Monday, November 23, 2015

મલ્ટિપ્લેક્સ : કેઈ પણ એક ફિલ્મનું નામ બોલો તો!

Sandesh - Sanskaar Purti - 22 Nov 2015
મલ્ટિપ્લેક્સ
આપણે જેમ અમુક ફિલ્મો જોઈને થાકતા નથી, તેમ શું હીરો-િહરોઈનોને પણ પોતપોતાની ફેવરિટ ફિલ્મો હોતી હશે? શું તેઓ નિર્ભેળ ઓડિયન્સ બનીને ફિલ્મો માણી શકતા હશે? બીજા કોઈની એક્ટિંગ જોઈને એમનેય વધારે સારું કામ કરવાની ચાનક ચડતી હશે? જવાબ છેઃ હા. 

સિન્ડી પર્લમેન નામની અમેરિકન લેખિકાએ હોલિવૂડના સો કરતાં વધારે મોટાં માથાંઓને સવાલ પૂછ્યોઃ તમને સૌથી વધુ ગમેલી ફિલ્મ કઈ? એવું તે શંુ છે એે ફિલ્મમાં? સેલિબ્રિટીઓએ જે જવાબો આપ્યા તેના આધારે સિન્ડીએ પોતાની સિન્ડીકેટેડ કોલમમાં લેખો લખ્યા. સિરીઝ પૂરી થઈ પછી તેનું પુસ્તક બહાર પાડયું જેનું શીર્ષક છે, 'યુ ગોટ ટુ સી ધિસ'. આવો, આ પુસ્તકનાં થોડાં પાનાં ફેરવીએ. શરુઆત જેનિફર એનિસ્ટનથી કરીએ. 
'ફ્રેન્ડ્ઝ' ટીવી સિરીઝથી વર્લ્ડફેમસ બની ગયેલી અને બ્રેડ પિટની એક સમયની પત્ની જેનિફર એનિસ્ટને 'ટર્મ્સ ઓફ એન્ડીઅરમેન્ટ' અસંખ્ય વાર જોઈ છે. એન્ડીઅરમેન્ટ એટલે પ્રેમ, વહાલ. ૧૯૮૩માં આવેલી આ ફિલ્મમાં મા-દીકરીની કહાણી છે. શર્લી મેકલીન માના રોલમાં છે, ડેબ્રા વિન્ગર દીકરીના. દીકરી માટે માને વળગણ કહી શકાય એટલી હદે પ્રેમ છે. દીકરી મોટી થતી જાય છે તેમ બન્ને સ્ત્રીઓ વચ્ચેનો સંબંધ લવ-હેટ રિલેશનશીપમાં બદલાતો જાય છે. બન્ને સ્ત્રીઓ પ્રેમની, આદર્શ પુરુષની શોધમાં છે. પાંચ ઓસ્કર અવોર્ડ્ઝ જીતી ચુકેલી આ ફિલ્મમાં મા-દીકરીના સંબંધમાં આવતા ચડાવઉતારને હ્ય્દયસ્પર્શી રીતે દર્શાવવામાં આવ્યો છે.
 'આ એવી ફિલ્મ છે જેને તમે કોઇપણ સીનથી જોવાનું શરુ કરી શકો,' જેનિફર એનિસ્ટન કહે છે, 'જેટલી વાર જોઉં છું ત્યારે દર વખતે રડી રડીને મારી હાલત ખરાબ થઈ જાય છે. મને પેલો શર્લી મેકલીન અને જેક નિકલસન ડેટ પર જાય છે તે સીન બહુ ગમે છે. તમને સતત લાગ્યા કરે કે ગ્રાન્ડમધર બની ગયેલી શર્લી જેક સાથે શરીરસુખ માણવા માગે છે, પણ એના મનમાં ફફડાટ છે. આ ફિલ્મમાં હ્યુમર છે, હૃદય વલોવી નાખે એવી મોમેન્ટ્સ છે, સુપર્બ એકિટંગ છે અને વળી ફિલ્મ અદભુત રીતે લખાયેલી છે. આનાથી વધારે બીજું શંુ જોઈએ?'
'Terms of Endearment'

યોગાનુયોગે 'ટર્મ્સ ઓફ એન્ડીઅરમેન્ટ' ટોપ સ્ટાર નિકોલ કિડમેનની પણ મોસ્ટ ફેવરિટ ફિલ્મ છે. 'ધ પિઆનિસ્ટ' (૨૦૦૨) માટે બેસ્ટ એક્ટરનો ઓસ્કર જીતી લેનાર એડ્રીન બ્રોડીની ફેવરિટ ફિલ્મ 'ટેકસી ડ્રાઈવર' છે. માર્ટિન સ્કોર્સેઝીએ ડિરેક્ટ કરેલી અને રોબર્ટ દ નીરોને ટાઈટલ રોલમાં ચમકાવતી આ ફિલ્મ દુનિયાભરના સિનેમાપ્રેમીઓના ફેવરિટ લિસ્ટમાં હોવાની. એમાંય પેલો 'આર યુ ટોકિંગ ટુ મી?'વાળો સીન તો ઓલ-ટાઈમ-કલાસિક છે. આ ફિલ્મમાં અનિદ્રાથી પીડાતો એકલવાયો રોબર્ટ દ નીરો સમય પસાર કરવા એ આખી રાત ન્યુયોર્કમાં ટેકસી ચલાવતો રહે છે. જાતજાતના લોકો સાથે એનો ભેટો થાય છે. એમાં પેલી બાળવેશ્યા જુડી ફોસ્ટર પણ આવી ગઈ.
એડ્રીન બ્રોડી કહે છે, 'મારી જુવાની ફૂટી રહી હતી તે વર્ષોમાં હું આખો દિવસ રોબર્ટ દ નીરો અને અલ પચીનોની ફિલ્મો જોયા કરતો. જો મારે રોબર્ટ દ નીરોની કોઈ એક જ ફિલ્મ પસંદ કરવાની હોય તો હું 'ટેકસી ડ્રાઈવર' સિલેકટ કરુ. આમાં દ નીરોએ એકલતાથી પીડાતા માણસની ભુમિકા જે રીતે ભજવી છે તે અલ્ટિમેટ છે. મને એવુંય લાગે કે આપણે સૌ થોડેઘણે અંશે આ કેરેક્ટર જેવા છીએ. આપણે સૌ એકલતાની ભયંકર લાગણીથી છૂટવા માટે તરફડિયાં મારતા હોઈએ છીએ. આ ફિલ્મ એકદમ સ્ટાઈલાઈઝ્ડ છે, વિઝ્યુઅલી ખૂબસૂરત છે, પણ એમાં કયાંય કશી બનાવટ નથી. તમને સતત સચ્ચાઈનો અહેસાસ થતો રહે છે.'
'Taxi Driver'

હોલિવૂડના હેન્ડસમ અભિનેતા જ્યોર્જ કલૂની પ્રિય ફિલ્મ છે, લાંબુલચ્ચ ટાઈટલ ધરાવતી 'ડો. સ્ટ્રેન્જલવ ઓર હાઉ આઈ લર્ન્ટ ટુ સ્ટોપ વરીઈંગ એન્ડ લવ ધ બોમ્બ' (૧૯૬૪). સ્ટેન્લી કુુબ્રિકની આ માસ્ટરપીસ ફિલ્મ. યુદ્ધના ભયાનક વાસ્તવને પેશ કરતી આ એક બ્લેક કોમેડીમાં કોઈ ચસકેલ માણસના હાથમાં ન્યુકિલઅર વોરની લગામ આવી જાય તો કેવી ખતરનાક પરિસ્થિતિ પેદા થાય તેનું ચિત્રણ છે. સુપર કોમેડીઅન પીટર સેલર્સે આમાં ટ્રિપલ રોલ કર્યા છે.
'મને આ જ થીમ પર બનેલી 'ફેઈલ-સેઈફ' (૧૯૬૪) પણ ખૂબ ગમે છે,' જ્યોર્જ કલૂની કહે છે, 'આ ફિલ્મ સિડની લ્યુમેટે બનાવી છે. આમાંય અમેરિકા-રશિયા વચ્ચેના કોલ્ડ વોરની અને સંભવિત અણુયુદ્ધની વાત છે. 'ડો. સ્ટ્રેન્જલવ' ફની ફિલ્મ છે, તો 'ફેઈલ-સેફ' આપણને ખળભળાવી મૂકે એવી ફિલ્મ છે. બન્ને બ્રિલિયન્ટ છે અને બન્ને અમેરિકા-તરફી છે.'
'ગુડ વિલ હન્ટીંગ' ફિલ્મના સહલેખક તરીકે ઓસ્કર જીતનાર મેટ ડેમનને આપણે એકટર તરીકે વધારે ઓળખીએ છીએ. છેલ્લે આપણે એને 'ધ માર્શિઅન'માં જોયો. એની મોસ્ટ ફેવરિટ ફિલ્મ? 'ગોડફાધર પાર્ટ ટુ'. ૧૯૭૪માં આવેલી ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કપોલાની આ એવરગ્રીન ફિલ્મને આજની તારીખેય કેટલાય ફિલ્મી પંડિતો સિનેમાના ઈતિહાસની બેસ્ટ સિકવલ ગણે છે. આમાં માફિયા બોસ માઈકલ કોર્લીઓન (અલ પચીનો) ફ્લેશબેકમાં જઈને પોતાના પિતા વિતો કોર્લીઓન (માર્લોન બ્રાન્ડો) શી રીતે ન્યુયોર્કમાં પાવરફુલ બન્યા એની વાત કરે છે. યુવાન વિતો કોર્લીઓનનો રોલ રોબર્ટ દ નીરોએ ભજવ્યો છે. આ ભુમિકા માટે દ નીરોને બેસ્ટ સપોર્ટિંગ એક્ટરનો ઓસ્કર પણ મળ્યો હતો.
'હું વર્ષમાં કમસે કમ એક વાર 'ગોડફાધર પાર્ટ ટુ' જોઉં જ છું,' મેટ ડેમન કહે છે, 'ઓહ ગોડ, કયા પાસાંના વખાણ કરવા મારે?બધા જ એકટરોનો અભિનય એવો કમાલનો છે કે મને થાય કે લાઈફમાં મને આવો રોલ કયારે મળશે? અસંખ્ય વખત જોઈ છે તોય દર વખતે આ ફિલ્મ પહેલી વાર જોતા હોઈએ એટલી સુપર-ફ્રેશ લાગે છે.'
ટકલુ વિન ડિઝલ ભલે હથોડાછાપ એક્શન હીરો રહ્યો, પણ એની ફેવરિટ ફિલ્મ ક્લાસિક લવસ્ટોરી 'ગોન વિથ ધ વિન્ડ' (૧૯૩૯) છે. અલબત્ત, સિવિલ વોરની પશ્ચાદભૂ ધરાવતી આ ફિલ્મને હોલિવૂડની પહેલી ઓફિશિયલ એક્શન મૂવી પણ ગણવામાં આવે છે. વિન ડિઝલ કહે છે, 'સ્ક્રીન પર 'ગોન વિથ ધ વિન્ડ' કરતાં બહેતર લવસ્ટોરી આજ સુધીમાં કોઈ આવી છે ખરી? નાયક (કલર્ક ગેબલ) અને નાયિકા (વિવિઅન લી) બન્ને ડિફિકલ્ટ માણસો છે, પણ એકબીજા માટે પરફેક્ટ છે. પહેલી વાર ફિલ્મ જોઈ ત્યારે હું વિવિઅલ લીના પ્રેમમાં પડી ગયો હતો. શી ઈઝ ગોર્જિયસ!'
માઈકલેન્જેલો એન્ટોનિયોનીની 'ધ પેસેન્જર' (૧૯૭૫) રિચર્ડ ગેરની અતિ પ્રિય ફિલ્મોના લિસ્ટમાં સૌથી ઉપર છે. આ ફિલ્મમાં આઈડેન્ડિટી ક્રાઈસિસ અનુભવતો એક રિપોર્ટર (જેક નિકલસન) ઉત્તર આફ્રિકાનું સિવિલ વોર કવર કરવા ગયો છે. એ જે હોટલમાં ઉતર્યો છે એની બાજુના કમરામાં રહેતા માણસનું આકસ્મિક મૃત્યુ થાય છે. જેક નિકલસન એ મૃત આદમીની ઓળખ ધારણ કરીને નવું જીવન શરુ કરે છે. રિચર્ડ ગેર કહે છે, 'આપણું જીવન, આપણું હોવું એક રહસ્ય છે. સ્વ એટલે ખરેખર શું? હું કોણ છું? શું આપણે કયારેય 'સ્વ'થી છૂટકારો મેળવી શકીએ ખરા? 'ધ પેસેન્જર'માં આ બધા પ્રશ્નો એકસપ્લોર થયા છે અને તે પણ એટલી કમાલ રીતે કે આપણને અહેસાસ પણ ન થાય કે ફિલ્મમાં આવા ગહન વિષયને સ્પર્શવામાં આવ્યો છે.'
'Rosemary's Baby'

જો તમને હોરર ફિલ્મોનો શોખ હશે તો રોમન પોલન્સ્કીની ઓસ્કરવિનિંગ ફિલ્મ 'રોઝમેરી'ઝ બેબી' જરુર જોઈ હશે. કલ્પના કરો કે મહાનગરમાં સરસ લાઈફસ્ટાઈલ ધરાવતી કોઈ સ્ત્રી પ્રેગનન્ટ થઈને શેતાનને જણે તો કેવી હાલત થાય? ઓસ્કરવિનિંગ એકટ્રેસ જુલિયન મૂર કહે છે, 'આ ફિલ્મમાં એકપણ વાર શેતાન બાળ સ્ક્રિન પર આવતું નથી, છતાંય તમે એની કલ્પના માત્રથી છળી મરો છો. કલાકારોના ચહેરાના હાવભાવથી, સંગીતથી અને સમગ્ર મૂડથી પોલન્સ્કીએ ગજબનાક માહોલ ઊભો કર્યો છે. મને નથી લાગતંુ કે રોઝમેરીનું કિરદાર બીજી કોઈ એકટ્રેસે મિઆ ફેરો કરતાં બહેતર રીતે નિભાવ્યું હોત. તમે માનશો, આજ સુધી આ ફિલ્મ એકેય વાર મેં થિયેટરમાં જોઈ નથી. મને વિચાર આવે છે કે જો ટીવીસ્ક્રિન પર આ ફિલ્મ જોઈને મારી હાલત થતી હોય તો બિગ સ્ક્રિન પર તો આના કરતાં સો ગણો વધુ ઈમ્પેકટ આવતો હશે!'
'માય લેફ્ટ ફૂટ', 'ધેર વિલ બી બ્લડ' અને 'લિંકન' માટે ત્રણ-ત્રણ વખત બેસ્ટ એક્ટરનો ઓસ્કર જીતીને ઈતિહાસ રચનાર ડેનિયલ ડે-લેવિસ ઓફિશિયલી વિશ્વનો સર્વશ્રેષ્ઠ એક્ટર છે. એેણે પોતાની ફેવરિટ ફિલ્મોનું આખું લિસ્ટ આપી દીધું છેઃ 'કેસ', 'હબસન્સ ચોઈસ', 'મીન સ્ટ્રીટ્સ', 'ઓન ધ વોટરફ્રન્ટ', 'સબ્રિના' અને 'રોમન હોલીડે'.
શું છે આ ફિલ્મોમાં? 'કેસ' (કે-ઈ-એસ, ૧૯૬૯)માં એકલા પડી ગયેલા એક છોકરાની વાત છે. એની ટેગલાઈનમાં આખી ફિલ્મનો હાર્દ આવી જાય છેઃ 'ધે બીટ હિમ. ધે ડિપ્રાઈવ્ડ હિમ. ધે રિડીકયુલ્ડ હિમ. ધે બ્રોક હિઝ હાર્ટ. બટ ધે કુડ નોટ બ્રેક હિઝ સ્પિરિટ.' 'હબસન્સ ચોઈસ' (૧૯૫૪)માં ત્રણ દીકરીઓ સાથે પનારો પાડતા બાપની કહાણી છે. ડિરેક્ટર માર્ટિન સ્કોર્સેઝી અને એક્ટર રોબર્ટ દ નીરોની જોડીએ 'મીન સ્ટ્રીટ્સ' (૧૯૭૩)માં ફરી એક વાર કમાલ કરી છે. આમાં દ નીરો રસ્તા પર ધમાલ કરતા પન્ક ટપોરી બન્યા છે. 'ઓન ધ વોટરફ્રન્ટ' (૧૯૫૪)માં ભ્રષ્ટ માહોલમાં સપડાયેલા પ્રામાણિક એકસ-બોકસરની વાત છે. માર્લોન બ્રાન્ડોએ આ ફિલ્મથી અભિનયની નવી શૈલી ઈન્ટ્રોડયુસ કરી હતી. 'સબ્રિના' (૧૯૫૪)માં પ્રણયત્રિકોણ છે, તો 'રોમન હોલીડે' (૧૯૫૩)માં ઊંચે મહેલોવાલી હીરોઈન ઔર ગલીયોં કા રાજા જેવા હીરોથી પુલકિત થઈ જવાય એવી મસ્તમજાની લવસ્ટોરી છે.
'મને લાગે છે કે નાનો હતો ત્યારે મારી હાલત પણ કયારેક કયારેક 'કેસ'ના પેલા અવગણાયેલા છોકરા જેવી થઈ જતી હતી. હું આ કિરદાર સાથે આજે પણ આઈડેન્ટિફાય કરી શકું છંું,' ડેનિયલ ડે-લેવિસ કહે છે, 'માર્ટિન સ્કોેર્સઝીની સૌથી પહેલી ફિલ્મ મેં જોઈ હોય તો તે હતી 'મીન સ્ટ્રીટ્સ'. ઓહ જિસસ, આ ફિલ્મ વિશે હું શું કહું? તમે જેનાથી સાવ અજાણ હો એવી દુનિયામાં કોઈ તમારો હાથ પકડીને ખેંચી જાય ત્યારે તમને કેવી ફિલિંગ થાય? માર્ટિનની ફિલ્મોમાં જીવન ધબકતું હોય છે, સચ્ચાઈ સળવળતી હોય છે. મને એ પણ સમજાય છે કે કઈ રીતે માર્ટિન આ ફિલ્મ પછી 'ટેકસી ડ્રાઈવર', 'રેજિંગ બુલ' અને દ નીરોવાળી અન્ય ફિલ્મો તરફ વળ્યા હશે.... અને માર્લોન બ્રાન્ડો! વોટ અ મેગ્ન્િફિસન્ટ મેન! 'ઓન ધ વોટરફ્રન્ટ'માં શું કામ કર્યું છે એમણે! અભિનેત્રીઓની વાત કરુ તો... ઑડ્રી હેપ્બર્ન! મને 'સબ્રિના' અને 'રોમન હોલીડે' બન્નેમાં ઑડ્રી ખૂબ જ ગમે છે. એને જુઓ તો એવું જ લાગે કે જાણે એ જન્મી તે દિવસથી તમે એને ઓળખો છો. એટલી ફ્રેશ, એટલી ગમતીલી!'
'યુ ગોટ ટુ સી ધિસ' પુસ્તકમાં સેંકડો ફિલ્મો વિશે આ ઢાળમાં વાતો થઈ છે, પણ આપણે અહીં પૂર્ણવિરામ મૂકીએ. આ લેખમાં ઉલ્લેખ પામેલી તમામ ફિલ્મો વીણી વીણીને જોઈ કાઢજો. ઓલરેડી જોઈ ચુકયા હો તો બીજી વાર જોજો. જલસો પડશે.
શો-સ્ટોપર

સમય વહી રહૃાો છે. લાઈફમાં જે કંઈ કરવા માગો છો તે અત્યારે જ કરી નાખો. કશાયની રાહ ન જુઓ.
- રોબર્ટ દ નીરો

No comments:

Post a Comment