રેસિડેન્શિયલ કોમ્પલેક્સીસમાં શિફ્ટ થાય તો છે, પણ પછી થોડા જ સમયમાં પોળ કલ્ચરને તીવ્રતાથી મિસ કરવા લાગે છે.


‘અમદાવાદની પોળમાં’ એક પરફેક્ટ કોફી-ટેબલ બુક છે. શ્રેષ્ઠ પ્રોડક્શન વેલ્યુ, અફલાતૂન ક્વોલિટી ધરાવતા ચિક્કાર ફોટોગ્રાફ્સ, માપસરનું લખાણ અને અફકોર્સ, ઊંચી કિંમત. પુસ્તકમાં ખાડિયા, કાળુપુર, દરિયાપુર, શાહપુર, જમાલપુર અને રાયખડની પોળોની સંપૂર્ણ સૂચિ  ઉપરાંત પોળનાં મકાનોનાં નક્શા તેમજ રેખાંકન પણ છે, જે લેખિકાની સજ્જતાનો પૂરાવો છે. લેખિકાની ભાષા સરળ છે, જે વધારે સફાઈદાર હોઈ શકી હોત. આપણી ભાષામાં કોફીટેબલ બુક્સ ઓછી બને છે ત્યારે ‘અમદાવાદની પોળમાં’ને ઉમળકાભેર વધાવી લેવા જેવું છે.                                                          0 0 0

અમદાવાદની પોળમાં 
લેખિકાઃ રિદ્ધિ પટેલ
 પ્રકાશકઃ ઓમ પબ્લિકેશન,  અમદાવાદ - ૬
વિક્રેતાઃ  નવભારત સાહિત્ય મંદિર, અમદાવાદ૧
ફોનઃ (૦૭૯) ૨૨૧૩ ૯૨૫૩, ૨૨૧૩ ૨૯૨૧
કિંમતઃ  રૂ. ૧૨૦૦ /
પૃષ્ઠઃ ૧૨૮

                                                               

પાવરફુલ પરિણીતી

 દિવ્ય ભાસ્કર - રવિવાર પૂર્તિ  - ૨0 મે ૨૦૧૨

સ્લગઃ મલ્ટિપ્લેક્સ

સુપર ટેલેન્ટેડ પરિણીતી ચોપડાની ગાડી ધારી દિશામાં અને ધારી ગતિએ ચાલતી રહી તો એ કઝિન પ્રિયંકાને જ નહીં, પણ ઈન્ડસ્ટ્રીની કેટલીય જુનિયર-સિનિયર હિરોઈનોને ભારે પડવાની છે! 

એ ક્રોધે ભરાઈને ડોળા તગતગાવે છે ત્યારે આપણને થાય કે સામેનો માણસ એની આંખોની અગ્નિથી ત્યાં ને ત્યાં સળગી જશે. એ ચાગલી થઈને માબાપ સામે જીદ કરે ત્યારે આપણને થાય કે અંકલઆન્ટી અબ ઘડીએ પીગળી જશે. એ પ્રેમનાં ગીત ગાય ત્યારે એના ચહેરા પરની મુગ્ધતા જોવા જેવી હોય. સંબંધમાં ફટકો પડે ત્યારે એની સાથે સાથે દર્શકને પણ ફીલ થાય. છેલ્લે કયા નવા નિશાળીયાએ અભિનય દ્વારા લાગણીઓનું આટલું અસરકારક પ્રદર્શન કર્યુ હતું? 

યેસ, અ સ્ટાર ઈઝ બોર્ન! વાત થઈ રહી છે પરિણીતી ચોપડાની. ટેલેન્ટના તોપગોળા જેવી પરિણીતીના લાગલગાટ બીજા ધમાકાથી ફિલ્મ ઈન્ડસ્ટ્રીમાં તરંગો ફેલાઈ ગયા છે. પરિણીતીએ પહેલો ધડાકો કર્યો હતો પોતાની પહેલી જ ફિલ્મ ‘લેડીઝ વર્સસ વિકી બહલ’થી. ૨૦૧૧માં રિલીઝ થયેલી ‘લેડીઝ...’માં પરિણીતી મેઈન હિરોઈન નહોતી, તો પણ. રણવીર સિંહની એ બીજી ફિલ્મ હતી એટલે સૌને એ જાણવાની તાલાવેલી હતી કે જોઈએ તો ખરા, ‘બેન્ડ બાજા બારાત’ પછી ભાઈસાહેબ આ વખતે કેવુંક ઉકાળે છે. એની સામે હિરોઈન હતી અનુષ્કા શર્મા. લટકામાં સપોર્ટિંગ આર્ટિસ્ટ જેવી બીજી ત્રણ લેડીઝ હતી. પરિણીતી એમાંની એક. મજાની વાત એ થઈ કે ઓડિયન્સને આખી ફિલ્મમાંથી પરિણીતી સૌથી વધારે યાદ રહી. બીજા બધા એક બાજુ ધકેલાઈ ગયા. પરિણીતી પર બેસ્ટ ન્યુકમર (ફિમેલ) માટેના લગભગ તમામ ફિલ્મી અવોડર્ઝનો વરસાદ વરસી ગયો.

એ પછી ગયા અઠવાડિયે ‘ઈશકઝાદે’ રિલીઝ થઈ. એમાં પરિણીતી મુખ્ય નાયિકા છે. યશરાજ જેવું બેનર હોય અને અર્જુન બોની કપૂર જેવો બ્રાન્ડ ન્યુ હીરો આ ફિલ્મથી લોન્ચ થવાનો હોય એટલે દેખીતી રીતે જ ઓડિયન્સના મનમાં થોડી ચટપટી હોવાની.  વેલ, ફિલ્મ ધારી હતી એવી દમદાર તો સાબિત ન થઈ પણ, અગેન, પરિણીતી મેદાન મારી ગઈ. કોઈને અર્જુન ગમ્યો, કોઈને ન ગમ્યો, કોઈને એ કાચો લાગ્યો તો કોઈને પ્રોમિસિંગ લાગ્યો, પણ એક વાતે સૂંપર્ણપણે એકમતી સધાઈઃ ‘ઈશકઝાદે’નો સૌથી મોટો પ્લસ પોઈન્ટ છે પરિણીતીનો જાનદાર અભિનય. પરિણીતી ચોપરા એક લાંબા રેસની ઘોડી છે અને બોલીવૂડમાં તે બહુ લાંબી ઈનિંગ્સ ખેલવાની છે એ બાબતમાં હવે કોઈને શંકા રહી નથી.

પરિણીતી ચોપડા અને પ્રિયંકા ચોપડાના પપ્પા સગા ભાઈ થાય એ હવે બધા જાણે છે. પરિણીતીએ ગઈ બારમી મેએ ચોવીસ વર્ષ પૂરાં કર્યાં. એ હરિયાણાના અંબાલા શહેરમાં મોટી થઈ છે. ભણવામાં એ બ્રાઈટ હતી. બારમું કર્યાં પછી આગળ ભણવા એ ઇંગ્લેન્ડ ગઈ. માન્ચેસ્ટર બિઝનેસ સ્કૂલમાંથી ફાયનાન્સ અને ઈકોનોમિક્સમાં ડિગ્રાી મેળવી. ઈન્ડિયા પાછી આવીને એ યશરાજ કંપનીમાં માર્કેટિંગ મેનેજર તરીકે જોબ કરવા લાગી. એ વખતે ‘બેન્ડ બાજા બારાત’નું શૂટિંગ ચાલતું હતું અને અનુષ્કા શર્માનું ખાતું પરિણીતીને સોંપવામાં આવ્યું. અનુષ્કા એના રંગઢંગ પરથી સમજી ગઈ હતી કે આ છોકરી કંઈ માર્કેટિંગફાર્કેટિંગમાં ઝાઝું ખેંચે એવી નથી. એ પરિણીતીની ટાંગ ખેંચ્યાં કરતીઃ એ નૌટંકી! માર્કેટિંગનું નાટક શું કામ કરે છે? તું હિરોઈન જ બનવાની છે, મને ખબર છે! પરિણતી આંખો પહોળી કરીને કહેતીઃ શટ અપ! હંુ તારી મેનેજર છું. મારી સાથે આ રીતે વાત ન કર!

અનુષ્કા સાચી હતી. ‘લેડીઝ વર્સસ રિકી બહલ’માં અનુષ્કા અને પરિણીતી બન્નેને કાસ્ટ કરવામાં આવી. પરિણીતી એક મુલાકાતમાં કહે છે, ‘મેં તો ક્યારેય વિચાર્યુર્ં પણ નહોતું કે મોટી થઈને હું એક્ટ્રેસ બનીશ (ઈન્ડસ્ટ્રીમાં આવું બોલવાની જૂની ફેશન છે). સ્કૂલ કોલેજમાં મને ક્યારેય એક્ટિંગ કરવામાં રસ પડ્યો નહોતો. મને હંમેશા થતું કે એક્ટર લોકોએ તો ખાલી ડિઝાઈનર કપડાં પહેરવાનો હોય, મેકઅપ ચોપડીને રૂપાળા દેખાવાનું હોય અને કેમેરા સામે ચારપાંચ લાઈનો બોલીને બેસી જવાનું હોય, બસ. એક્ટિંંગને બુદ્ધિ અને મહેનત સાથે શું લાગેવળગે? (લો બોલો, કઝિન પ્રિયંકા ચોપડા ઓલરેડી મોટી સ્ટાર બની ગઈ હતી તોય પરિણીતીને આવું લાગતું હતું!) પણ એ તો હું યશરાજમાં માર્કેટિંગ મેનેજર તરીકે જોઈન થઈ અને ફિલ્મમેકિંગની વિધિ નજીકથી જોઈ ત્યારે મને સમજાયું કે બોસ, એક્ટર બનવું એ ખાવાના ખેલ નથી.’

પ્રિયંકા અને પરિણીતીને એકબીજા સાથે સારંુ બને છે. કમસે કમ જાહેરમાં તો ખરું જ. બેય જણીયું જે રીતે ટિ્વટર પર એકબીજાને પાનો ચડાવતા મેસેજ મોકલીને ભગિનીપ્રેમનું પ્રદર્શન કરતી રહે છે એ જોઈને ઘણા વાંકદેખા કહેતા હોય છે કે આ તો બધો દેખાડો છે. હકીકતમાં એમને ઊભંુ બનતું નથી. કોઈ આવું કહે એટલે પરિણીતીની કમાન છટકે છે, ‘હું શું કામ પ્રેમનું નાટક કરું? પ્રિયંકા મારી કઝિન છે અને મને એના માટે ખરેખર લાગણી છે. કોઈ પણ નોર્મલ પિતરાઈ બહેનો વચ્ચે હોય એવો અમારો સંબંધ છે. સ્વભાવે અમે બેય સાવ સરખી છીએ. હું એના સેન્ડલ એને પૂછ્યા વિના ઉપાડી જાઉં તો એ કંઈ નહીં બોલે, પણ મેં જો મિડીયા સામે કંઈક ભાંગરો વાટ્યો હોય તો એ મને તતડાવી નાખશે! પ્રિયંકા બરાબર જાણતી હોય છે કે અમુક સિચ્યુએશનમાં કે અમુક લોકો સાથે હું કેવી રીતે વર્તીશ. એ મને હંમેશા સાચી સલાહ આપે છે. નવી ફિલ્મ સાઈન કરતાં પહેલાં હું એની સાથે ચર્ચા જરૂર કરું છું.’

Sweet siblings: Priyanka Chopra and Parineeti Chopra

પરિણીતીની બે નવી ફિલ્મો આવી રહી છે. એકના ડિરેક્ટર છે ‘બેન્ડ બાજા બારાત’ ફેમ મનીશ શર્મા (ફિલ્મનું ટાઈટલ સંભવતઃ ‘એક વેનિલા દો પરાઠે’ છે) અને બીજી ‘પરિણીતા’વાળા પ્રદીપ સરકારની ફિલ્મ. મનીશ શર્માવાળી ફિલ્મમાં પરિણીતીનો હીરો બીજો કોઈ નહીં ને પ્રિયંકાનો એક્સ બોયફ્રેન્ડ શાહિદ કપૂર છે.

પ્રિયંકા સુપર ગ્લેમરસ છે. પરિણીતી પાસે મોટી બહેન જેવું ગ્લેમર નથી. સહેજ જાડુડીપાડુડી પરિણીતી જોકે મીઠડી અને ક્યુટ તો દેખાય જ છે. એ જો સહેજ વજન ઘટાડે તો એના માટે ગ્લેમરસ અવતાર ધારણ કરવો રમતવાત છે. પ્રિયંકા ઈન્ડસ્ટ્રીમાં હમણાં દાયકો પૂરો કરશે, જ્યારે પરિણીતીએ હજુ બે જ ફિલ્મો કરી છે. આમ છતાંય એક વાત લગભગ સ્પષ્ટ થઈ ગઈ છે કે પ્રિયંકા કરતાં  પરિણીતી ઘણી વધારે દમદાર એક્ટ્રેસ છે. પ્રિયંકાને ઘરઆંગણે તીવ્ર સ્પર્ધા ઊભી થઈ છે. જો પરિણીતીની ગાડી ધારી દિશામાં અને ધારી ગતિએ ચાલતી રહી તો એ એકલી પ્રિયંકાને જ નહીં, પણ અનુષ્કાઓ અને કરીનાઓ સહિત ઢગલાબંધ હિરોઈનોને ભારે પડે એમ છે!

શો-સ્ટોપર

રામગોપાલ વર્માએ મને અનેક પડકારજનક ભુમિકાઓ આપી છે (સરકાર, નિઃશબ્દ, રામગોપાલ વર્મા કી આગ) અને એ ભજવવાની મને બહુ જ મજા આવી છે. એ ફિલ્મો વખણાઈ કે નહીં કે એણે તોતિંગ બિઝનેસ કર્યો કે નહીં તે તદ્દન જુદી વાત છે.

-  અમિતાભ બચ્ચન 

ખબર અબ તક

   દિવ્ય ભાસ્કર - રવિવાર પૂર્તિ -  ૧૩ મે ૨૦૧૨

સ્લગઃ મલ્ટિપ્લેક્સ

સ્ટાર ન્યુઝ ચેનલનું નામ બદલાઈને શા માટે એબીપી ન્યુઝ થઈ જવાનું છે? ઈમેજિન ટીવી ચેનલ કેમ અણધારી બંધ થઈ ગઈ? ટીવી ચેનલોની દુનિયામાં ઘણી ઉથલપાથલ થઈ રહી છે...

ન્યુઝ ચેનલ પર આજકાલ એક ઈનહાઉસ એડ પ્રસારિત થાય છે. બે આદમીઓ વાતો કરી રહ્યા છે. એક જણો ખરખરો કરતો હોય એમ બોલે છે, ‘આ મારા બેટા ‘સનસની’વાળા... આટલા વર્ષોથી શો જોઉં છું.... મારો દીકરો આખો દી’ એના એન્કરની નકલ કરતો હોય છે... આવો હાઈક્લાસ કાર્યક્રમ... આ આખેઆખો શો સ્ટાર ન્યુઝ ચેનલ પરથી બીજી ચેનલ પર જતો રહેવાનો છે, બોલો! આવું તે કંઈ હોતું હશે?’ બન્નેની વાત સાંભળી રહેલો ત્રીજો માણસ ટમકું મૂકે છેઃ ‘ભાઈસા’બ, ‘સનસની’ શો ક્યાંય જવાનો નથી. એ ત્યાંનો ત્યાં જ છે. ફક્ત ચેનલનું નામ બદલાઈ ગયું છે. સ્ટાર ન્યુઝ ચેનલ પહેલી જૂનથી એબીપી ન્યુઝ તરીકે ઓળખાશે, એટલું જ!’

સ્ટાર ન્યુઝ જેવી જામેલી ચેનલનું નામાંતરણ શા માટે કરવું પડે? મિડીયા મહારથી રુપર્ટ મર્ડોકના સ્ટાર ગ્રાુપ અને કોલકાતાના આનંદ બઝાર પત્રિકા (એબીપી) ગ્રાુપ વચ્ચે આઠ વર્ષ અગાઉ જોઈન્ટ વન્ચર થયું હતું. ૭૪ ટકા હિસ્સો એબીપીનો હતો, ૨૬ ટકા હિસ્સો સ્ટારનો હતો. મિડીયા કન્ટેન્ટ એન્ડ કમ્યુનિકેશન્સ સર્વિસીસ (એમસીસીએસ) પ્રાઈવેટ ઈન્ડિયા હેઠળ તેઓ ન્યુઝ ચેનલ્સ ઓપરેટ રહ્યાં કરી હતાં. આટલા લાંબા અસોસિયેશન પછી તાજેતરમાં સ્ટાર અને એબીપીના રસ્તા નોખા થયા છે.  સ્ટારનું બ્રાન્ડનેમ પાછું ખેંચાઈ જવાથી હવે એબીપી ગ્રાુપ પોતાની બ્રાન્ડનેમ વાપરશે. તેથી સ્ટાર ન્યુઝ બનશે એબીપી ન્યુઝ, બંગાળી ન્યુઝ ચેનલ સ્ટાર આનંદ બનશે એબીપી આનંદ અને મરાઠી ન્યુઝ ચેનલ સ્ટાર માઝા બનશે એબીપી માઝા. આ બાજુ, સ્ટાર ગ્રાુપ એન્ટરટેઈનમેન્ટ પર ફોકસ કરશે. આમેય આનંદ બઝાર પત્રિકા ગુ્પની ખરી તાકાત એના ન્યુઝ કન્ટેન્ટમાં છે, જ્યારે સ્ટારની ખરી તાકાત મનોરંજક કાર્યક્રમોમાં છે.

આ બધું ય બરાબર છે, પણ સવાલ એ છે કે સ્ટારએબીપી વચ્ચે  ‘ડીવોર્સ’ થયા શા માટે? ટેલીવિઝન ઈન્ડસ્ટ્રીના સૂત્રો કહે છે કે એડિટોરિયલ કન્ટ્રોલ મામલે સ્ટાર અને એબીપી વચ્ચે તનાવ રહ્યા કરતો હતો. એફડીઆઈ (ફોરેન ડાઈરેક્ટ ઈન્વેસ્ટમેન્ટ) લિમિટને કારણે જોઈન્ટ વન્ચરમાં સ્ટારનો હિસ્સો માત્ર ૨૬ ટકા હતો અને આ ટકાવારી વધવાની કોઈ શક્યતા નહોતી. સ્વાભાવિક રીતે જ ન્યુઝ ચેનલો પર એબીપીનો મહત્તમ અંકુશ હતો. જેની લગામ પોતાના હાથમાં રાખી શકાતી ન હોય એવી ન્યુઝ ચેનલ પોતાના પોર્ટફોલિયોમાં હોવાનો સ્ટાર ગ્રાુપનેે વ્યુહાત્મક રીતે કોઈ ફાયદો કે મજા દેખાતા નહોતા.

આ સિવાય પણ કેટલાક મુદ્દા હતા. એબીપી ગ્રાપે ગયા વર્ષે સાનંદા ટીવી નામની બંગાળી જનરલ એન્ટરટેઈનમેન્ટ ચેનલ લોન્ચ કરી. તેની સીધી હરીફાઈ સ્ટાર ગ્રાુપની સ્ટાર જલસા ચેનલ સાથે થઈ. સ્ટાર ગ્રાુપને આ શી રીતે ગમે? સામે પક્ષે, એબીપીને પણ સ્ટાર સામે વાંધો હતો. સ્ટાર ગ્રાુપે ગયા વર્ષે પોતાના જૂના સાથીદાર એનડીટીવી સાથે હાથ મિલાવ્યા. એમની ગોઠવણ અનુસાર, એનડીટીવીની ત્રણેય ન્યુઝ ચેનલ્સ (એનડીટીવી ૨૪ બાય ૭, એનડીટીવી પ્રોફિટ, એનડીટીવી ઈન્ડિયા) ઉપરાંત વેબસાઈટ માટે જથ્થાબંધ જાહેરાતો લાવવાનું કામ (આઉટસોર્સિંગ) સ્ટાર ગ્રાપને સોંપાયું! આ ગોઠવણ વિચિત્ર ગણાય. મોટા ભાગની ટેલીવિઝન કંપનીઓમાં સેલ્સ અને માર્કેટિંગ સેટઅપ્સ ઈનહાઉસ હોય છે, પણ પહેલીવાર એવું બની રહ્યું હતું કે કોઈ એક જૂથ પોતાની આવક માટે હરીફ જૂથ પર આધારિત રહે!  એબીપીને આ વાત હજમ ન થઈ. સરવાળે, સ્ટાર અને એબીપી એકબીજાને ટાટા બાયબાય કહી દીધું.

એનડીટીવીની વાત નીકળી જ છે તો એક સમયે આ ગ્રાુુપની માલિકીની એન્ટરટેઈનમેન્ટ ચેનલ ઈમેજિન ટીવીની વાત પણ કરી લઈએ. ગયા મહિને ૧૨ તારીખના ગુરુવારે મેનેજમેન્ટે એવી અણધારી ઘોષણા કરી કે ઈન્ડસ્ટ્રી અને ઈવન ઓડિયન્સમાં તરંગો ફેલાઈ ગયા. મેનેજમેન્ટે ઠંડે કલેજે કહી દીધું- આવતી કાલ એટલે કે ૧૩ એપ્રિલ ચેનલનો છેલ્લો વર્કિંગ ડે છે, ઈમેજિન ચેનલ બંધ કરવામાં આવે છે, ૧૪ એપ્રિલથી પર માત્ર જુના કાર્યક્રમોનું પુનઃ પ્રસારણ થશે!  વેલ, બે દિવસ પહેલાં એટલે કે ૧૧ મેથી આ પુનઃ પ્રસારણો પણ બંધ થઈ ગયાં છે. ઈમેજિન ચેનલ હવે ઈતિહાસ બની ગઈ છે.

ઈમેજિન ચેનલ જાન્યુઆરી ૨૦૦૮માં લોન્ચ થઈ હતી. એ વખતે એનું નામ એનડીટીવી ઈમેજિન હતું. શરૂઆત તો સારી થઈ હતી. ‘રામાયણ’ સિરિયલ અને રાખી સાવંત, રાહુલ મહાજન તેમજ રતન રાજપૂતના સ્વયંવરને કારણે ઓડિયન્સનું ધ્યાન ઠીક ઠીક ખેંચાયું હતું, પણ સમગ્રપણે આ ચેનલ વફાદાર દર્શકવર્ગ મેળવવામાં નિષ્ફળ નીવડી. અલબત્ત, આ ચેનલ રેસમાં પાછળ જરૂર રહી ગઈ હતી, પણ ટીવીલાઈનના લોકોએ કે ઈવન ઓડિયન્સે એના નામનું નાહી તો નહોતું જ નાખ્યું. અરે, મેનેજમેન્ટે ખુદ થોડા મહિના પહેલાં ચેનલના કન્ટેન્ટ હેડ તરીકે અગાઉ સ્ટાર પ્લસ અને ઝી ટીવી માટે સરસ પર્ફોર્મ કરનાર વિવેક બહલને  અપોઈન્ટ કર્યા હતા ને ત્યાં આ અણધાર્યુર્ ડિસીઝન!

ટર્નર ઈન્ટરનેશનલ ઈન્ડિયા, સાઉથ એશિયાના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર સિદ્ધાર્થ જૈન કહે છે, ‘અમે આ ચેનલ ચલાવવા માટે જે કરવું જોઈએ એ બધું જ કરી છૂટ્યા, પણ અમને ધાર્યુ રિઝલ્ટ ન જ મળ્યું. અમારી કંપની ટર્નર ચુસ્ત ફાયનાન્શિયલ ડિસીપ્લીનમાં માને છે અને અમે અમારા શેરહોલ્ડર્સને જવાબ આપવા બંધાયેલા છીએ. આખરે એક તબક્કા પછી અમારે ચેનલ બંધ કરવાનું બિઝનેસ ડિસીઝન લેવું જ પડ્યું.’

એક અંદાજ પ્રમાણે ટર્નર કંપની ઈમેજિન ચેનલને ચલાવવામાં દર વર્ષે ૧૫૦ થી ૨૦૦ કરોડ રૂપિયાનું આંધણ કરતી હતી.  અગાઉ ટર્નર ‘રિઅલ’ નામની સુપર ફ્લોપ હિન્દી ચેનલ લોન્ચ કરીને ઓલરેડી હાથ દઝાડી ચૂકી હતી આ રકમ સંભવતઃ એને વધારે ભારે લાગી. વિશ્લેષકો કહે છે કે ચેનલ નવી નવી લોન્ચ થઈ હોય ત્યારે એને પોતાના પગ પર ઊભા થવા માટે પાંચથી આઠ વર્ષ તો આપવા જ પડે. ત્યાં સુધી મૂંગા મૂંગા પૈસા નાખતા જવાના. સ્ટારને બ્રેકઈવન પર પહોંચતાં આઠ વર્ષ લાગ્યાં હતાં, સોનીને પાંચથી છ વર્ષ લાગ્યાં હતાં. એક માત્ર કલર્સ ચેનલ ઘણી ઝડપથી પગભર થઈ ગઈ હતી. વિવેક બહલને ઈમેજિનના કન્ટેન્ટ હેડ તરીકે લેવામાં આવ્યા ત્યારે એમણે મેનેજમેન્ટને સ્પષ્ટ કહી દીધું હતું કે ધીરજ રાખજો, એક કે બે વર્ષ સુધી કોઈ ચમત્કારની અપેક્ષા ન રાખતા, પણ...

ખેર, ખૂબ ઊંચી રકમોના ખેલ ખેલાતા હોય ત્યારે સેન્ટીમેન્ટ્સમાં પડ્યા વગર ઠંડા કલેજે નિર્ણયો લેવાતા હોય છે. વાત સિનેમાની હોય કે ટેલીવિઝનની, મનોરંજન આખરે તો એક સિરિયસ બિઝનેસ છે.


શો-સ્ટોપર 

ખુદને એક્ટર કહેવડાવતા ૯૮ ટકા લોકોને એક્ટિંગ સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી. એ લોકોને માત્ર ખુદનું માર્કેર્ટિંગ કરતાં હાઈક્લાસ આવડે છે અને એમનું પીઆર (પબ્લિક રિલેશન) બહુ જ તગડું હોય છે.


- કે કે મેનન  (ફિલ્મ અભિનેતા)

શૂજિત અને સરકાર

 દિવ્ય ભાસ્કર -  રવિવાર પૂર્તિ  - ૬ મે ૨૦૧૨ 

સ્લગઃ મલ્ટિપ્લેક્સ

‘વિકી ડોનર’ અને અમિતાભની ગુજરાત ટુરિઝમવાળી એડ્સના ડિરેક્ટર એક જ જ છે શૂજિત સરકાર. આ એડફિલ્મ્સના મેકિંગ દરમિયાન શૂજિતને જે ફૂટેજ મળ્યું છે એમાંથી બિગ બીના અવનવા મૂડ્સએન્ડમોમેન્ટ્સ રજૂ કરતી અફલાતૂન ડોક્યુમેન્ટરી એ બનાવવાના છે. 

આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં બોલીવૂડમાં બે બંગાળી ફિલ્મ ડિરેક્ટરો સૂતળી બોમ્બની જેમ ફાટ્યા. એક તો, ‘કહાની’વાળા સુજોય ઘોષ અને બીજા, જલસો કરાવી દે એવી ‘વિકી ડોનર’ના નિર્દેશક શૂજિત સરકાર. શૂજિતનું ખરું નામ સુજિત છે. કહાણી એવી છે કે સુજિતમોશાય છવ્વીસસત્તાવીસ વર્ષના થઈ ગયા હતા તોય એમનું જીવન શઢ વગરના વહાણની જેમ દિશાહીન ગતિ કરી રહ્યું એટલે એમનાં માતુશ્રીને ચિંતા થઈ. એ કહે, બેટા, તું તારા નામનો સ્પેલિંગ બદલી કાઢ, ‘સુજિત’નું ‘શૂજિત’ કરી નાખ. દીકરાએ માતાજીનું માન રાખ્યું અને ચમત્કારિક રીતે એમની ગાડી પાટે ચડી ગઈ. કાગનું બેસવું અને ડાળનું પડવું એ આનું નામ.

શૂજિત સરકાર મૂળ એડમેન. દિલ્હીમાં ઘણાં વર્ષ પસાર કયાર્ પછી એ મુંબઈ આવ્યા. અમિતાભ, શાહરૂખ, આમિર, શાહિદ જેવા ટોપસ્ટાર્સને ચમકાવતી ખૂબ બધી એડફિલ્મ્સ બનાવી. ‘યહાં....’ (૨૦૦૫) એમની પહેલી ફિચર ફિલ્મ. જિમી શેરગિલ અને મિનીષા લાંબાને ચમકાવતી આ ફિલ્મ હતી તો સારી, પણ બોક્સઓફિસ પર ખાસ કંઈ ઉકાળી ન શકી. એ પછી એમણે અમિતાભ બચ્ચનને લઈને બીજી ફ્લ્મિ ડિરેક્ટ કરી ‘શૂબાઈટ’. ફિલ્મ આખેઆખી બનીને રેડી થઈ ગઈ, પણ એ રિલીઝ થાય એ પહેલાં જ અણધાર્યુર્ં વિઘ્ન આવી પડ્યું. બન્યું એવું કે હોલીવૂડમાં ‘ધ સિક્સ્થ સેન્સ’ નામની ધમાકેદાર બ્લોકબસ્ટર બનાવનાર ભારતીય મૂળના ફિલ્મમેકર મનોજ નાઈટ શ્યામલને ‘લેબર ઓફ લવ’ નામની સ્ક્રિપ્ટ લખી હતી. એના પરથી ટ્વેન્ટીએથ સેન્ચુરી ફોક્સવાળા ફિલ્મ બનાવવાના હતા. હિન્દી સિનેમામાં મોટું નામ ગણાતાં યુટીવી બેનરે ‘લેબર ઓફ લવ’ના રિમેકના અધિકારો ફોક્સ પાસેથી ખરીદી લીધા અને સ્ક્રિપ્ટના આધારે ‘શૂબાઈટ’ બનાવી કાઢી. પણ ફોક્સેે યુટીવીને બ્રેક મારીઃ બાપલા, આટલી ઉતાવળ કાં કરો? પહેલાં અમને અંગ્રોજીમાં ઓરિજિનલ ફિલ્મ તો બનાવવા દો. એ બને અને રિલીઝ ન થાય ત્યાં સુધી તમે એની રિમેક (એટલે કે ‘શૂબાઈટ’) રિલીઝ કરી નહીં શકો. વાત તાર્કિક હતી, પણ કમબખ્તી એ થઈ કે ફોક્સવાળાએ ‘લેબર ઓફ લવ’ પરથી આજની તારીખ સુધી અંગ્રોજીમાં ફિલ્મ બનાવી નથી. જ્યાં સુધી એ બનશે નહીં ત્યાં સુધી ‘શૂબાઈટ’ ડબ્બામાંથી બહાર આવશે નહીં!

Amitabh Bachchan in unreleased Shoebite

શૂજિતબાબુ, ખેર, નિરાશ થયા પણ હાથ પર હાથ ધરીને બેસી ન રહ્યા. એમણે એડફિલ્મ્સ બનાવવાનું ચાલુ રાખ્યું. વચ્ચે ‘અપરાજિતા’ નામની બંગાળી ફિલ્મ પ્રોડ્યુસ કરી. હવે ‘વિકી ડોનર’ની સફળતા પછી એ એકદમ ફોર્મમાં આવી ગયા છે. હવે પછી એમની ‘જાફના’ નામની ફ્લ્મિ આવશે. જોન અબ્રાહમ આ ફિલ્મનો હીરો અને કોપ્રોડ્યુસર બન્ને છે. જલીયાંવાલા બાગ પર આધારિત એક ફિલ્મ બનાવવાની શૂજિતની તીવ્ર ઈચ્છા છે. સ્ક્રિપ્ટ એમણે રેડી કરી નાખી છે. આ સિવાય પણ કેટલીક ફિલ્મો એમના મનમાં રમી રહી છે. એમનું બેનર બંગાળી અને તમિલ ફિલ્મો પ્રોડ્યુસ કરશે એ લટકામાં.

આ બધાની વચ્ચે શૂજિત એક બહુ જ ઈન્ટરેસ્ટિંગ પ્રોજેક્ટ પર કામ કરી રહ્યા છે. એ છે અમિતાભ બચ્ચન પર ડોક્યુમેન્ટરી. આ ડોક્યુમેન્ટરીનાં મૂળિયાં યા તો રૉ મટિરીયલ અમિતાભ બચ્ચનની ગુજરાત ટુરિઝમવાળી જાહેરાતોમાં દટાયેલાં છે. ‘કુછ દિન તો ગુજારીએ ગુજરાત મેં...’ કેચલાઈનવાળી તમામ ૧૪ વિજ્ઞાપનો શૂજિત સરકારે ડિરેક્ટ કરી છે. આ એડ્સના શૂટિંગ માટે અલગ અલગ પાંચ તબક્કામાં શૂજિત બિગ બી સાથે ગુજરાતના પચ્ચીસ જેટલાં ગામનગરશહેરોમાં ઘૂમ્યા હતા. આ દિવસોનું પુષ્કળ ફૂટેજ શૂજિત પાસે છે, જેમાં અમિતાભની કેટલીય અવનવી અદા અને મજાની ક્ષણો સગ્રાહાયેલી છે. આ મૂડ્સએન્ટમોમેન્ટ્સને સુંદર રીતે પરોવીને શૂજિત એક દસ્તાવેજી ફિલ્મ બનાવવા માગે છે.

શૂજિત કહે છે, ‘શરૂઆતમાં તો હું ગુજરાતમાં ઠેકઠેકાણે વેરાયેલાં સૌંદર્યને જોઈને ચકિત થઈ જતો હતો, પણ પછી ગુજરાતની સાથે સાથે બચ્ચનસાહેબની પર્સનાલિટીના રંગો પણ મને અભિભૂત કરવા માંડ્યા. એમનું એનર્જી લેવલ, હજારો ચાહકોની ભીડ વચ્ચેય એમની સ્થિરતા, વાણીવર્તનમાં ઝળકતું એમનું આંતરિક તેજ, જીવન પ્રત્યે અને લોકો પ્રત્યેનો એમનો અભિગમ... આ બધું અદભુત છે.  મને થયું કે બિગ બીનું આ જે રૂપ અમે કેમેરામાં કંડાર્યુર્ં છે એ એમના ચાહકો સમક્ષ આવવું જ જોઈએ. આથી મારી પાસે જે કંઈ ફૂટેજ છે એને સુંદર રીતે એડિટ કરીને હું   ‘જોની મસ્તાના’ નામની ડોક્યુમેન્ટરી તૈયાર કરી રહ્યો છું. બચ્ચનસાહેબની પર્સનલ ડાયરીને પણ અમે આમાં વણી લેવાના છીએ. ’

અમિતાભે એકવાર સેંકડો ફૂટ ઊંડામાં ઊતરવાની જીદ પકડી હતી. શરૂઆતમાં સૌને થયું કે એ મજાક કરે છે, પણ સાહેબ સિરિયસ હતા. સલામતીની પૂરતી તકેદારી લઈને બિગ બી માંડ્યા લોખંડના પગથિયાં જેવા પાઈપ પર એક પછી એક પગ મૂકીને અંધારીયા કૂવામાં ઊતરવા. થોડી વારમાં એટલા નીચે ચાલ્યા ગયા કે કેમેરામાં દેખાતા બંધ થઈ ગયા! સૌના જીવ રીતસર અધ્ધર થઈ ગયા હતા. ડોક્યુમેન્ટરીમાં આવો તો ઘણો મસાલો છે.

‘જોની મસ્તાના’, ‘જાફના’ વગેરે આપણે વહેલામોડી જોઈશું જ. સવાલ ‘શૂબાઈટ’નો છે. ફોક્સ અને યુટીવી વચ્ચેની મડાગાંઠ જો વહેલામોડી ખૂલશે તો શૂજિત અને અમિતાભના કોમ્બોવાળી સંભવતઃ સારી ફિલ્મ આપણને જોવા મળશે.

શો-સ્ટોપર

સચિન તેંડુલકર મજાનો માણસ છે અને રાજ્યસભામાં સારા માણસો જાય એ ઈચ્છનીય જ છે. ના, રાજ્યસભાનું નોમિનેશન સ્વીકારીને સચિને કશી ભુલ કરી નથી.

- આમિર ખાન

મૈં બેડની તેરે આંગન કી...

 દિવ્ય ભાસ્કર -  રવિવાર પૂર્તિ  - ૨૯ એપ્રિલ ૨૦૧૨ 

સ્લગઃ મલ્ટિપ્લેક્સ

‘અમે ઝી ટીવી પર કાનૂની કેસ ઠોકી દેવાના છીએ. ઝીની સિરિયલ જોઈને લોકોના મનમાં એવી જ છાપ પડે છે કે બેડીયા સમાજના બધા જ પુરુષો ઘરની સ્ત્રીઓ પાસે ધંધો કરાવે છે...’ 

પહેલી નજરે તો આ ગામ બીજા કોઈ પણ સામાન્ય ગામ જેવું જ લાગે છે. એકબીજાને વળગીને ઊભેલાં કાચાંપાકાં મકાનો, ગરમીની ઉગ્રાતાને લીધે સહેજ સૂની થઈ ગયેલી સાંકડી ગલીઓ, કૂવા, રખડતાં જનાવરો, દીવાલ પર ચીતરેલાં સરકારી સ્લોગનો, અજાણ્યા શહેરી માણસોને ઉત્સુક નજરે તાકી રહેતા લોકો... પણ આ  સામાન્યપણું ભ્રામક છે. આ ગામ કંઈક એવા અસાધારણ તત્ત્વને સમાવીને બેઠું છે કે એ વિશે જાણતા અસ્વસ્થ થઈ જવાય.

Patharia village, Madhya Pradesh

આ પથરિયા ગામ છે. ભોપાલથી લગભગ ૧૮૦ કિલોમીટરના અંતરે આવેલા સાગર નામના શહેર તરફ જતી વખતે મુખ્ય સડક છોડીને સહેજ અંતરિયાળ જાઓ એટલે પથરિયા ગામ આવે. અહીં મુખ્યત્વે બેડીયા સમાજના લોકો વસે છે. આ સમાજ અને તેની એક કુપ્રથા આજકાલ સમાચારમાં છે. ખાસ કરીને ઝી ટીવીની નવી લોન્ચ થયેલી ‘ફિર સુબહ હોગી’ સિરિયલને કારણે.  આ ડેઈલી સોપના પ્રોમો શરૂ થતાંની સાથે જ દર્શકોમાં ઉત્સુકતા સળવળવા લાગી હતી. બાળકીનો જન્મ થવાથી રાજી રાજી થઈ ગયલો પુરુષ, ઘેરદાર ઘાઘરા પહેરીને સમૂહનૃત્ય કરી રહેલી સ્ત્રીઓ, સુંદર યુવતી જોઈને મોહિત થઈ ગયેલો ઘમંડી ઠાકુર અને કન્યા પર દુપટ્ટો ફેંકીને થતી ઘોષણાઃ ‘આજથી આ છોકરી મારી...’

સિરિયલના પ્રારંભિક એપિસોડ્સ પરથી સહેજે સવાલ જાગે કે પરણ્યા વગર બચ્ચાં જણ્યાં કરતી આ સ્ત્રીઓ, સામંતી માનસિકતા ધરાવતા આ ઠાકુરો... આ ક્યા જમાનાની વાત છે? પણ પથરિયા ગામની મુલાકાત લો અને બેડીયા સ્ત્રીપુરુષો સાથે વાતચીત કરો તો તરત સ્પષ્ટ થાય છે સમજાય કે આ વિચિત્ર કુરિવાજ આજેય પ્રચલિત છે.

બેડીયા સમાજ સ્ત્રીકેન્દ્રી છે. પારંપરિક રીતે ઘર ચલાવવાની જવાબદારી પુરુષની નહીં, સ્ત્રીની છે. આ જવાબદારી એ કેવી રીતે નિભાવે છે? નાચીને, ઠાકુર પુરુષોની રખાત બનીને. બેડીયા સ્ત્રીઓ ચમકતા ઘેરદાર ઘાઘરા બે હાથેથી પકડીને અને ગોળ ગોળ ઘુમીને કલાકો સુધી અસ્ખલિતપણે જે નૃત્ય કરે છે એને રાયડાન્સ કહે છે. ઠાકુર સમાજમાં લગ્નો હોય, મુંડન કે અન્ય કોઈ સેલિબ્રેશન હોય ત્યારે મહેમાનોનાં મનોરંજન માટે બેડીયા સ્ત્રીઓને (જેને ‘બેડની’ કહે છે) તેડાવવામાં આવે. આજની તારીખે એક બેડની અમુક કલાકના રાયડાન્સનાં પર્ફોર્મન્સ માટે પાંચથી પંદર હજાર રૂપિયા સુધીનો પુરસ્કાર લે છે. એ તો જેવી સિઝન અને જેવી ડિમાન્ડ. ઠાકુર સમાજમાં રાયડાન્સ એક પ્રકારનું સ્ટેટસ સિમ્બોલ ગણાય છે. કોઈ પ્રસંગમાં માનો કે સાત બેડનીઓએ રાયડાન્સ કર્યો તો એનો હરીફ ઠાકુર વટ પાડી દેવા પંદર બેડનીઓને તેડાવીને રાયડાન્સ કરાવશે. આ વટમાં ને વટમાં જમીન-જાયદાદ વેચાઈ જવાના દાખલા સુધ્ધાં બન્યા છે!

શોખીન ઠાકુરની નજર કોઈ બેડની પર ઠરે એટલે એના પર ચુંદડી ઓઢાડીને એને પોતાની બનાવી લે. આ વિધિને ‘સરઢકાઈ’ કહે છે. એક વાર સરઢકાઈ થાય એટલે સ્ત્રી એ ઠાકુરની શય્યાસંગિની બની ગઈ કહેવાય. આ બેડનીએ પછી ‘ઓનડિમાન્ડ’ હાજર રહેવાનું, રખાતની માફક રહેવાનું અને ઠાકુરને પોતાના શરીરથી સંતુષ્ટ રાખવાના. બદલામાં ઠાકુર એને રૂપિયાપૈસાદાગીના અને ક્યારેક અલાયદું મકાન પણ આપે. આ સંબંધથી બચ્ચાં પણ થાય. જોકે ઠાકુર બેડનીનાં સંતાનને પોતાની અટક ન આપે. સ્ત્રીથી ધરાઈ જાય એટલે ઠાકુર કોઈ પણ ખુલાસા વગર નાતો સંકેલી લે. પાછી નવી બેડની, નવો સંબંધ. શક્ય છે કે બેડનીને પણ નવો ઠાકુર મળી જાય. અન્યથા રાયડાન્સ કરીને જીવન ગુજારવાનું. એક વાર સરઢકાઈ કરી ચૂકેલી બેડની ક્યારેય લગ્ન કરી શકતી નથી. અલબત્ત, બેડનીઓ પોતાની જાતને આજીવન સૌભાગ્યવતી માને છે અને માથામાં સિંદૂર પૂરે છે.

બેડીયા સમાજમાં જન્મેલી તમામ છોકરીઓ આ જ રસ્તે આગળ વધે એ જરૂરી નથી. અમુક છોકરીઓનાં રીતસર લગ્ન પણ થાય છે અને કોઈપણ નોર્મલ ગ્રામ્ય યુવતીની જેમ એ સંસાર માંડે છે અને નિભાવે છે. પથરિયા ગામના એક આધેડ સજ્જન રોષે ભરાઈને કહે છે, ‘ઝી ટીવીની આ સિરિયલને કારણે અમારો સમાજ બદનામ થઈ રહ્યો છે. અમે ઝી ટીવી પર કાનૂની કેસ ઠોકી દેવાના છીએ. સિરિયલ જોઈને બહારના લોકોના મનમાં એવી જ છાપ પડે છે કે બેડીયા સમાજના બધા જ પુરુષો ઘરની સ્ત્રીઓ પાસે ધંધો કરાવે છે. હકીકત જુદી છે. અમારા સમાજમાં બે ભાગ પડી ગયા છે. એક હિસ્સો મહેનતમજૂરી કરે છે, ભણે છે અને ઈજ્જતથી જીવન જીવવાની કોશિશ કરે છે. ઘણા પુરુષો સારી સરકારી નોકરીઓ કરે છે. સામે પક્ષે, સમાજના બાકીના લોકો હજુય સદીઓ જૂની પ્રથાને આગળ વધારી રહ્યા છે. પણ મજૂરી કરનારને આખો દિવસ પરસેવો વહાવે ત્યારે માંડ સો રૂપિયા મળે, જ્યારે બેડની એક રાત નાચીને હજારો રૂપિયા કમાઈ લે છે. એટલે મહેનત કરનારો વર્ગ પાછળ રહી ગયો છે, જ્યારે બીજો વર્ગ સુખસુવિધાભરી જિંદગી જીવી રહ્યો છે.’

Urmila (left) and Sangita, members of  Bedia community, are amazing Raai dancers. Ramsahay Pandey, a celebrated folk artist, has been organizing shows or Raai -dance all over the world since decades. 

વાત તો સાચી છે. બેડની બનીને રાયડાન્સ કરીને કમાવામાં શ્રમ ઓછો અને સુવિધા વધુ છે. સાવ ખોબા જેવડાં ગામમાં રહેતી રાયનર્તકીઓ પાસે મહાનગરની આધુનિકાઓને પણ લઘુતાગ્રાંથિ થઈ આવે એ કક્ષાના મેકઅપનો સરંજામ હોય છે. ‘ફિર સુબહ હોગી’ના યુવાન પ્રોડ્યુસર સૌરભ શ્રીવાસ્તવ મધ્યપ્રદેશના આ જ વિસ્તારમાં ઉછર્યા છે અને સિરિયલનો કન્સેપ્ટ પણ તેમનો જ છે. તેઓ કહે છે, ‘અમારો શોનો ઉદ્દેશ જ આ કુપ્રથાની વિરોધ કરવાનો, તેના વિશે જાગૃતિ ફેલાવવાનો છે. મુખ્ય નાયિકા સુગનીને રાયડાન્સ કરવામાં કે સરઢકાઈ કરી લઈને કોઈ ઠાકુરની દાસી બની રહેવામાં રસ નથી. બેડીયા આગેવાનો નાહકના ગુસ્સે થઈ રહ્યા છે. અમારા શોમાં બેડીયા સમાજનું પ્રગતિશીલ પાસું સંતુલિત રીતે પેશ થશે જ.’

Raai dance: Reel (above) and real (below)

મજાની વાત એ છે કે બેડની સ્ત્રીઓ પોતાની જીવનશૈલીથી ખુશ છે. ત્રીસ વર્ષની સંગીતા નામની મહિલા કહે છે, ‘મારી મોટી બહેને શાદી કરી છે, પણ મારે નહોતી કરવી. હું જે ઠાકુરની બેડની છું એ કિસાન છે. અમારા સમાજની જે પરંપરા સદીઓથી ચાલી આવે છે એને અપવાવવામાં મને કંઈ ખોટું લાગતું નથી. મારે એક દીકરો છે. એને હું ભણાવીશ. એને જે બનવું હશે એ બનાવીશ. મને કોઈ અફસોસ કે ફરિયાદ નથી.’ સંગીતાની સત્તર વર્ષની ભત્રીજી ઉર્મિલાને પણ લગ્ન કરીને ઠરીઠામ થવામાં કોઈ રસ નથી. એને બેડની જ બનવું છે. બેડનીની એશોઆરામભરી જિંદગી કદાચ તેને વધારે આકર્ષે છે! રાયડાન્સની તાલીમ એણે પોતાની ફોઈ પાસેથી જ મેળવી છે. રાયડાન્સ વાસ્તવમાં એક લોકનૃત્ય છે અને રામસહાય પાંડે જેવા વયસ્ક કલાકાર રાયનર્તકીઓના જૂથ સાથે દુનિયાભરમાં શોઝ કરે છે, ઈનામઅકરામો જીતે છે તેમજ અન્ય સમાજની તરૂણીઓને રાયડાન્સ શીખવે પણ છે.

બેડીયા સમાજના આગેવાનો ખરેખર ‘ફિર સુબહ હોગી’ વિરુધ્ધ પગલાં ભરશે? સંભાવના ઓછી છે. શું વરૂણ બડોલા અને નારાયણી શાસ્ત્રી જેવા મંજાયેલાં અદાકારોવાળી આ સિરિયલ ખરેખર બેડીયાઓની કોમ્પલેક્સ સમાજવ્યવસ્થાને ફોકસમાં રાખીને આગળ વધશે કે ધીમેધીમે ચીલાચાલુ લવસ્ટોરી બનતી જશે?  લેટ્સ વેઈટ એન્ડ વોચ!



શો-સ્ટોપર

આખા દેશમાં મારા વીર્યની ડિમાન્ડ ઉપડી છે. જો હું બધાને વીર્યદાન કરું તો ‘રાષ્ટ્રપિતા’ બની જઈશ! 

 - જોન અબ્રાહમ (‘વિકી ડોનર’નો પ્રોડ્યુસર)

રિશ્તે મેં તો હમ તુમ્હારે બાપ લગતે હૈ....

 દિવ્ય ભાસ્કર - રવિવાર પૂર્તિ - ૨૨ એપ્રિલ ૨૦૧૨ માટે 

સ્લગઃ મલ્ટિપ્લેક્સ

આમ ઈન્સાન હોય કે બોલીવૂડનો હીરો, પિતૃત્વ કશુંક બદલી નાખે છે પુરુષની ભીતર. પિતૃત્વને કારણે જીવનમાં જે અમુક ચોક્કસ ઉઘાડ થાય છે તે કદાચ અન્ય કોઈ રીતે થઈ શકતો નથી. ‘’

Akshay Kumar displaying tattoo of his son's name, Aarav

તાજા તાજા રિલીઝ થયેલા ‘રાઉડી રાઠોડ’ના ટ્રેલરમાં અક્ષય કુમાર પોતાની તલવાર કટ મૂછોની વળ ચડાવીને એકસ્ટ્રાઓને સારી પેઠે ધીબેડે છે. ‘દબંગ’ની અસર હેઠળ બનેલી દેખાતી આ ફિલ્મમાં ખિલાડીકુમારે લાંબા અરસા પછી સીટી મારવાનું મન થાય એવી એક્શન સિકવન્સીસ કરી છે. અક્ષયને પૂછવામાં આવ્યું કે તમે મૂળ રહ્યા એક્શન હીરો, પણ છેલ્લે કેટલાક વર્ષથી ધબાધબીને સાવ વિસારીને કોમેડીએ કેમ ચડી ગયા હતા? અક્ષયે જવાબ આપ્યોઃ  ‘મારા દીકરા આરવને લીધે. પહેલાં હું ફક્કડ ગિરધારી હતો. આગળપાછળનું વિચાર્યા વિના જાતે જોખમી સ્ટંટ્સ કરતો હતો, પણ આરવ જન્મ્યો એ સાથે મારી માનસિકતામાં નક્કર પરિવર્તન આવ્યું. મને થતું કે કોઈક છે, જેનું આખું જીવન મારાં પર નિર્ભર છે. સ્ટંટ કરતી વખતે તમે ગમે તેટલી સાવચેતી રાખો, પણ રિસ્ક ફેક્ટર હંમેશાં રહેતું જ હોય છે. હીરોગીરી કરવામાં, સ્ંટટ કરતી વખતે જે કમાલની એક્સાઈટમેન્ટ થતી હોય છે તેની લાલચમાં કશુંક ન થવાનું થઈ ગયું તો? આરવ આવ્યો પછી લાઈફમાં પહેલી વાર મેં મારી જાતને સ્ટંટ કરતા રોકી અને હું કોમેડી તરફ વળ્યો. એ હવે દસ વર્ષનો થઈ ગયો છે, સમજણો થઈ ગયો છે એટલે હવે હું ખાસ્સો રિલેક્સ્ડ છું. મેં એક્શન ફિલ્મો તરફ નવેસરથી ધ્યાન આપવાનું શરૂ કર્યુ છે તેનું કારણ આ જ.’

આમ ઈન્સાન હોય કે બોલીવૂડનો હીરો, પિતૃત્વ કશુંક બદલી નાખે છે માણસની ભીતર. એ નાનકડા જીવમાં પ્રચંડ તાકાત હોય છે જીવનને એક જુદા જ સ્તર પર મૂકી દેવાની. પુરુષનો દષ્ટિકોણ બદલાય છે, એ વધારે માનવીય, વધારે સંવેદનશીલ બને છે. પિતૃત્વને કારણે જીવનમાં જે અમુક ચોક્કસ ઉઘાડ થાય છે તે કદાચ અન્ય કોઈ રીતે થઈ શકતા નથી. અભિષેક બચ્ચનની બેબલી આરાધ્યા મા પર ગઈ છે (થેન્ક ગોડ!) અને અભિષેક એને રમાડતા રમાડતા થાકતો નથી. એ કહે છે, ‘માનો યા ન માનો, પણ આજે મારાં મમ્મીડેડી સાથે જેટલી નિકટતા અનુભવું છું એટલી મેં અગાઉ ક્યારેય નહોતી અનુભવી. મને લાગે છે દરેક નવા પેરેન્ટને આવું જ ફીલ થતું હશે. મને હવે સમજાય છે કે હું ૩૬ વર્ષનો ઢાંઢો થયો તોય મમ્મીડેડી શું કામ મને હજુ બાળકની જેમ જ ટ્રીટ કરે છે!’

Ranvir Shorey with his son Haroon

અભિષેક-ઐશ્વર્યાની બેબલી પાછળ મિડીયા એવું ગાંડું ગાંડું થઈ ગયું હતું કે લગભગ એ જ અરસામાં કોંકણા સેન શર્મા અને રણવીર શૌરીને ઘરે પણ ઘોડિયું બંધાયું એ વિશે ખાસ લોકોનું ધ્યાન ન ગયું. રણવીર શૌરી કહે છે, ‘સંતાન હોવા વિશે આપણે ખૂબ બધું સાંભળતા હોઈએ છીએ, વાંચતાજોતા હોઈએ છીએ, પણ ખરેખરો અનુભવ આ બધાથી કંઈક વિશેષ જ છે. અચાનક જ તમે એક જાદુ જુઓ છો, એક ચમત્કાર જુઓ છો કે જેને આપણે મનુષ્યજીવન કહીએ છીએ. લગ્ન કરવાં, ઘર માંડવું એ જરાય સહેલું નથી હોતું. બીજા કોઈ પણ નોર્મલ કપલની જેમ અમારે ય બાખડવાનું થાય, ટેન્શન ઊભું થાય, દિમાગ ખરાબ થઈ જાય... પણ પછી જ્યારે મારા નાનકડા દીકરાને જોઉં છું અને અમે ત્રણેય જે રીતે કિલ્લોલ કરીએ છીએ ત્યારે થાય કે બસ, આવી ક્ષણો મળતી રહે તો લાઈફનાં સઘળાં ટેન્શન વસૂલ છે.’

Shahrukh Khan with Suhana and Aryan

શાહરૂખ ખાન બે બચ્ચાંનો બાપ છે આર્યન અને સુહાના. એ કહે છે, ‘હું જ્યારે મારાં બાળકોને જોઉં છું ત્યારે એમના ચહેરા પર મને પ્યોરિટી અને સ્પોન્ટિનિટી દેખાય છે. ગણતરીબાજ દુનિયાદારીથી અને અમે એક્ટરો જેનાથી સતત પીડાતા હોઈએ છીએ એ ઈર્ષ્યાવૃત્તિથી બન્ને જોજનો દૂર છે. એમનું માત્ર નિરીક્ષણ કરવાથી હું જાણે માણસ તરીકે વિકસી રહ્યો હોઉં એવું મને લાગે. હું  કામમાં એટલો બધો બિઝી ક્યારેય બનવા માગતો નથી કે મારાં બચ્ચાંઓનો ગ્રાોથ મારા ધ્યાન બહાર રહી જાય. એવી સફળતાનો મતલબ પણ શું છે?’

ફરહાન અખ્તર જેવો વર્સેટાઈલ માણસ આજે ફિલ્મ ઈન્ડસ્ટ્રીમાં બીજો એકેય નથી. એ પેરેન્ટિંગ વિશે શું કહે છે?  ‘તમે મા કે બાપ બનો છો એ ક્ષણથી જ તમે જીવનને ગંભીરતાથી લેવાનું શરૂ કરી દો છો. અત્યાર સુધી તમે પ્રવાહમાં વહ્યા કરતા હતા, પણ હવે તમે અટકો છો, વિચારો છે અને પછી જ આગળ વધો છો. મારી દીકરીઓનો જન્મ મારા જીવનનો સૌથી મોટો ટર્નિંગ પોઈન્ટ છે. એ જન્મી પછી હું ફક્ત પરિવાર તરફ જ નહીં, બલકે કામ પ્રત્યે પણ વધારે જવાબદાર બન્યો. સંતાન ન હોય ત્યાં સુધી માણસ સ્વકેન્દ્રી હોય છે, પણ સંતાનનો જન્મ થતાં જ એ ‘હું’ના કુંડાળામાંથી બહાર આવી જાય છે અને ‘અમે’ના સંદર્ભમાં જીવવા લાગે છે.’

Farhan Akhtar with his daughter and dad

ફિલ્મોની સ્ક્રિપ્ટ પસંદ કરતી વખતેય દીકરીઓ ફરહાન માટે મહત્ત્વનંુ પરિબળ બની રહે છે. એ કહે છે કે હું એવી ફિલ્મો ક્યારેય નહીં કરું જેને સાથે બેસીને જોતી વખતે મને કે મારી દીકરીઓને ઓકવર્ડ ફીલ થાય. ‘મારી દીકરીઓ મારી ફિલ્મોને બહુ જ સ્ટ્રોન્ગલી રિએક્ટ કરે છે,’ ફરહાન ઉમેરે છે, ‘એટલે જ મારી ફિલ્મોમાં સ્ત્રીપાત્રોનું ચિત્રણ કરતી વખતે હું બહુ સભાન રહું છું. એ આજે બાળકી છે, કાલે સ્ત્રી બનશે. હું પડદા પર સ્ત્રીને હલકી ચિતરું કે હલકી નજરથી જોઉં કે એની સાથે હલકી ભાષામાં બોલું કે એમને ખરાબ રીતે ટ્રીટ કરું... હું નથી ઈચ્છતો કે આ બધું મારી દીકરીઓના મનમાં અભાનપણે નોંધાતું રહે.’

નાનાં બચ્ચાં ભલે ઉધામા મચાવતા હોય, પણ એના જેવું સ્ટ્રેસબસ્ટર બીજું એકેય નથી. આ એક આકર્ષક વિરોધિતા છે. અક્ષય કહે છે, ‘હું ભલેને ગમે એટલો થાક્યોપાક્યો ઘરે આવું, પણ મારો દીકરો મારામાં પાછી એનર્જી ભરી દે છે. મને ખરેખર થાય છે કે બાપ બન્યો ન હોત તો મારું એનર્જી લેવલ આટલું ઊંચું ન હોત. એવી જરૂર જ ન પડત. લોકો કહેતા હોય છે કે સંતાનથી માણસને ઉંમરને અહેસાસ થવા માંડે છે, પણ મારો આરવ તો મને જુવાની ટકાવી રાખવામાં મદદ કરે છે!’

થ્રી ચિયર્સ ફોર ફિલ્મી ફાધર્સ!

શો-સ્ટોપર

જે પૈસા પેદા કરી શકતી નથી એવી કોઈ પણ ચીજ લાંબો સમય સુધી ક્રિયટિવ રહી શકતી નથી.


- મહેશ ભટ્ટ (ફિલ્મમેકર)

અળવીતરી રિયાલિટી

દિવ્ય ભાસ્કર - રવિવાર પૂર્તિ -  ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૧૨

સ્લગઃ મલ્ટિપ્લેક્સ


પુણ્ય કરતાં પાપ વધારે આકર્ષક છે. અધઃપતનમાં એક પ્રકારનું ગ્લેમર છે. એટલે જ બેવફાઈ, વ્યભિચાર, વેશ્યાવૃત્તિ, પોર્નોગ્રાફી, સેક્સની વિકૃતિઓ, હિજડા, રંગભેદ... આ બધાથી ખદબદતા ‘જેરી સ્પ્રિન્ગર’ જેવા ટીવી શોઝ ચિક્કાર જોવાય છે.

ચોખલિયાપણું બાજુ પર મૂકીને એક સાવ સાચાં દશ્યની કલ્પના કરો. એક ટીવી સ્ટુડિયોમાં રિયાલિટી શોનું શૂટિંગ ચાલી રહ્યું છે. અતિ ઉત્સાહી લાઈવ ઓડિયન્સની સામે પચ્ચીસેક વર્ષની એક યુવતી પોતાની આપવીતી સંભળાવી રહી છે, ‘હું અને મારો બોયફ્રેન્ડ પાંચ વર્ષથી સાથે રહીએ છીએ. લગ્ન કર્યાર્ં નથી, પણ અમારે બે બચ્ચાં છે. થયું એવું કે મારી કઝિન ચાર મહિના પહેલાં અમારે ત્યાં રહેવા આવી હતી. એ સ્ટ્રીપર છે (એટલે કે નાઈટ ક્લબમાં નાચતાં નાચતાં એક એક કપડાં  ઉતારતાં જઈને પુરુષોનું મનોરંજન કરવાનું કામ કરે છે)ે. અમારી સાથે બે મહિના રહી અને પછી બીજે રહેવા જતી રહી. થોડા દિવસ પહેલાં મને ખબર પડી એ મારા ઘરમાં રહેતી હતી ત્યારથી મારા બોયફ્રેન્ડ સાથે સૂવા લાગેલી. હજુય બેયનું સૂવાનું ચાલુ જ છે...’

આ સાંભળીને ઓડિયન્સ તાનમાં આવી જાય છે. ‘ઓલરાઈટ,’ એન્કર કહે છે, ‘કઝિનને પેશ કરવામાં આવે...’ તરત જ એક અડધી ઉઘાડી છોકરી લટકમટક કરતી એન્ટ્રી લે છે. ઓડિયન્સ ચિચિયારીઓથી વાતાવરણ ગજવી મૂકે છે. યુવતી નંબર વન બબ્બે કટકા બોલતી એને તતડાવી નાખે છે, ‘(ગાળ, ગાળ) મેં તને મારા ઘરમાં રહેવા દીધી ને તું (ગાળ) મારા જ  મરદ પર નજર બગાડે છે?’ પેલી લાજવાને બદલે ગાજે છે, ‘હું મને મન ફાવે એની સાથે સૂઈ જાઉં, તું (ગાળ) છો કોણ મને રોકવાવાળી?’ પત્યું. છુટ્ટા હાથની મારામારી શરૂ. લાફા, ઘુસ્તા, લાત, એકબીજા વાળ પકડીને નીચે પટકવી... એન્કર તમાશો જોયા કરે છે. ઓડિયન્સ ચિચિયારીઓ અને તાળીઓ નોનસ્ટોપ ચાલી રહી છે. થોડી મિનિટો પછી બેત્રણ તગડા બાઉન્સર જંગલીની જેમ મારામારી કરી રહેલી બન્ને બાઈઓને નોખી પાડે છે.

આધેડ એન્કર હવે બોયફ્રેન્ડને બોલાવે છે. યુવતી નંબર વન સૌથી પહેલાં તો બોયફ્રેન્ડને ધીબેડે છે અને પછી એની પાસે ખુલાસો માગે છે. પેલો કહે છે, ‘હા, હું સૂઈ ગયો હતો આની સાથે. મરદ છું. ક્યારેક થઈ જાય આવંું. આઈ એમ સોરી. ફરી નહીં થાય.’ ગર્લફ્રેન્ડ કહે છે, ‘તું કેટલી વાર સોરી કહીશ? પાંચ વરસમાં આ ચોથી (ગાળ) સાથે તું સૂઈ ગયો.’ આ સાંભળીને સ્ટ્રીપરને કોણ જાણે શું શૂરાતન ચડે છે કે એ ગર્લફ્રેન્ડ પર તૂટી પડે છે. ફરી બધું એ જ  લાફા, વાળ ઝાલીને નીચે પછાડવું એવું બધું. ઓડિયન્સ આ વખતે જુદો રાગ આલાપે છેઃ ‘લેટ અસ સી... લેટ અસ સી..’ મતલબ કે તું સ્ટ્રીપર છો તો થોડીક ઝલક અમનેય દેખાડ. સેટ પર એક પૉલ એટલે કે થાંભલો તૈયાર જ છે. નખરાળી સ્ટ્રીપર પૉલ ડાન્સ શરૂ કરે છે. પોતાનું ઉપલું અંતઃવસ્ત્ર ઊંચું કરીને એ રીતસર અંગો ખુલ્લા પણ કરે છે. તાલીયાં. સીટીયાં...

અમેરિકન રિયાલિટી ટેલિવિઝનમાં આપનું સ્વાગત છે! આ દિમાગ ચકરાવી નાખે, માન્યામાં ન આવે એવો આ મહાવિચિત્ર ‘જેરી સ્પ્રિન્ગર’ નામનો શોનું આ તો માત્ર ટચુકડું ટ્રેલર છે. જેરી સ્પ્રિન્ગર શોના એન્કરનું નામ છે. એક કલાકના એપિસોડમાં આવા ત્રણથી ચાર કેસ લેવામાં આવે. બેવફાઈ, ચારિત્ર્યહનન, વ્યભિચાર, વેશ્યાવૃત્તિ, પોર્નોગ્રાાફી, સેક્સની વિકૃતિઓ, હિજડા, ક્રોસડ્રેસર, રંગભેદ... આ બધાથી આખો શો ખદબદતો હોય. શોના આયોજકો વીણી વીણીને આવા દુખી અને ડિસ્ટર્બ્ડ નમૂનાઓને શોમાં ગેસ્ટ તરીકે તેડાવે. ના, એમની સમસ્યાનું નિરાકરણ કરવા માટે કે સામાજિકમનોવૈજ્ઞાનિક ચર્ચા કરી સમાજને લાલ બત્તી ધરવા માટે નહીં, પણ સમસ્યાઓનું વરવું પ્રદર્શન કરવા માટે. લાઈવ ઓડિયન્સ તો મહેમાનો કરતાંય ચડે એવું હોય. કૂકડાની ફાઈટ થઈ રહી હોય અને ફરતે કૂંડાળું કરીને ઊભેલા લોકો રાડો પાડી પાડીને પાનો ચડાવતા હોય એમ આ ઓડિયન્સ મારામારી  કરી રહેલા આમંત્રિતોને ઓર ઉશ્કેરે. મારામારી આ શોના ફોર્મેટનો સૌથી મહત્ત્વનો અને લોકપ્રિય હિસ્સો છે. છેલ્લે સવાલજવાબનો રાઉન્ડ આવે ત્યારે ઓડિયન્સ સૌ મહેમાનોનું રીતસર અપમાન કરે, ઉતારી પાડે, ગાળો દે અને કોઈ કોઈ તો કપડાં હટાવીને પોતાનાં સ્તનો કે નિતંબ પણ ખુલ્લા કરે! સ્વાભાવિક રીતે જ, એપિસોડ ટેલિકાસ્ટ થાય ત્યારે આ અંગોને પિક્સેલ વડે ઝાંખા કરી દેવામાં આવ્યા હોય અને ભૂંડાબોલી ગાળોની જગ્યાએ બીપ્ બીપ્ આવી ગયું હોય.

વિરોધિતા જુઓ. એક બાજુ ‘જેરી સ્પ્રિન્ગર’ પર ‘અમેરિકાન ટેલિવિઝનના ઈતિહાસનો સૌથી વાહિયાત શો’નું લેબલ લાગતું રહ્યું અને બીજી બાજુ એની લોકપ્રિયતા ધડાધડ વધતી જ ગઈ. આ શોએ છેલ્લા ૨૦ વર્ષમાં ૨૧ સિઝન પૂરી કરી નાખી છે. દુનિયાના કેટલાય દેશોમાં એનું પ્રસારણ થાય છે.  એક તબક્કે એનો દર્શકવર્ગ ‘ધ ઓપરાહ વિન્ફ્રે શો’ કરતાંય વધી ગયો હતો. ‘જેરી સ્પ્રિન્જર’ સફળ થયો એટલે, નેચરલી, એની નકલ જેવા કેટલાય શોઝ પછી ફૂટી નીકળ્યા હતા ‘ધ જેરેમી કાયલી શો’, ‘ધ સ્ટીવ વિલ્કોસ શો’, ‘મૌરી પોવિચ’ વગેરે.

‘જેરી સ્પ્રિન્ગર’ સત્ત્વહીન શો છે, બરાબર છે, પણ તોય એ અને એના જેવા શોઝ શા માટે હિટ થાય છે? મોટા ભાગના આમદર્શકમાં એક ઝઘડાખોર, એક કૂથલીખોર છૂપાયેલો હોય છે તેથી? એક થિયરી કહે છે કે આમદર્શક પોતે અંગત જીવનમાં કેટલીય વાર મનોમન કોઈને ધીબેડી નાખવા કે ગાળો દેવા માગતો હોય છે, પણ સંસ્કારને કારણે યા તો હિંમત ન હોવાને કારણે  આવું વર્તન કરી શકતો નથી. તેથી ટીવીસ્ક્રીન પર એવું બનતા જોવામાં એને એક પ્રકારનો છુપો સંતોષ થાય છે! લોકોને નૈતિકતાનાં અને મૂલ્યોનું આવરણ ઉતરતા જોવાનું આમેય વધારે ગમતું હોય છે. પુણ્ય કરતાં પાપ વધારે આકર્ષક છે! પાપમાં, અધઃપતનમાં એક પ્રકારનું ગ્લેમર છે. ગુડ ન્યુઝ ઈઝ નો ન્યુઝ.  છાપાઓમાં અને ન્યુઝચેનલોમાં તેથી જ સારીસારી કે ડાહીડાહી વાતો એક તરફ હડસેલાઈ જાય છે અને મોકાણના સમાચારોને અનેકગણું વધારે પ્રાધાન્ય મળે છે.

‘જેરી સ્પ્રિન્ગર’ શો આજકાલ આપણે ત્યાં પણ ટીવી પર ટેલિકાસ્ટ થઈ રહ્યો છે. ‘બિગ બોસ’ કે ‘સચ કા સામના’ના કન્ટેન્ટથી કાંપી ઉઠતા દર્શકો માનસિક રીત સજ્જ થઈ જાય. વહેલામોડો આપણે ત્યાં પણ ‘જેરી સ્પ્રિન્ગર’ની દેશી આવૃત્તિ જેવો રિયાલિટી શો બને તો બહુ આઘાત ન પામવું. ભારતીય ટેલિવિઝનનું અમેરિકનાઈઝેશન આમેય ક્યાં જઈને અટકવાનું છે એની આપણને ક્યાં ખબર છે!

શો સ્ટોપર

કેન્ડલલાઈટ ડિનર પર લઈ જવું, ફૂલો કે ગિફ્ટ્સ આપવી  આ બધું તો સાવ સહેલું છે. બોયફ્રેન્ડ તો એવો હોવો જોઈએ જે જરૂર પડે ત્યારે પડખે ઊભો રહે. મારી તબિયત નરમ હોય તો તરત ડોક્ટરને ફોન કરીને બોલાવવાની એને ભાન પડવી જોઈએ. બાલ્કની નીચે ઊભો ઊભો ગીતડાં ગાતો બોયફ્રેન્ડ શું કામનો? એ જો એવું કરે તો હું ઉપરથી એને પથરાં મારું! 

- અનુષ્કા શર્મા (અભિનેત્રી)